Αν η προσωπικότητα και το έργο που άφησε ο Πικάσο μέχρι σήμερα δεν παύει να απασχολεί ερευνητές, καλλιτέχνες και ιστορικούς τέχνης για το αξεπέραστο προσωπικό του ύφος, την εναλλαγή του στιλ και τη διαμόρφωση μιας ανεπανάληπτης προσωπικής γλώσσας, η ενασχόλησή του με τη γλυπτική είναι σαρωτική, καινοτόμος και επιδραστική όσο λίγων καλλιτεχνών. Ο Πικάσο λάτρευε τον πειραματισμό με το χρώμα και αναζητούσε την πεμπτουσία της τέχνης εξίσου όταν έπιανε στα χέρια του τον πηλό.

Η ενασχόλησή του με τη γλυπτική, η ανησυχία του να δημιουργήσει έργα σε τρεις διαστάσεις, η ολόψυχη αφοσίωση στο να χρησιμοποιεί μη συμβατικά υλικά και τεχνικές και στη συνέχεια η δημιουργία των κεραμικών τον οδηγεί σε μια ελευθερία του αυτοδίδακτου καλλιτέχνη, έτοιμου να σπάσει τους κανόνες αλλά και ενσωματώνοντας τη φόρμα και το σχήμα των γλυπτών και των αγγείων της αρχαιότητας. Η βαθιά του αγάπη για την κεραμική την πιο γήινη, υλική έκφραση της δημιουργικότητάς του, τη μαρτυρούν ακόμα και οι πολλές φωτογραφίες από τα στούντιο και τα σπίτια του.

Ο Πικάσο επηρεάζεται από την τέχνη του πηλού και της κεραμικής και τις δημιουργίες αξεπέραστης αισθητικής της αρχαίας ελληνικής τέχνης, από τη μυθολογία, τα μοτίβα και την εικονογραφία της, δημιουργώντας μια δική του φανταστική αρχαιότητα. Αυτός ο ίδιος ο καλλιτέχνης μεταμορφώνεται σε μορφή μυθολογική και έτσι ξεκινά και η περιήγηση στην έκθεση του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης με τον Πικάσο στο ατελιέ του, ημίγυμνο να φορά μια μεγάλη ψάθινη μάσκα του Μινώταυρου δίπλα στον μαρμάρινο κορμό αγάλματος του Μινώταυρου που ήρθε ως δάνειο από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο.

Η συνομιλία του Πικάσο με την αρχαιότητα περιγράφεται εντυπωσιακά στην έκθεση του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης και κάτω από τον τίτλο «Πικάσο και Αρχαιότητα. Γραμμή και πηλός» αποκαλύπτεται ένα δημιουργικό σύμπαν το μεγαλείο της δημιουργίας του αφού «μπορεί να φτιάξει απολύτως κλασικά τα έργα του, τόσο σαν να είναι η Ζωφόρος του Παρθενώνα και μετά, ανάλογα με το ρεύμα με το οποίο ασχολείται να αρχίσει να αφαιρεί μέχρι να φτάσει να μείνει μόνο μια γραμμή», όπως σχολίασε ο διευθυντής του μουσείου κ. Νίκος Σταμπολίδης,  στην παρουσίαση της έκθεσης.

Η έκθεση που πραγματοποιείται από τις 20 Ιουνίου έως τις 20 Οκτωβρίου με την επιμέλεια του Διευθυντή του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, Καθηγητή Ν. Χρ. Σταμπολίδη και του Ιστορικού Τέχνης Olivier Berggruen, φέρνει κοντά στο κοινό τη συνομιλία 68 σπάνιων κεραμικών και σχεδίων του Πικάσο με πτηνά, τετράποδα και θαλάσσια όντα, ανθρώπινες μορφές, μυθολογικά ή μειξογενή όντα (Κένταυρος-Μινώταυρος) και άλλα έργα εμπνευσμένα από αρχαίες τραγωδίες και κωμωδίες, με 67 αρχαιότητες,  που προέρχονται από 15 συνολικά  ελληνικά μουσεία και συλλογές, όπως το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, τα Αρχαιολογικά Μουσεία Αρχαίας Αγοράς, Αγίου Νικολάου, Δήλου, Ερέτριας, Ηρακλείου, Θηβών, Μαραθώνα, Πάρου, Πατρών, Χανίων, Χώρας Μεσσηνίας, το Κυπριακό Μουσείο, το Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης και τη Νομισματική Συλλογή της Alpha Bank. Πρόκειται για γλυπτά, κεραμικά και χάλκινα που χρονολογούνται από τους προϊστορικούς χρόνους (περ. 3200 π.Χ. το παλαιότερο) έως και την Ύστερη Ρωμαϊκή περίοδο (μέσα 3ου αι. μ.Χ. το νεότερο), δημιουργώντας έναν ακόμη  «Θεϊκό Διάλογο» μεταξύ της αρχαίας ελληνικής και της μοντέρνας τέχνης.

Aπό αριστερά: Bernard Ruiz Picasso, Πρόεδρος Fundación Almine y Bernard Ruiz-Picasso para el Arte, Σάντρα Μαρινοπούλου, Πρόεδρος Moυσείου Κυκλαδικής Τέχνης, Καθηγητής, Νίκος Σταμπολίδης, Διευθυντής του Moυσείου Κυκλαδικής Τέχνης & Επιμελητής της έκθεσης, Οlivier Berggruen, Επιμελητής της έκθεσης.

