Από τον Μάρτιο του 2016, το “GIVMED” φροντίζει να εξασφαλίσει πρόσβαση σε φάρμακα για ανθρώπους που το έχουν ανάγκη και αδυνατούν να έχουν αυτό που για άλλους είναι αυτονόητο. Η πρωτοβουλία του Θανάση Βράτιμου να δημιουργήσει την οργάνωση που παλεύει για την πρόσβαση στο φάρμακο ήρθε ως απάντηση στην κοινωνική κρίση που χαρακτηρίζει την εποχή μας αλλά και ως τρόπο διάσωσης των φαρμάκων που έμειναν πίσω μετά την απώλεια του παππού του. Το προσωπικό βίωμα αλλά και η επιθυμία διαχείρισης μιας κατάστασης που τον δυσαρεστούσε ήταν τα υλικά που έπλασαν, λοιπόν, το “GIVMED” που σκοπό έχει να μοιράσει τη ζωή μέσα από το μοίρασμα φαρμάκων.

Η συζήτησή μας με τον Θανάση δεν θα μπορούσε να αφορά κάτι διαφορετικό από το φάρμακο. Τον συμβολισμό του, τον πολιτισμό του, τους τρόπους με τους οποίους προσπαθούν στο «GIVMED» να το σώσουν αλλά και τις αξίες που προάγονται μέσα από την προσπάθεια της οργάνωσης. Οι αξίες της αλληλεγγύης, της δράσης, της επιθυμίας για αλλαγή και του οράματος μιας κοινωνίας δίχως αδικία και ανισότητες.

το προσωπικό βίωμα, η ανάμνηση ενός ανθρώπου που φεύγει & οι επαγγελματικές εμπειρίες

Θανάσης Βράτιμος

«Ήταν σε ένα βαθμό προσωπικοί οι λόγοι που ξεκίνησε το GIVMED. Πριν πέντε χρόνια ξεκίνησε η οργάνωση. Κάποιον καιρό πριν είχαμε χάσει τον παππού μου και είχαμε βρεθεί με πάρα πολλά φάρμακα τα οποία είχαν περισσέψει στο σπίτι. Δεν είχαμε τι να τα κάνουμε και η πρόταση των περισσοτέρων ήταν να τα πετάξουμε. Μου είχε φανεί τραγικό, ήταν φάρμακα για τα οποία δεν υπήρχε κάποια λύση να σωθούν. Η βασική οδηγία ήταν ότι δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι. Ένα τέτοιο ερέθισμα, σε συνδυασμό με την κοινωνική κατάσταση το 2015, με είχαν ευαισθητοποιήσει πολύ σχετικά με κοινωνικά ζητήματα. Ζώντας στην Αθήνα, βλέποντας ανθρώπους να ψάχνουν φαγητό στα σκουπίδια, όλη αυτή την εξαθλίωση, ένιωσα ότι ήταν υποχρέωσή μου να κάνω κάτι για να συμβάλλω στην κοινωνία. Είχα μια επαγγελματική εμπειρία μέχρι τότε που μου είχε δώσει κάποιες δεξιότητες και παράλληλα με είχε απογοητεύσει σχετικά με τον κόσμο της αγοράς, στο ηθικό κομμάτι. Για ποιο σκοπό δουλεύεις; Ήταν, λοιπόν, ένα προσωπικό βίωμα, η κοινωνική κατάσταση και οι επαγγελματικές μου εμπειρίες μέχρι τότε που με οδήγησαν στη δημιουργία του GIVMED.

Εμείς ξεκινήσαμε ως μια εφαρμογή όπου ένας ιδιώτης μπορεί να δωρίσει τα φάρμακά του και σήμερα αυτό είναι το μικρότερο κομμάτι της οργάνωσης. Σήμερα, λοιπόν, η οργάνωση έχει τέσσερις άξονες δράσης. Την αναδιανομή φαρμάκων προς όφελος κοινωνικών φορέων (γηροκομείων, κοινωνικών φαρμακείων και ΜΚΟ), την ευαισθητοποίηση και την ενημέρωση του κόσμου ώστε να μην αφήνει τα φάρμακα να λήγουν, τις δράσεις συνηγορίας και τη διεξαγωγή ερευνών, καθώς και την παροχή εκπαίδευσης. Σε όλες αυτές τις ενέργειες που κάνουμε, αξιοποιούμε την τεχνολογία για να αυτοματοποιήσουμε κάθε διαδικασία. Η τεχνολογία είναι στον πυρήνα μας».

