Όλοι στο Λονδίνο υποστηρίζουν πως στη νέα έκθεση του Ντάμιεν Χιρστ στο Mason’s Yard της White Cube ο επισκέπτης θα δει την πιο ενδιαφέρουσα δουλειά του εδώ και πολλά χρόνια. Τα μεγάλης κλίμακας έργα του 54χρονου άλλοτε «τρομερού παιδιού» της Britart, της σχολής των νέων Βρετανών καλλιτεχνών που άλλαξε την τέχνη στη χώρα τους αντλούν αυτή τη φορά την έμπνευσή τους από τη σανσκριτική λέξη «μάνταλα» που κυριολεκτικά σημαίνει κύκλος αλλά στην ανατολική θρησκευτική παράδοση έχει καθιερωθεί ως όρος που υποδηλώνει κυκλικές ιερές εικόνες, ζωγραφισμένες ή χαραγμένες στην άμμο, που χρησιμοποιούνται ως μέσα διαλογισμού ή ως προστατευτικά σύμβολα, κυρίως στο Θιβετανικό Βουδισμό.

Ως παγκόσμιο σύμβολο απαντάται από την αρχαιότητα σε διάφορους πολιτισμούς, ενώ στην ψυχολογική επιστήμη ο Καρλ Γιουνγκ τις συσχέτισε με το ψυχικό περιεχόμενο και τις μεθόδους που καθιέρωσε και τις χρησιμοποίησε στην αναλυτική θεραπεία μέσω της ενεργητικής φαντασίας. Ο πλούσιος αλχημικός συμβολισμός των μάνταλα ενέπνευσε τον Χιρστ που στο κέντρο τους χρησιμοποιεί το αγαπημένο του μοτίβο μιας πεταλούδας, ως σημείο οπτικής και πνευματικής εστίασης. Τα περίπλοκα  εξαιρετικά πολύχρωμα φτερά της πεταλούδας, που και αυτή με τη σειρά της είναι συνδεδεμένη με την έννοια της ψυχής, είναι τοποθετημένα σε περίπλοκα ομόκεντρα σχέδια δημιουργώντας μια πνευματική ή ενεργειακή σχέση με τον επισκέπτη.


Ο Ντάμιεν Χιρστ, από τα εργατικά στρώματα του Μπρίστολ, σήμερα βρίσκεται με το όνομά του πρώτο στη λίστα των πλουσιότερων καλλιτεχνών του Ηνωμένου Βασιλείου με περιουσία που υπολογίζεται γύρω στα 350 εκατομμύρια δολάρια.
Από την αρχή του έργου του μέχρι σήμερα δεν έχει σταματήσει να διερευνά τις σχέσεις μεταξύ ομορφιάς, θρησκείας, επιστήμης, ζωής και θανάτου. Είναι από τους πιο αμφιλεγόμενους εν ζωή καλλιτέχνες με τους τεχνοκριτικούς να έρχονται σε διαμάχη κάθε φορά που εμφανίζει μια καινούργια δουλειά του. Ο ίδιος δεν είναι μόνο καλλιτέχνης αλλά γνωρίζει τους μηχανισμούς της τέχνης, έχοντας τις ιδιότητες του επιχειρηματία και του συλλέκτη και σιωπά γνωρίζοντας πως κάθε σχόλιο εμπλουτίζει τη φήμη του. Ας μην ξεχνάμε τα πολυσυζητημένα έργα του «Η φυσική ανικανότητα να αντιληφθείς το θάνατο όσο ζεις», με έναν καρχαρία μέσα στη φορμαλδεΰδη το 1991, το κομμένο στα δύο πρόβατο και την «Αγάπη του Θεού», ένα κρανίο ενός αφανούς που έζησε στα τέλη του 18ου αιώνα διακοσμημένο σε όλη του την επιφάνεια πλην των δοντιών του με 8.601 διαμάντια συνολικού βάρους 1,106 καρατιών.

Black Sheep with Golden Horns, 2009

The Physical Impossibility of Death in the Mind of Someone Living, 1991

For the Love of God, 2007

«Όταν ο άνθρωπος επιζητά την αθανασία ψάχνει στη θρησκεία ή την επιστήμη», υποστηρίζει ο Χιρστ και στο έργο του πολλές φορές επιχειρεί να ενώσει το θεματικό χάσμα ανάμεσα στις έννοιες που τον απασχολούν. Ίσως κανένας άλλος καλλιτέχνης στον κόσμο δεν έχει πουλήσει τόσο ακριβά τα έργα του, μάλιστα ο ίδιος εδώ και χρόνια τα πουλά μέσω δημοπρασιών, υποστηρίζοντας ότι το να δημοπρατηθεί η δουλειά του κατευθείαν στο κοινό είναι μεγαλύτερη «πρόκληση» από το να πουληθεί μέσω γκαλερί.

Το 2015 άνοιξε τη Newport Street Gallery που βρίσκεται στις όχθες του ποταμού Τάμεση. Αγόρασε ένα παλιό εργοστασιακό σύμπλεγμα, το οποίο μετέτρεψε σε έναν καινοτόμο πολυχώρο τέχνης που καλύπτει περίπου 3.500 τ.μ. Στη νέα γκαλερί ο Χιρστ εκθέτει όχι μόνο δικά του έργα, αλλά και έργα μεγάλων εικαστικών του 20ού αιώνα. Πικάσο, Μπέικον, Τζιακομέτι, Γουόρχολ είναι μερικοί από αυτούς.

Το “Treasures from the Wreck of the Unbelievable”, η προηγούμενη έκθεση του Ντάμιεν Χιρστ, στο Palazzo Grassi στην Punta della Dogana στη Βενετία πήρε τις καλύτερες και τις χειρότερες κριτικές. Η αχαλίνωτη φαντασία του Χιρστ δημιούργησε ένα φιλόδοξο αφιέρωμα στη γλυπτική της αρχαίας Ελλάδας και της Ρώμης, στους Αζτέκους, σε πολιτισμούς στην Κίνα, την Αφρική, την Ινδία, το Μπαλί. Αυτό που δεν πέρασε απαρατήρητο ήταν οι απεριόριστοι οικονομικοί πόροι που εξασφάλισε για το έργο, πράγμα καθόλου περίεργο γι’ αυτόν αφού και τα ποσά που πήρε από το Κατάρ, όταν έστησε 14 γιγάντια μπρούτζινα γλυπτά, που ονόμασε The Miraculous Journey και «αφηγούνται» το ταξίδι του ανθρώπου από τη σύλληψη έως τη γέννησή του μπροστά στο Sidra Medicine Hospital στην Ντόχα,θεωρούνται από τα μεγαλύτερα που έχουν δοθεί σε καλλιτέχνη για δημόσια έργα.

Η γκαλερί του στο Newport

“Treasures from the Wreck of the Unbelievable”, στο Palazzo Grassi

The Miraculous Journey στη Ντόχα

Τα έργα του Ντάμιεν Χιρστ κάποιοι τα λατρεύουν και κάποιοι τα μισούν. Το σίγουρο είναι ότι με τον δικό του τρόπο έχει επηρεάσει τη σύγχρονη βρετανική αλλά και την παγκόσμια τέχνη. Και αυτό δύσκολα μπορεί κανείς να το αμφισβητήσει. Τουλάχιστον, αυτή τη φορά, μπορεί να προσευχηθεί μπροστά τους.

Info έκθεσης:

Damien Hirst: Mandalas | 20 Σεπτεμβρίου 2019 – 2 Νοεμβρίου 2019 | White Cube Mason’s Yard