Ο Νίκος και η Ελένη, πρώην ερωτευμένοι στα φοιτητικά τους χρόνια συναντιούνται τυχαία έπειτα από 15 χρόνια. Ο πρώτος, παντρεμένος πια, αλλά με τη γυναίκα του να απουσιάζει λόγω ασθενείας, αισθάνεται το πάθος του να ξαναφουντώνει. Η Ελένη, πληγωμένη ακόμη από τον υποχρεωτικό χωρισμό τους, θέλει να φύγει. Ο Νίκος προσπαθεί να της θυμίσει τον φλογερό τους έρωτα. Κάπως έτσι συνοψίζεται η υπόθεση αυτού που λέγεται «Η πρώτη αγάπη» της σπανιότατα παιγμένης οπερέτας του Νίκου Χατζηαποστόλου. Πίσω σε νοσταλγικές μελωδίες, στους ρυθμούς του βαλς και του φοξ τροτ, η Ελλάδα του 1929, μέσα από την καθημερινότητα των φοιτητών ξεπροβάλλει στην Εναλλακτική Σκηνή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, συμπράττοντας εκ νέου με την Ομάδα μουσικού θεάτρου Ραφή και αυτή τη φορά τη σκηνοθεσία αναλαμβάνει ο ηθοποιός Προμηθέας Αλειφερόπουλος.

Μιλήσαμε μαζί του για την αναβίωση της θρυλικής οπερέτας που παρουσιάζεται 90 χρόνια μετά το πρώτο του ανέβασμα στην Εθνική Λυρική Σκηνή, βρίσκοντας στο έργο «αισθήσεις και συναισθήματα που δεν έχουν εποχή» και μοιράζεται μαζί μας τον αγαπημένο στίχο του από την «Πρώτη αγάπη». 

«Η πρώτη αγάπη», μια αισθηματική οπερέτα του 1929 παρουσιάζεται στο 2019: Ποια είναι για σένα η πιο σημαντική διαπίστωση, όσον αφορά το χάσμα των γενεών σε αυτή τη χρονική απόσταση.

Η θέση και οι πολύ περιορισμένες επιλογές της γυναίκας σε σύγκριση με την ελαστική ηθική που χαρακτήριζε τους άνδρες είναι το πρώτο που μου έρχεται στο μυαλό. Ευτυχώς ο κόσμος έχει προχωρήσει πολύ από τότε. Δυστυχώς όχι σε βάθος.

Μίλησέ μας για τη δική σου [σκηνοθετική] ματιά στην αναβίωση της οπερέτας του Νίκου Χατζηαποστόλου. Υπήρξε κάποιο σημείο – κλειδί που άρχισες να χτίζεις την ιστορία στη σκηνή.

Η ηθική που παρουσιάζει το έργο ήταν ένα πρόβλημα για μένα. Έβλεπα την επιπολαιότητα και την αφερεγγυότητα του κεντρικού ήρωα να δικαιολογείται απόλυτα από τον δημιουργό κι αυτό με σόκαρε. Ακόμη κι αν μας χωρίζει σχεδόν ένας αιώνας. Η ηρωίδα του έργου απ’ την άλλη φαίνεται έρμαιο των μεταπτώσεων του εραστή της, ανάξια να διεκδικήσει κάτι αληθινό. Αν όμως προσπαθήσουμε να δούμε πίσω από τις συμπεριφορές, πίσω από τα λόγια, τις μελωδίες και τις σιωπές, μπορεί να βρούμε κομμάτια του εαυτού μας που δεν μας αρέσει να παραδεχόμαστε πως έχουμε αλλά σίγουρα μας αρέσει να παρατηρούμε στους άλλους και να γελάμε σαρκαστικά. Μπορεί να βρούμε αισθήσεις και συναισθήματα που δεν έχουν εποχή. Έτσι και αλλιώς η δύναμη που μας τραβάει μπροστά είναι μία. Η δίψα του ανθρώπου να βιώσει το συναρπαστικό, να νιώσει πλήρωση, να δει τον κόσμο με ένταση εφηβικών ματιών. Όλα αυτά που ζητάμε καθημερινά από τη ζωή μας, άλλοι φωναχτά και άλλοι αδιόρατα, που νιώθουμε ότι μας αξίζουν ή και όχι, αλλά που σίγουρα μας κρατούν ζωντανούς μέσα από τις αδιάκοπες στιγμές ματαίωσης μπροστά στην κοινή μας μοίρα. Η λύση του έργου μέσα σε μια έντονα μελοδραματική και ταυτόχρονα ψυχρά διεκπεραιωτική τελική σκηνή ήταν για μένα το μεγαλύτερο αίνιγμα. Από εκεί ξεκίνησε μέσα μου η διαδικασία, βρέθηκε ο λόγος να πούμε αυτή την ιστορία.