οι φαρμακευτικές εταιρείες, οι φαρμακοποιοί & τα κοινωνικά φαρμακεία

Όπως μου επισημαίνει ο Θανάσης, σχεδόν δύο εκατομμύρια πολίτες στην Ελλάδα βρίσκονται κάτω από το όριο της φτώχειας, πράγμα που σημαίνει ότι η πρόσβασή τους σε φάρμακα καθίσταται σχεδόν αδύνατη. Αναρωτιέμαι πώς αντιμετωπίζουν οι φαρμακευτικές εταιρείες την πρωτοβουλία του “GIVMED” κι εκείνος απαντά ότι η αντιμετώπιση των φαρμακευτικών εταιρειών είναι ιδιαιτέρως υποστηρικτική:

«Οι φαρμακευτικές, τόσο μεμονωμένα όσο και στα συλλογικά τους όργανα, κάνουν δωρεές φαρμάκων και είναι αρκετά ευαισθητοποιημένες. Το GIVMED το αγκάλιασαν. Εμείς αυτή τη στιγμή έχουμε συνεργασία με 22 φαρμακευτικές εταιρείες, κατά κύριο λόγο ελληνικές. Θέλουν να δωρίσουν τα προϊόντα που τους περισσεύουν. Σε παγκόσμιο επίπεδο έχουμε παρατηρήσει ότι οι φαρμακευτικές συνηθίζουν να δωρίζουν προϊόντα.

Ίσως η συνεργασία να μην είναι τόσο καλή με τους φαρμακοποιούς. Σε μεμονωμένες περιπτώσεις, οι φαρμακοποιοί είναι θετικοί στη δωρεά φαρμάκων και βοηθούν στο να δωρίζονται φάρμακα σε ιδιώτες, σε κοινωνικά φαρμακεία και γηροκομεία. Ωστόσο, στα θεσμικά τους όργανα υπάρχει μια ουδέτερη έως αρνητική στάση.

Είναι σημαντικό να υπάρχει μια θετική διάθεση και να μπορούμε να κάτσουμε σε ένα τραπέζι να συζητήσουμε πώς το πρόβλημα που λύνουμε εμείς με τον έναν τρόπο μπορεί ενδεχομένως να λυθεί και με έναν άλλο. Εμείς αντιμετωπίζουμε το πρόβλημα της δυσκολίας πρόσβασης στο φάρμακο. Αυτή τη στιγμή είναι χιλιάδες οι άνθρωποι που δεν έχουν πρόσβαση στο φάρμακο. Τα κοινωνικά φαρμακεία αποτελούν ένα σωσίβιο σωτηρίας για αυτούς τους ανθρώπους. Αν δεν υπάρχουν τα κοινωνικά φαρμακεία και η δωρεά φαρμάκων, τελικά πώς θα μπορέσουν όλοι αυτοί οι άνθρωποι να εξυπηρετηθούν; Πολλοί άνθρωποι στερούνται το φαγητό τους ή τη στέγη τους για να έχουν πρόσβαση στο φάρμακο».

Θανάσης Βράτιμος

αλληλεγγύη σημαίνει ισότητα

Η αλληλεγγύη, ο σεβασμός, η ανθρωπιά και η κατανόηση είναι έννοιες που το “GIVMED” φαίνεται να έχει ενσωματώσει βαθιά μέσα στον πυρήνα του. Ζητώ από τον Θανάση να μοιραστεί μαζί μου τις σκέψεις του για την αλληλεγγύη και διαπιστώνω ότι ο άξονας της νοοτροπίας του βασίζεται στην έννοια της ισότητας:

