starΟ Πάμπλο Πικάσο και οι ιστορίες που αναφέρονται τόσο στη ζωή όσο και στα έργα του είναι αστείρευτες. Η ερωτική του ιστορία και οι αναμνήσεις της «κρυφής του κόρης» Μάγια Ρουίζ Πικάσο ζωντανεύουν στο βιβλίο Picasso and Maya: Father and Daughter, που κυκλοφορεί από την 1η Σεπτεμβρίου.

Συγγραφέας του βιβλίου είναι η Diana Widmaier-Picasso, ιστορικός τέχνης και εγγονή του Πικάσο και της Μαρί Τερέζ Βαλτέρ.

Αν η Μαρίνα Πικάσο, η εγγονή του από τον γάμο του Πικάσο με την Όλγκα Χοχλόβα, τον έχει περιγράψει με τα πιο μελανά χρώματα στο βιβλίο που έγραψε το 2001 με τίτλο «Ο παππούς μου» – και είχε σοβαρούς λόγους να το κάνει, αφού τον θεωρεί ηθικό αυτουργό τόσο της καταστροφής του πατέρα της και πρωτότοκου γιου του Πικάσο, όσο και της αυτοκτονίας του αδερφού της, λίγο μετά τον θάνατο του Πικάσο- η Μάγια Πικάσο, κόρη του από την Μαρί Τερέζ Βαλτέρ, τον περιγράφει με μεγαλύτερη τρυφερότητα, σχεδόν συγχωρώντας τόσο τον χαρακτήρα όσο και τις απιστίες που τον χαρακτήριζαν σε όλες του τις σχέσεις.

Πικάσο και Μαρί Τερέζ Βαλτέρ

Η Μάγια Ρουίζ Πικάσο, 84 ετών σήμερα, αφηγείται στην κόρη της την ιστορία της σχέσης με τον πατέρα της. Και όπως καταγράφει η δική της κόρη ήταν μια σχέση στενή και τρυφερή που δε διαλύθηκε ποτέ. Η μητέρα της Μάγια, η Μαρί Τερέζ, είχε το τραγικό τέλος που είχαν και άλλες ερωμένες του Πικάσο. Το 1977, τέσσερα χρόνια μετά τον θάνατο του ζωγράφου κρεμάστηκε στο γκαράζ του σπιτιού της στο Παρίσι. Ήταν 68 ετών. Δεν ήταν η μόνη που έδωσε τέλος στη ζωή της. Η Ζακλίν Ροκ, η τελευταία του γυναίκα αυτοκτόνησε με πιστόλι, ενώ η Όλγα Χοχλόβα, η πρώτη σύζυγός του, και η Ντόρα Μάαρ έχασαν τα λογικά τους.

Μαρί Τερέζ Βαλτέρ, ο μεγάλος έρωτας του Πικάσο

Πάνω στον τάφο του Πικάσο, στον κήπο του κάστρου Βωβενάργκ, τοποθετήθηκε το άγαλμα της Μαρί Τερέζ Βαλτέρ, ίσως της μεγαλύτερης αγάπης της ζωής του. Η ξανθιά, χυμώδης, νεαρή 17χρονη γυναίκα, μια μέρα του Ιανουαρίου του 1927, έξω από το παρισινό πολυκατάστημα Galeries Lafayette, γνώρισε τον Πικάσο. Ο Πικάσο ήταν τότε 46 ετών, διάσημος και παντρεμένος εννέα χρόνια με την Όλγκα Χοχλόβα. Την απατούσε συνεχώς και η σχέση τους ήταν διαλυμένη. Αλλά δεν την χώριζε. Και δε την χώρισε και στο μέλλον, όταν η Όλγκα το ζήτησε γιατί σύμφωνα με τους γαλλικούς νόμους έπρεπε να αποχωριστεί και τη μισή περιουσία του. Δεν το έκανε και συνέχισε να ζει τη ζωή του περιφρονώντας τη, μέχρι τον θάνατό της το 1955, όταν ένιωσε επιτέλους ότι η περιουσία του ήταν ασφαλής.