Στα ήθη των ηρώων του έργου ποιο είναι το πιο όμορφο κατάλοιπο εκείνης της εποχής που συναντάς ακόμα στους ανθρώπους των δικών μας ημερών και ποιο εκείνο που θα χαρακτήριζες το πιο ενοχλητικό;

Η ανάγκη για ελαφρότητα, για επαφή με ανθρώπους που μας ξυπνούν ή μας θυμίζουν έναν ελαφρύτερο εαυτό είναι κάτι φανερό και στις δύο εποχές. Αυτή η ελαφράδα που χαρακτηρίζει τις επαφές δυο παλιών φίλων ή εραστών, τα τρυφερά πειράγματα, η εξομολογητική διάθεση, σαν ο κυλιόμενος διάδρομος της καθημερινής ζωής να σταματά για λίγο και οι πιθανότητες να φαίνονται πάλι άπειρες και η αθανασία σου δυνατή. Απ’ την άλλη παρατηρώ τόσο στους ήρωες εκείνης της εποχής όσο και σε εμάς σήμερα, μια αδυναμία αληθινής σύνδεσης με αυτά που λέμε και ακούμε. Τις συζητήσεις μας κυριαρχούν ο ναρκισσισμός, η καυχησιολογία, η αυτο-αναφορικότητα, ενώ απουσιάζουν η ενσυναίσθηση και η αυτοκριτική.

Η αναπόληση και η νοσταλγία εξιδανικεύει τα πράγματα του παρελθόντος; 

Νομίζω πως συχνά το κάνει ναι. Και σ’ ένα πρώτο επίπεδο νομίζω πως είναι και καλό. Χίλιες φορές αυτό από τα απωθημένα και τα ψυχολογικά τραύματα. Σε δεύτερο επίπεδο όμως δεν αντέχω τους ανθρώπους που μιλούν συνέχεια για το «ένδοξο παρελθόν». Πάντα με κάνουν να απορώ αν έμαθαν κάτι απ’ όσα έχουν ζήσει και κυρίως αν είναι διατεθειμένοι να μάθουν και κάτι καινούριο.

Μοιράσου μαζί μας την πιο αγαπημένη σου στιγμή από το έργο.

Ο Μιχαλάκης, ο αρχετυπικά κωμικός φίλος του πρωταγωνιστή της οπερέτας, είναι πολύ αδέξιος στον έρωτα. Όταν προσπαθεί να ξεφορτωθεί την ερωμένη του φίλου του για λογαριασμό του, βρίσκεται έστω για μια στιγμή αυτός στη θέση του εραστή και παθαίνει υπογλυκαιμία.

Τι κρατάς από τη δημιουργία της «Πρώτης Αγάπης» με την ομάδα Ραφή;

Κρατώ το χρόνο που πέρασα με τέσσερις μονωδούς που θέλουν να δώσουν στην οπερέτα πέρα από φωνές που τραγουδούν, και σώματα που ζουν και αναπνέουν, μάτια που κοιτάζουν και καρδιές που πάλλονται δυνατά. Τη μουσική που ξαναγεννιέται, τροχισμένη και  υπονομευτική να δημιουργήσει ερωτήματα και όχι να καθησυχάσει. Την επαφή μου με τρυφερούς ανθρώπους με φωτεινά χαμόγελα.

Ένας αγαπημένος στίχος από το έργο που θα χάριζες στο πιο αγαπημένο σου πρόσωπο.

Την τέχνη να που σου ‘μαθα, τα όμορφα φιλιά
πως δίνονται, πως ρίχνονται στην όμορφη αγκαλιά.
Κι αν θέλεις την δουλειά αυτή να μην την βαρεθείς
να μην την κάνεις πάντοτε παρά όταν ποθείς.

Info παράστασης:

Η πρώτη αγάπη | 23, 24, 29, 30 Μαΐου 2019 | Εναλλακτική Σκηνή Εθνικής Λυρικής Σκηνής, ΚΠΙΣΝ