«Ο τρόπος που εγώ καταλαβαίνω τη λέξη αλληλεγγύη έχει να κάνει με τη σχέση ανάμεσα σε δύο ανθρώπους εκ των οποίων ο ένας αυτή τη στιγμή και στη δεδομένη συνθήκη είναι σε θέση να υποστηρίξει περισσότερο τον άλλον που δεν έχει αυτή τη δυνατότητα. Για μένα είναι πολύ σημαντικό η βοήθεια η οποία προκύπτει να μη δημιουργεί μια σχέση εξουσίας προς τον άνθρωπο που έχει την ανάγκη. Να είναι μια ισότιμη σχέση. Το θεωρώ πολύ ηθικό και αναγκαίο. Όλοι κάποια στιγμή μπορεί να βρεθούμε σε μια δύσκολη κατάσταση. Βλέπουμε ότι οι καταστάσεις αλλάζουν και δεν μπορούμε να τις προβλέψουμε. Το να υπάρχει μια ισότιμη σχέση χωρίς να υπάρχει και η ανάγκη για ανταπόδοση είναι πολύ σημαντικό στοιχείο για μια κοινωνία. Είναι και ένδειξη πολιτισμού.

Εμείς μέσα από το GIVMED θέλουμε να ενισχύσουμε την αλληλεγγύη. Δεν μας ενδιαφέρει κάποιος απλά να δωρίσει τα φάρμακά του. Μας ενδιαφέρει πολύ ο άνθρωπος που θα τα δωρίσει να πάει να γνωρίσει στο γηροκομείο τους παππούδες που θα ωφεληθούν. Να κάτσει με τους ανθρώπους αυτούς και να μιλήσουν. Να είναι κάτι παραπάνω από το να ξεφορτωθεί τα φάρμακα που πλέον δεν χρειάζεται. Να το κάνει πραγματικά για να βοηθήσει. Να δημιουργηθεί μια σχέση. Αν θέλουμε να οραματιζόμαστε τις κοινωνίες χωρίς ανισότητα και αδικία, η αλληλεγγύη είναι ένα στοιχείο αναγκαίου πολιτισμού».

Θανάσης Βράτιμος

το φάρμακο ως ανάμνηση αυτού που φεύγει | η ανταπόκριση των ωφελούμενων

«Έχουμε ιστορίες από ανθρώπους που είχαν να δωρίσουν φάρμακα και ήταν αντίστοιχες περιπτώσεις με τη δική μου. Έφυγε κάποιος δικός τους άνθρωπος και τους περίσσεψαν. Δεν ήθελαν απλά να τα ξεφορτωθούν, ήθελαν να πάνε οι ίδιοι να τα δώσουν σε κάποιο γηροκομείο. Δεν είναι μόνο φάρμακα για αυτούς. Είναι η ανάμνηση, τελικά, από τον άνθρωπο που φεύγει. Και τα φάρμακα ήθελαν να πιάσουν τόπο για κάποιον που τα έχει ανάγκη. Υπάρχει μια συναισθηματική σύνδεση με το φάρμακο. Είναι κάτι από τον άνθρωπό τους που έχει φύγει.

Θυμάμαι χαρακτηριστικά την επικοινωνία μου με τους διευθυντές και τους υπεύθυνους κάποιων γηροκομείων όπου ήταν συγκινημένοι με την υποστήριξη που προσφέραμε, ειδικά την περίοδο του Covid. Θυμάμαι να μου λένε ότι αν δεν είχαμε συμβάλλει εμείς δίνοντας το υγειονομικό υλικό που ήταν απαραίτητο, πολύ πιθανόν όλοι αυτοί οι άνθρωποι που εξυπηρετούν να μην υπήρχαν σήμερα. Τα γηροκομεία, στην πρώτη φάση της πανδημίας, ήταν ξεχασμένα τελείως. Ξέραμε ότι τα γηροκομεία αποτελούν σημεία μετάδοσης του ιού και ήταν τραγικό ότι δεν υπήρξε μια κεντρική υποστήριξη. Οι άνθρωποι εκεί ήταν συγκινημένοι με τη στήριξη που τους παρείχαμε και μας την ανταποδίδουν. Μας δίνουν δύναμη να συνεχίζουμε.