Η Μαρί Τερέζ αγνοούσε πλήρως τη φήμη που ήδη περιέβαλε τον ξένο που την πλησίασε, την ώρα που έβγαινε από το μετρό. «Ήμουν ένα αθώο κορίτσι», θυμόταν αργότερα. «Δεν ήξερα τίποτα – ούτε για τη ζωή, ούτε για τον Πικάσο… Είχα πάει για ψώνια στην Γκαλερί Λαφαγιέτ και ο Πικάσο με είδε την ώρα που έφευγα από το μετρό. Με άρπαξε απλά από το μπράτσο και μου είπε: “Είμαι ο Πικάσο! Εσύ και εγώ θα κάνουμε σπουδαία πράγματα μαζί”».

Picasso- La rêve, 1932.

Η νεαρή 17χρονη υπέκυψε στη γοητεία του Πικάσο που την ερωτεύτηκε παράφορα. Η σχέση τους τον έκανε πραγματικά ευτυχισμένο και αληθινά παράτολμο αφού είχε εγκαταστήσει την οικογένειά του σε ένα εξοχικό μέρος και την ερωμένη του λίγο μακρύτερα. Κάθε πρωί εγκατέλειπε τη σύζυγο και τον γιο του για να συναντηθεί με τη Μαρί Τερέζ. Η σχέση τους έγινε μία από τις πλέον συναρπαστικές στην ιστορία της τέχνης του 20ού αιώνα.

Η Μαρί Τερέζ έγινε η μούσα του στα περισσότερα από τα ερωτικά έργα του. Ανάμεσά τους και το αριστουργηματικό «Το Όνειρο», ένα ιδιαίτερα ερωτικό πορτραίτο της κοιμωμένης Μαρί-Τερέζ Βαλτέρ, και  το «Κορίτσι μπροστά στον καθρέφτη», έργα που είναι φορτισμένα με μια έντονη ερωτική και σεξουαλική δύναμη.

Η σχέση του ζευγαριού κρατήθηκε ως επτασφράγιστο μυστικό για πολλά χρόνια, τόσο επειδή ο Πικάσο ήταν τότε ακόμη παντρεμένος με την΄Ολγκα Χοχλόβα, όσο και λόγω της ηλικίας της Μαρί Τερέζ. Για ένα μεγάλο διάστημα η Μαρί Τερέζ εμφανιζόταν στα έργα του Πικάσο μόνο συγκαλυμμένα, με τα χαρακτηριστικά της να ενσωματώνονται συχνά στο φόντο των έργων. Ωστόσο, μέχρι το τέλος του 1931, ο Πικάσο δεν μπορούσε πια να καταπιέζει τη δημιουργική παρόρμηση που του ενέπνεε η ερωμένη του, και το 1932 η Μαρί Τερέζ έκανε για πρώτη φορά την εμφάνισή της σε πλήρως αναγνωρίσιμη μορφή. Ήταν τότε, που φιλοτεχνήθηκε ο πίνακας La Lecture από τη δραστική μείξη της φυσικής γοητείας και της σεξουαλικής αθωότητας της Μαρί Τερέζ που είχαν μεθυστική επίδραση στον Πικάσο.

La Lecture, 1932

Οκτώ χρόνια αργότερα, το 1935 ο Πικάσο γίνεται πατέρας από τη Μαρί Τερέζ και αποκτούν την πρώτη του κόρη, τη Μάγια. Η Όλγκα Χοχλόβα μαθαίνει τυχαία για το «μωρό» και μετακομίζει στη Νότιο Γαλλία. Ζει ευτυχισμένος με τη Μαρί Τερέζ και την κόρη τους αλλά για τον Πικάσο αυτές οι περίοδοι δεν κρατούν για πάντα. Το 1935 γνωρίζει και γοητεύεται από μία 29χρονη καλλονή με γιουγκοσλαβική καταγωγή, την Ντόρα Μάαρ. Λέγεται πως η Μαρί Τερέζ και η Ντόρα κάποια στιγμή συναντήθηκαν στο στούντιό του τυχαία και η Μαρί Τερέζ απαίτησε από εκείνον να επιλέξει. Τότε εκείνος τους είπε να παλέψουν εκείνες για το ποια θα τον κρατήσει. Κι εκείνες πραγματικά πάλεψαν.

