Μια έκθεση με θέμα ένα νησί και τους καλλιτέχνες που ζουν και εργάζονται σε αυτό ή συνδέονται μαζί του με διάφορους δεσμούς είναι αντικειμενικά μια δύσκολη επιμελητική άσκηση. Απαιτούνται νοητικές ακροβασίες και σάλτα μορτάλε που είναι δύσκολο να προβλέψει κανείς πού θα προσγειώσουν τον παράτολμο επιμελητή και σε τι ατραπούς θα βάλουν τον πιθανό επισκέπτη. Διαφορετικές ιστορίες, διαφορετικές προσεγγίσεις πρέπει, ντε και καλά, να συνυπάρξουν δίπλα δίπλα, έργα αφαιρετικά να παντρευτούν με αναπαραστατικά, διαφορετικά υλικά να συνδυαστούν και να αποδώσουν την αίσθηση που αποπνέει το νησί – άραγε όμως δημιουργεί την ίδια αίσθηση σε όλους;

Ο Χριστόφορος Μαρίνος κλήθηκε λοιπόν να γεφυρώσει τα εκ πρώτης τουλάχιστον αγεφύρωτα και να συνδυάσει έργα καλλιτεχνών που σχετίζονται με την Τήνο σε μια έκθεση την οποία ονόμασε με τον ελλειπτικό τίτλο «Προς Τήνο» και η οποία περιλαμβάνει δεκαέξι καλλιτέχνες και υπερδιπλάσια έργα. Η προσωπική μου άποψη είναι ότι ο θεατής δεν πρέπει να επιδιώξει να βρει μια αφήγηση ή συγγένειες μεταξύ των έργων και των καλλιτεχνών, αλλά να απολαύσει μερικά πολύ ενδιαφέροντα έργα τα οποία επέλεξε ο Μαρίνος προκειμένου να συνυπάρξουν κάτω από τη στέγη του Ιδρύματος Τηνιακού Πολιτισμού.

Ανάμεσα στα έργα μπορεί, για παράδειγμα, να δει κανείς δείγμα από τη νέα δουλειά του Γιάννη Αδαμάκου που παρουσιάστηκε το χειμώνα σε μια μεγάλη έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς. Πρόκειται για την ενότητα «9 Lumen», η οποία, όπως και τα περισσότερα έργα του, εξετάζει τη δυνατότητα συνύπαρξης του ορατού αποτελέσματος με την αόρατη διάστασή του, το πώς μια φιγούρα διαφαίνεται μέσα σε ένα ομιχλώδες ή νυχτερινό τοπίο. Ενδιαφέροντα είναι και τα έργα της Μάρως Φασουλή, η οποία χρησιμοποιεί ασπρόμαυρες φωτογραφίες και τυπώματα που αναπαριστούν τοπία από τα οποία η καλλιτέχνις με λευκό χρώμα αφαιρεί τμήματά τους, δημιουργώντας έτσι μια αίσθηση ανοίκειου – ίσως πρόκειται για μια ευκαιρία να μας υπενθυμίσει την ύπαρξη τόσων αναπάντητων ερωτημάτων. Ο Πέτρος Τουλούδης, από την άλλη, έχει δημιουργήσει με φθηνά και εφήμερα υλικά μια επιτοίχια κατασκευή, η οποία μοιάζει να προσπαθεί να συγκεράσει στοιχεία του αστικού πολιτισμού με φόρμες από το ιδιαίτερο τοπίο της Τήνου, μοιάζει με ένα ιδιότυπο όργανο που θα μπορούσε να απαντήσει στην ερώτηση «ποιο είναι το ιδανικό περιβάλλον για να ζει ο άνθρωπος, το φυσικό ή αυτό που ο ίδιος κατασκευάζει;».

Από τα πιο ενδιαφέροντα αλλά και δυνατά έργα είναι το «Τάμα» της Μαργαρίτας Μυρογιάννη. Πρόκειται για ένα τάμα το οποίο δε θα διέφερε από τα συνηθισμένα τάματα, αν δεν αναπαριστούσε ένα χέρι που πρόδηλα είναι χαρακωμένο με αιχμηρό αντικείμενο από έναν επίδοξο αυτόχειρα. Όμως, η αυτοχειρία είναι αμάρτημα κατά την Εκκλησία. Τι χώρος υπάρχει για τις ανθρώπινες αδυναμίες σε ένα νησί που φιλοξενεί ένα από τα πιο εμβληματικά μέρη της Ορθοδοξίας; Πώς η Εκκλησία μπορεί να αποστερεί από το Θεό τις σπουδαιότερες ιδιότητές του, ότι είναι ελεήμων και φιλάνθρωπος και αγαπά και συγχωρεί;

Πολύ ενδιαφέρον είναι και το έργο του Αλέξανδρου Λάιου με τίτλο «Αναμνηστικός». Πρόκειται για μια μαρμάρινη πλάκα η οποία αναγράφει με σμιλεμένα γράμματα «Weiter und Weiter». Ο θάνατος μας αποστερεί από τους αγαπημένους, η θύμησή τους ξεθωριάζει, ο χρόνος μας πάει μακρύτερα και μακρύτερα. Ένα έργο που αναπόφευκτα προβληματίζει αλλά και παραπέμπει στο νησί και το μεγάλο γλύπτη του με την «Κοιμωμένη», το δικό του σχόλιο στο θάνατο.

Αυτά για όσους πλεύσουν προς Τήνο…

Η έκθεση «Προς Τήνο» φιλοξενείται στο Ίδρυμα Τηνιακού Πολιτισμού έως τις 28 Οκτωβρίου.

Φωτογραφία άρθρου:
Μάρω Φασουλή | Άτιτλο, 2009, μικτή τεχνική σε χαρτί, 250 x 150 εκ.