Ένας ωφελούμενος δεν θα με γνωρίσει ποτέ. Και αυτό είναι στην κουλτούρα της οργάνωσης. Δεν προβάλλουμε σχεδόν καθόλου το έργο μας στους άμεσα ωφελούμενους γιατί δεν θέλουμε να δημιουργήσουμε αίσθηση υποχρέωσης. Είναι σημαντικό να υπάρχει αυτό. Είναι μέρος της ανιδιοτέλειας που θέλουμε να έχει η οργάνωση. Το τι θα έλεγε σε μένα… Από τη μία περιμένεις ότι θα ακούσεις “ευχαριστώ”, από την άλλη είναι και το λιγότερο που μπορούμε να κάνουμε. Όσο βοηθάμε τώρα, τόσο κακό μπορεί να έχουμε κάνει σε άλλα πράγματα. Όπως στο περιβάλλον, με την καθημερινή ζωή μας. Το να ακούσεις ένα ευχαριστώ το εκτιμάς και το χαίρεσαι. Αλλά οποιαδήποτε παραπάνω καλή κουβέντα δεν ξέρω κατά πόσο απλά τονίζει το εγώ μας».

Θανάσης Βράτιμος

γιατί κάποιος να δωρίσει φάρμακα & πόσο αυτονόητο είναι ένα Depon;

«Το γιατί κάποιος να δωρίσει εξαρτάται από τον ίδιο. Για μένα το πιο σημαντικό είναι ότι τη στιγμή που εσύ ο ίδιος είσαι άρρωστος, χρειάζεσαι το πιο απλό: Ένα Depon. Πώς θα νιώσεις άμα δεν το έχεις; Πόσο χειρότερη θα είναι η κατάστασή σου και σε ψυχολογικό επίπεδο όταν δεν θα έχεις πρόσβαση σε κάτι που θεωρείται αυτονόητο; Νομίζω ότι αν μπούμε έστω και για λίγο στη θέση των ανθρώπων που δεν μπορούν να έχουν τα αυτονόητα, όπως το Depon, θα δούμε πως είναι αναγκαίο να συμμετέχουμε στη δωρεά φαρμάκων. Είναι και κρίμα! Όλοι μας έχουμε στο σπίτι ένα συρτάρι γεμάτο φάρμακα εκ των οποίων τα περισσότερα σύντομα θα λήξουν. Είναι κρίμα να μην οργανωθούμε και λίγο πριν λήξουν να τα πάμε σε ένα κοντινό γηροκομείο ή κοινωνικό φαρμακείο ώστε να αξιοποιηθούν προς όφελος ανθρώπων που τα έχουν ανάγκη».

Λίγο πριν τελειώσουμε τη συζήτησή μας, αναφέρω στον Θανάση ότι το “GIVMED” αποτελεί μια δράση ακτιβισμού που συμβάλλει στη βελτίωση της κάθε μέρας και αυτός διατηρεί τις επιφυλάξεις του για το πόσο ακτιβιστική είναι η δράση του οργανισμού. Τονίζει το πόσο σημαντικό είναι να αντιληφθούμε ότι δεν ζούμε στη δική μας φούσκα αλλά σε μια κοινωνία που χρειάζεται την αλλαγή:

«Για μένα ο ακτιβισμός περιέχει μια πιο αντιδραστική στάση. Δεν θα χαρακτήριζα τη δουλειά μας ακτιβιστική. Ακτιβιστική θα χαρακτήριζα τη δουλειά της Greenpeace. Το σημαντικό είναι να προσπαθείς να είσαι ενεργός και να παλεύεις για να αντιμετωπίσεις κοινωνικά προβλήματα που εσύ εντοπίζεις. Να έχεις έναν ρόλο στην κοινωνία σου, να συμμετέχεις, να μην είσαι στη φούσκα σου. Είναι σημαντικό να κοιτάμε γύρω μας τι γίνεται, να παρατηρούμε πράγματα που μας ενοχλούν. Είτε αυτό είναι ο άνθρωπος που κοιμάται στο πεζοδρόμιο είτε είναι η καταστροφή του περιβάλλοντος είτε τα αδέσποτα ζώα που υπάρχουν στη γειτονιά του. Το να κάνουμε πως αυτά τα ζητήματα δεν υπάρχουν δεν είναι βιώσιμο. Πρέπει να συμβάλλουμε στην αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων. Το να μη συμμετάσχουμε είναι και μια στάση που μας έχει φτάσει σε αυτό το σημείο».