Η Ντόρα Μάαρ κέρδισε και μετακόμισε στο σπίτι του Πικάσο, ενώ η προηγούμενη αγαπημένη του και η κόρη της έμειναν κοντά τους σ’ ένα διαμέρισμα. Παρόλο που δεν έζησαν ποτέ σαν οικογένεια, και η Μαρί Τερέζ είχε περάσει στο ερωτικό του περιθώριο, ο Πικάσο διατήρησε επαφή με τη μητέρα και την κόρη του και τους υποστήριζε πάντα οικονομικά. Απλώς η εικόνα της φρέσκιας, νεανικής, ανυπόμονης ερωμένης είχε ξεθωριάσει και η λάμψη της είχε χαθεί καθώς αντικαταστάθηκε από την ώριμη μητρότητα. Η Μαρί Τερέζ έχασε για πάντα κάθε ρόλο που είχε στη ζωή του Πικάσο.

Woman with Yellow Hair, 1932

Η Μάγια Πικάσο στο έργο First Snow, 1938

Οι αναμνήσεις της Μάγια

Πολλοί ιστορικοί τέχνης και ακαδημαϊκοί που έχουν ακούσει αποσπασματικά αυτές τις ιστορίες συμφωνούν ότι η Μάγια Πικάσο παρουσιάζει μια εξιδανικευμένη εικόνα του πατέρα της. Και σε αυτές τις αφηγήσεις, στο βιβλίο που κυκλοφορεί. Με τον δικό της τρόπο «ζωγραφίζει» έναν πατέρα που αγαπούσε και την αγαπούσε. Περιγράφει τον αισθησιακό τρόπο με τον οποίο ο Πικάσο απεικόνιζε τη μητέρα της και μιλά για τις καμπύλες της μητέρας της, οι οποίες ενέπνευσαν στον Πικάσο μερικά από τα ωραιότερα γλυπτά του. «Αυτά τα έργα μεταφράζουν τα συναισθήματα του πατέρα μου απέναντί ​​της».

Marie-Thérèse with Red Beret with Pompom.

Αν και η γέννηση της Μάγια κρατήθηκε μυστική και μόλις λίγο καιρό μετά ο Πικάσο ξεκίνησε τη σχέση του με την Ντόρα Μάαρ, η Μάγια υποστηρίζει ότι ο πατέρας της διχαζόταν μεταξύ των δύο γυναικών και συνδύασε τα χαρακτηριστικά τους στο έργο του 1937, Marie-Thérèse with Red Beret with Pom pom.

«Ο πατέρας μου… δεν κουράστηκε ποτέ να ζωγραφίζει τη μητέρα μου, να την απεικονίζει σε σχέδια, γλυπτά και χαρακτικά. Αλλά σε αυτόν τον πίνακα, δημιουργεί ένα συνδυασμό της μητέρας μου και της Ντόρα Μάαρ. Είναι τα μαλλιά και τα μάτια της μητέρας μου, αλλά η μύτη και οι χρωματικοί τόνοι θυμίζουν την Ντόρα Μάαρ, η οποία μπήκε στη ζωή του το 1936, λίγο μετά τη γέννησή μου», λέει η Μάγια.

Η Μάγια θυμάται ακόμα να ποζάρει από μικρή μέχρι τα 18 της για τον πατέρα της:

«Καθόμασταν στο τραπέζι και ξαφνικά ήθελε να απαθανατίσει μια έκφραση, μια στάση». Μου έλεγε: “μην κουνηθείς” και έσπευδε να βρει χαρτί, μολύβια, χαρτόνι ή σημειωματάριο». Αυτό που θυμάται πιο έντονα από όλα είναι ότι ο πατέρας της τη ζωγράφισε όταν έκανε τα πρώτα της βήματα, στο έργο First Snow, το 1938: «Ήταν η μέρα που έκανα τα πρώτα μου βήματα… Φορούσα μικρά ροζ μποτάκια που ο πατέρας μου κράτησε σε όλη του τη ζωή».