Στον ακούραστο εφευρέτη, έναν από τους πιο λαμπρούς και αμφιλεγόμενους πρωταγωνιστές της τέχνης του εικοστού αιώνα, τον Τζόρτζιο ντε Κίρικο είναι αφιερωμένη η μεγάλη έκθεση με τίτλο “De Chirico” στο Palazzo Reale στο Μιλάνο από τις 25 Σεπτεμβρίου 2019 έως τις 19 Ιανουαρίου 2020. Η έκθεση είναι ένα ταξίδι στην πολυπλοκότητα του έργου του, το οποίο θεωρείται γεμάτο αινίγματαεικονογραφικά μυστήρια και ένα μονοπάτι με εικόνες που αποκαλύπτουν τη διαδρομή του μεγάλου καλλιτέχνη από τον κόσμο της ελληνικής μυθολογίας και τη γεμάτη από οικογενειακές μνήμες σχέση με τη μητρική φιγούρα της Τζέμα ντε Κίρικο, μέχρι την επαναστατική ανακάλυψη της μεταφυσικής ζωγραφικής, που επηρέασε όλους τους υπερρεαλιστές ζωγράφους.

Στην έκθεση υπάρχουν έργα που προέρχονται από το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης στη Νέα Υόρκη, την Tate Modern στο Λονδίνο, το Κέντρο Pompidou στο Παρίσι, τη συλλογή Menil στο Χιούστον, καθώς και από ιδιωτικές συλλογές και ιταλικά μουσεία όπως το Museo del Novecento στο Μιλάνο, το Peggy Guggenheim στη Βενετία και την Εθνική Πινακοθήκη Μοντέρνας Τέχνης στη Ρώμη.

Γεννημένος στον Βόλο το 1888, ο Τζόρτζιο ντε Κίρικο ήταν παιδί του Ιταλού μηχανικού Εβαρίστο ντε Κίρικο που εργαζόταν ως μηχανικός και επέβλεπε την κατασκευή του θεσσαλικού σιδηροδρομικού δικτύου. Η μητέρα του ήταν πρώην τραγουδίστρια της όπερας, ενώ ο αδερφός του έγινε γνωστός με το ψευδώνυμο Αλμπέρτο Σαβίνιο ως ζωγράφος και λογοτέχνης.

Περιγράφοντας τα παιδικά του χρόνια ο ντε Κίρικο αναφερόταν πάντα στην επίδραση που άσκησε η μυθολογία και κυρίως η αργοναυτική εκστρατεία που είχε ως αφετηρία τον Βόλο στο πρώιμο έργο του. Παρόλο που ο πατέρας του επιθυμούσε να γίνει μηχανικός, δεν εμπόδισε τις καλλιτεχνικές του ανησυχίες και έτσι ο ντε Κίρικο φοίτησε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, με δασκάλους τους Γεώργιο Ροϊλό, Κωνσταντίνο Βολανάκη και Γεώργιο Ιακωβίδη. Το φθινόπωρο του 1906, μετά τον θάνατο του πατέρα του, η οικογένεια εγκαταστάθηκε στο Μόναχο και ξεκίνησε σπουδές στη Βασιλική Ακαδημία Καλών Τεχνών που τις εγκατέλειψε τρία χρόνια αργότερα για να εγκατασταθεί στο Μιλάνο. Θαύμαζε τον Νίτσε και το 1910 φιλοτέχνησε τον πίνακα που θεωρείται το πρώτο δείγμα τής Μεταφυσικής Ζωγραφικής, «το αίνιγμα ενός φθινοπωρινού απογεύματος». Το 1911 μετακόμισε στο Παρίσι, συνδέθηκε με τους καλλιτεχνικούς κύκλους της πόλης και παρουσίασε τρία έργα του στο Φθινοπωρινό Σαλόνι. Τον υποστήριξε ο Γκιγιόμ Απολινέρ και έγινε φίλος με τον Πικάσο και τον Πικαμπιά. Πήρε μέρος στον πόλεμο Αυστρίας – Ιταλίας και τοποθετήθηκε στη Φεράρα, ενώ διατήρησε τις επαφές με τον έμπορο των έργων του Πωλ Γκιγιώμ.  Το 1918 εγκαταστάθηκε στη Ρώμη και λίγους μήνες αργότερα οργανώθηκε η πρώτη μεγάλη ατομική του έκθεση, στη γκαλερί Bragaglia χωρίς επιτυχία. Ο ντε Κίρικο άρχισε να δημοσιεύει θεωρητικά κείμενα για τη μεταφυσική ζωγραφική και συνδέθηκε με τον Ιταλό συνθέτη Αλφρέντο Καζέλα και τον συγγραφέα Λουίτζι Πιραντέλο.

Ο ντε Κίρικο πίστευε ότι το έργο τέχνης δεν πρέπει να έχει λόγο, ούτε λογική. Αλλά το 1919, η επαφή του με ένα έργο του Τιτσιάνο στην Πινακοθήκη Μποργκέζε της Ρώμης, τον έκανε να αλλάξει ύφος και άρχισε να αντιγράφει έργα των Δασκάλων της Ιταλικής Αναγέννησης, μιμούμενος το ύφος τους και αναπτύσσοντας ένα νεοκλασικό και ρομαντικό ύφος που ήταν η αιτία της αποκήρυξής του από τους σουρεαλιστές. Τα επόμενα χρόνια ο ντε Κίρικο απέκτησε σημαντική φήμη και έζησε ανάμεσα στην Ιταλία, το Παρίσι και τη Νέα Υόρκη. Έχοντας υιοθετήσει ένα νέο ύφος, άρχισε να απορρίπτει τη μοντέρνα τέχνη και αντέδρασε στην αμφισβήτηση του έργου του. Ο ίδιος θεωρούσε ότι ποτέ δεν εκτιμήθηκε η συμβολή του στον μοντερνισμό και μέσα από τα δοκίμιά του αντιδρούσε στη «δικτατορία» του μοντερνισμού. Ο ίδιος ο ντε Κίρικο έκανε αντιγραφές των έργων του με αποτέλεσμα να είναι εμπλεκόμενος σε μια σειρά σκανδάλων, αφού παρήγαγε αντίγραφα ή πολλαπλές εκδοχές των πιο γνωστών πινάκων του. Τα έργα του έχουν πλαστογραφηθεί κατά κόρον. Ο ίδιος συνέχιζε να εργάζεται μέχρι τα τελευταία χρόνια της ζωής του και πέθανε σε ηλικία 90 ετών το 1978.

Info έκθεσης:

“De Chirico” | 25 Σεπτεμβρίου 2019 έως τις 19 Ιανουαρίου 2020 | Palazzo Reale, Μιλάνο