Η εγγράμματη και κοσμοπολίτισσα Σμαράγδα και ο άντρας της Στέφανος Χωρέμης είναι τα κεντρικά πρόσωπα της ιστορίας της Χριστίνας Πουλίδου που μας παραδίδει το δεύτερο μυθιστόρημά της με τίτλο Πέρα Δώθε.

Η πλούσια φαμίλια των Χωρέμηδων που έφτασε στη Σύρο από τη Χίο πριν αρχίσουν οι σφαγές του 1822 δίνει τον τόνο, σε μια ιστορία που ασχολείται με τον ξεριζωμό και την αρχή μιας νέας ζωής σε άλλο τόπο με τον φόβο που υπάρχει μέσα στην καρδιά για τη χαμένη γη και τους χαμένους ανθρώπους αλλά και με το ανάγλυφο της αριστοκρατικής, αναπτυσσόμενης Σύρου.

Η οικογένεια Χωρέµη, ξεριζωμένη από τη γενέτειρά της τη Χίο για να γλιτώσει από τη σφαγή του 1822, ξαναχτίζει µε επιμονή και πίστη τη ζωή της στη Σύρο, όπου στη διάρκεια των χρόνων συγκεντρώνονται πρόσφυγες και κατατρεγμένοι από διάφορες περιοχές της Μεσογείου. Οι οικονομικές δραστηριότητες της οικογένειας συνδέονται µε τη ραγδαία ανάπτυξη της Ερµούπολης και την ανάδειξή της σε εμπορικό και ακτοπλοϊκό κέντρο στα μέσα του 19ου αιώνα.

«Ξερότοπος ήταν το νησί, τέσσερις χιλιάδες αριθµούσε, όταν η Χίος πριν την καταστροφή της αριθμούσε πάνω από εκατόν είκοσι χιλιάδες. Κι αν οι Χιώτες ήρθαν το ’22, το ’24 ήρθαν οι Ψαριανοί. Γέµισε τότε η παραλία καλύβες, πάνω από χίλιες απλώθηκαν στην αιµασιά. Οι άνθρωποι που κατέφυγαν εκείνα τα χρόνια στη Σύρο ταλαιπωρηµένοι ήταν, φτωχοί και δυστυχισµένοι, ωστόσο ήταν έντιµοι βιοπαλαιστές και δηµιουργικοί. Χωρίς πολλά λόγια, πήραν τη ζωή τους στα χέρια τους. Πρώτα βάφτισαν τον τόπο όπου εγκαταστάθηκαν Ερµούπολη και µετά τον έφτιαξαν πόλη! Σε λιγότερο από δέκα χρόνια φτιάχτηκαν σπίτια, εκκλησίες, νοσοκοµείο, κτίσθηκε και λειτούργησε το Γυµνάσιο Ερµουπόλεως, ιδρύθηκε το πρώτο ταχυδροµικό γραφείο της χώρας, ενώ στα δεκαπέντε χρόνια συντάχθηκε το ρυµοτοµικό σχέδιο της πόλης, µε εκατόν είκοσι δρόµους και πολλές πλατείες! Γκρεµίστηκαν τότε όλες οι καλύβες της παραλίας κι η Ερµούπολη άρχισε να παίρνει τη µορφή µιας όµορφης πόλης, που απλωνόταν απ’ τη θάλασσα ως ψηλά στους δύο λόφους, την Άνω Σύρο και το Δήλι», γράφει η συγγραφέας και αποτυπώνει τη γέννηση ενός εμπορικού αξιοσημείωτου τόπου.

Μαζί με το εμπόριο, την οικονομία και τον πλούτο που αρχίζει να δείχνει τα σημάδια του στο νησί, αρχίζει και η ιστορία της οικογένειας που αριθμεί πολλά άτομα και πολλά πάθη. Αγωνίες και καθημερινότητα και πολλές παράλληλες ιστορίες σφραγίζουν τη μοίρα των οικογενειών που με τη σειρά τους υποδέχονται νέους πρόσφυγες, αυτή τη φορά από τη Δαμασκό, για να ανακατευτούν ακόμα μια φορά η κουζίνα, οι συνήθειες και οι πολιτισμοί.

Ο καιρός κυλά και τα µέλη της οικογένειας, ο Στέφανος και η Σµαράγδα, ο Άλκης και η Ελένη, ο Ζαννής και ο Αντώνης, ο Χαρίλαος και η Ρορώ ερωτεύονται, παντρεύονται, σπουδάζουν στο εξωτερικό, παραθερίζουν όλοι µαζί στο Πισκοπιό, εξελίσσονται παράλληλα µε τον τόπο. Στο βιβλίο βλέπουμε την εμπορική ανάπτυξη της Σύρου, την αλλαγή και τις τάσεις της βιομηχανίας αλλά και την άνοδο και τα αίτια της πτώσης της Σύρου. Η πανοραμική επισκόπηση και καταγραφή της πόλης που γίνεται χωνευτήρι διαφορετικών εθνοτικών οµάδων δημιουργούν ένα ψηφιδωτό, ένα µυθιστόρηµα για το πώς οι µυλόπετρες της ιστορίας διαµορφώνουν την πορεία µιας οικογένειας.

Όμως αυτό που είναι εξίσου σημαντικό στο μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου είναι η προσοχή της στη μικρολεπτομέρεια. Βήμα βήμα ανατέμνει συνήθειες που καθορίζουν τις οικογένειες, ανησυχίες, μυστικά πάθη και κρυμμένα αισθήματα. Αγάπη, τρυφερότητα και ενδιαφέρον κυριαρχούν σε μια οικογένεια, που οι δυο αστοί γονείς έχουν μια παράξενη ισότητα. Η γραμμή της αφήγησης ακολουθεί τα χρονικά των μεγάλων οικογενειών, όπως τα έχει γράψει με όλα τα καθημερινά συμβάντα και τα μεγάλα γεγονότα η Μαρία Ιορδανίδου, όπως τα αναφέρει στα ημερολόγιά της η Πηνελόπη Δέλτα.

Στις μικροϊστορίες που εκτυλίσσονται παράλληλα υπάρχει η δραματική σχέση του γιου της οικογένειας με τον ξάδερφό του. Δυο παιδιά που μεγαλώνουν σχεδόν μαζί και με εντελώς διαφορετικό τρόπο, θα μπορούσαν να είναι ήρωες μιας αυτόνομης ιστορίας για τη ζήλια, τον φθόνο και τον αγιάτρευτο καημό του ανικανοποίητου. Η ιστορία των δυο που φτάνει στο τέλος μέχρι την καταστροφή σχεδόν της οικογένειας αναλύει τα όρια του μίσους και την επιθυμία της καταστροφής μέχρι τέλους.

Η κατανόηση και η ενσυναίσθηση των περισσότερων ηρώων αυτού του μυθιστορήματος που τους χαρακτηρίζουν φτιάχνουν ένα ελπιδοφόρο τέλος.