Ο Πικάσο άρχισε να πειραματίζεται με τα κεραμικά στη δεκαετία του 1940, σχεδιάζοντας πάνω από 600 κεραμικά καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του. Το 1946 πέρασε το καλοκαίρι του στα Νότια της Γαλλίας όπου επισκέφθηκε την ετήσια έκθεση αγγειοπλαστικής στο Vallauris. Εκεί συναντήθηκε για πρώτη φορά με τους Georges και Suzanne Ramié, το ζευγάρι πίσω από το εργαστήριο κεραμικής Madoura. Οι Ramié άνοιξαν το εργαστήρι τους στον καλλιτέχνη, επιτρέποντάς του να χρησιμοποιήσει τα εργαλεία και τον εξοπλισμό του. Είναι η περίοδος που ο Πικάσο είναι ξανά ερωτευμένος, αυτή τη φορά με τη Φρανσουάζ Ζιλό και ζει μια νέα δημιουργική περίοδο βρίσκοντας στον πηλό μια συναρπαστική απόκλιση από τη ζωγραφική, καθώς βυθίζεται στη δημιουργία της δικής του αρκαδικής ουτοπίας, που του χαρίζει η ενασχόληση με τον ταπεινό πηλό, ένα υλικό από νερό και χώμα και τη φωτιά που χρειάζεται για το ψήσιμο του έργου του.

Η έκθεση αποκαλύπτει έναν ολόκληρο κόσμο που φέρνει μέσα του ο καλλιτέχνης, όχι απαραίτητα από αρχαιότητες που είδε ο ίδιος στις αρχαίες πατρίδες της Μεσογείου, αλλά μέσα στα Μουσεία της Ευρώπης, σε βιβλία που διάβαζε ή κατά τις συναναστροφές του με τον Kριστιάν Ζερβός ή τον Jean Cocteau.

«Η έκθεση “Πικάσο και Αρχαιότητα. Γραμμή και Πηλός” είναι άλλος ένας διάλογος. Η αγάπη μου για την κεραμική τέχνη από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα μου έδωσε το ερέθισμα να παρουσιάσουμε σε αυτό το πλαίσιο κεραμικά και σχέδια του Πάμπλο Πικάσο σε σχέση με την αρχαιότητα. Όταν πρότεινα την ιδέα στον Bernard και στην Almine Picasso την δέχτηκαν με ενθουσιασμό. Είναι μεγάλη μου χαρά που φέτος όλο αυτό υλοποιήθηκε», ανέφερε η πρόεδρος του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, Σάντρα Μαρινοπούλου, ενώ ο Μπερνάρ Ρουίζ Πικάσο, εγγονός του Πάμπλο Πικάσο και πρόεδρος του Fundaciοn Almine y Bernard Ruiz-Picasso para el Arte υπογράμμισε ότι:

«Δεν είναι απλώς μια έκθεση κι ένας διάλογος ανάμεσα στην αρχαία και στη σύγχρονη τέχνη. Είναι ένα διαλογικό παιχνίδι μεταξύ καλλιτεχνών που έχουν τον ίδιο σκοπό. Να μας δώσουν τους λόγους ύπαρξης που χρειαζόμαστε για να συνεχίσουμε να είμαστε ανθρώπινα όντα».

Μεταξύ των «ζευγών» της έκθεσης, που πραγματοποιείται με την υποστήριξη του Musée National Picasso-Paris στο πλαίσιο του “Picasso Méditerranée”,  ξεχωρίζουν: ο Κένταυρος από λευκό πηλό, διαμορφωμένος στο χέρι, εγχάρακτη και γραπτή με επίχρισμα διακόσμηση, που δημιούργησε ο Πικάσο στην Vallauris στις 3 Ιανουαρίου 1953, σε διάλογο με τον Κένταυρο της Κυπρο-Αρχαϊκής περιόδου του 6ου αιώνα π.Χ.  και το μοναδικό Ειδώλιο Κενταύρου της Πρωτογεωμετρικής Περιόδου στο Λευκαντί της Εύβοιας που χρονολογείται στα τέλη 10ου αι. π.Χ.

Επίσης ο διάλογος ανάμεσα στο έργο Τυφλός Μινώταυρος οδηγούμενος από μικρό κορίτσι μπροστά στη θάλασσα που δημιούργησε ο Πικάσο στην Boisgeloup στις 22 Σεπτεμβρίου του 1934 και στον φόνο του Μινώταυρου από τον Θησέα πάνω στον ερυθρόμορφο καλυκωτό κρατήρα της Ύστερης Κλασικής περιόδου (340 – 330 π.Χ. ) από το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, όπως και ο Κορμός αγάλματος Μινώταυρου, ρωμαϊκό αντίγραφο έργου της πρώιμης κλασικής περιόδου.

Την κεραμική, αρχαία και νεότερη, και τα εμπνευσμένα από την αρχαιότητα έργα του Πικάσο (οι Τρεις Χάριτες ή η Λυσιστράτη του Αριστοφάνη) συνδέουν, εκτός της εικονογραφίας, η μορφή και το σχέδιο. Ιδιαίτερη σημασία έχει η γραμμή, είτε πρόκειται για σχέδια της δεκαετίας του ’20 και του ’30 είτε για αγγειογραφίες που θυμίζουν αττικά ερυθρόμορφα αγγεία. Στην έκθεση η δύναμη της φανταστικής όσο και προσωπικής αρχαιότητας του Πικάσο και η διαρκής γοητεία που ασκούν στον επισκέπτη τα αντικείμενα του παρελθόντος, έχουν τον πρώτο λόγο.

Info έκθεσης:

Πικάσο και αρχαιότητα: Γραμμή και Πηλός | 20  Ioυνίου – 20 Οκτωβρίου 2019 | Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης