Kείμενο: Σοφία Τριάντου, Βοτανολόγος

Και αν τελικά η νοημοσύνη των φυτών έχει κοινά με εμάς τους θνητούς; Αναρωτηθείτε για πόσο μεγάλο χρονικό διάστημα ο άνθρωπος πίστεψε ότι είμαστε η μοναδική δύναμη στη γη, το μοναδικό προικισμένο είδος, με μοναδική ευφυΐα και ατελείωτες ικανότητες, ίσως αυτό άρχισε να συνέβη απ’ τα χρόνια που οι άνθρωποι σταμάτησαν να μιλούν με τους Θεούς. Ελπίζω να μην το φαντάζομαι, αλλά πιστεύω πως τα τελευταία χρόνια αναγνωρίσαμε τη δύναμη της φύσης και κατανοήσαμε ότι είμαστε πλασμένοι από τον ίδιο κόσμο.

Άρα δεν μας μένει παρά να εκτιμήσουμε τη δύναμη αυτή και να παρατηρήσουμε τον τρόπο ζωής τους αποδέχοντας πως δεν κατέχουν το όργανο του ήχου από το οποίο θα αποσπάσουμε τις απαντήσεις τους. Παρ’ όλα αυτά είναι αμέτρητες οι ενδείξεις των απαντήσεων από τα φυτά, τα άνθη, τα βουνά και τα λιβάδια με τα αγριόχορτα.

Όπως έγραψε και ο Νίκος Καζαντζάκης:

Ρώτησαν την αμυγδαλιά αν υπάρχει Θεός, και η αμυγδαλιά άνθισε.

Θα τονίσω μια αξιοσημείωτη διαφορά μεταξύ εμάς και των φυτών. Η φύση, τα δέντρα, τα άνθη δεν ζουν με ψευδαισθήσεις. Είναι και ο κύριος λόγος που τιμώ τη λέξη ευφυΐα για λογαριασμό τους. Τα φυτά γεννιούνται και γνωρίζουν πώς θα ζήσουν, πώς θα να αναπτυχθούν, ποια είναι η τροφή τους, ποια η πηγή επιβίωσης τους, πώς θα γονιμοποιηθούν, σε ποιο είδος ανήκουν και ποιος είναι ο σκοπός τους. Δεν θα δημιουργήσουν κόσμους παραμυθένιους.

Για αυτό δε κρύβουν και τα χρόνια τους. Στα νεαρά δέντρα ο φλοιός είναι λείος, φρέσκος σαν δέρμα παιδιού, ενώ ένα γερασμένο δέντρο θα έχει ρωγμές και πολλές φορές σημάδια για την επιβίωση του, είτε από κάποια ασθένεια.

Δυνατό το αίσθημα της επιβίωσης, όπως και στον άνθρωπο βέβαια. Αναφέρει ο αγαπημένος των φυτών Γιάννης Μανέτας:

Τα φυτά ως θύματα αποδείχτηκαν σκληρά καρύδια!

Αναφέρεται στις σχέσεις φυτών με τους παθογόνους μικροοργανισμούς και τα φυτοφάγα ζώα. Δεν θα παραλείψω να αναφέρω τις πολύτιμες ουσίες που περιέχουν πολλά από τα φυτά, τα αιθέρια έλαια. Έχουν ένα μεγάλο μέρος της ευθύνης για την επικοινωνία των φυτών, την προστασία τους και τη διατήρηση του είδους και βέβαια για τα υπέροχα αρώματά τους.

Μελετώντας και παρατηρώντας συναντούμε πολλά κοινά σημεία. Παρατηρήστε τις περιπτώσεις που αλλάζουμε τη θέση ενός φυτού και ίσως και τον τόπο. Αυτό σημαίνει τις ώρες που το βλέπει ο ήλιος, ο αέρας, ίσως και τις κλιματολογικές συνθήκες. Χρειάζονται πάντα λίγες μέρες για να αναπροσαρμοστούν. Είναι η δική μας περίπτωση Jet Lag, όταν αλλάζουμε χρόνο, τόπο και κλίμα αλλάζει λέμε το καρδιακό μας ρολόι και χρειαζόμαστε πάντα χρόνο να επανέλθουμε στις αρχικές μας συνήθειες ύπνου, πείνας και ενέργειας.

Σίγουρα η λύση και στις δύο περιπτώσεις δεν είναι ο ύπνος σε ένα σκοτεινό δωμάτιο, αλλά ο ήλιος, ο χρόνος του ήλιου. Άραγε τα φυτά νιώθουν το άγγιγμα μας;

Όχι μόνο γνωρίζουν πότε τα αγγίζουμε, αλλά μπορούν να διαφοροποιηθούν μεταξύ ζεστού και κρύου, γνωρίζουν πότε θα κουνήσουν τα κλαδιά τους και έρχονται σε άμεση επαφή με ένα αντικείμενο όπως ένας φράκτης.

Μερικά από αυτά, όπως το Sicyos angulatus είναι δέκα φορές πιο ευαίσθητο από τον άνθρωπο. Μπορεί να αισθανθεί  μια χορδή που ζυγίζει 0,25gr.

Και βέβαια άλλα φυτά, όπως και οι άνθρωποι είναι περισσότερο ή λιγότερο ευαίσθητα, αυτό το οποίο αμφισβητείται, είναι αν στα φυτά υπάρχει διαφορά στον βαθμό ευφυΐας, όπως υπάρχει ανάμεσα στους ανθρώπους, όπως υπάρχει ανάμεσα στο χταπόδι και στους ουρακοτάγκους. Για τον κόσμο των φυτών αμφισβητείται έντονα, τα φυτά παρατηρούμε ότι έχουν όλα τον ίδιο βαθμό ευφυΐας.

Θα συνεχίσουμε όμως να μελετάμε αυτόν τον υπέροχο κόσμο που σίγουρα έχει πολλές ιστορίες να μας διηγηθεί.