Τον Ιούλιο 2012 πρωτογνωρίσαμε στoν Ελαιώνα την Καντίνα Φαγητού και Πολιτισμού Souzy Tros με την εκδήλωση «Σκίσε και ράψε» «Tear & Repair». Ανάμεσα σε βιοτεχνίες, συνεργεία, αντιπροσωπείες, φορτηγά, σε μια περιοχή που παρ’ όλα αυτά παραμένει γειτονιά, η εικαστικός Μαρία Παπαδημητρίου και η Αμερικανίδα συγγραφέας Cathryn Drake έχουν στήσει ένα σκηνικό που θυμίζει ελληνική κινηματογραφική ταινία του ’50, με σπίτια-δωμάτια γύρω από μια κοινή αυλή. Άλλωστε, η καντίνα έχει πάρει και τo όνομά της από την ατάκα που ακούστηκε σε μια ελληνική ταινία.

Στην «Παριζιάνα» η μοδίστρα Ρένα Βλαχοπούλου ψέγει μια πελάτισσά της που δε χωράει στο καινούργιο μοντελάκι γιατί έχει παχύνει λέγοντας της: «Σούζι, τρως. Και τρως και ψεύδεσαι!». Συμβολίζει, σύμφωνα με τις συνιδρύτριες, «την άρνηση του ελληνικού κράτους να αποδεχτεί την οικονομική χρεωκοπία, αλλά και τη γενικότερη παγκόσμια άρνηση του δυτικού κόσμου να αλλάξει το μη βιώσιμο σύγχρονο μοντέλο ζωής». Η Μαρία Παπαδημητρίου, διεθνώς αναγνωρισμένη εικαστικός και καθηγήτρια αρχιτεκτονικής στο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλίας, καταπιάνεται σταθερά στο έργο της με το θέμα του ανθρώπου και της ταυτότητας στο αστικό τοπίο. Χαρακτηριστικές δουλειές της είναι το Luv Car ή το Temporary Hotels, που ξαναζωντανεύει εγκαταλελειμμένα ξενοδοχεία σε όλο τον κόσμο. Πώς ξεκίνησε όμως το εγχείρημα; «Εδώ που βρισκόμαστε στεγαζόταν πριν ένα συνεργείο κλαρκς και παλετοφόρων. Ο χώρος ανήκε στην οικογένειά μου κι όταν άδειασε πουλήσαμε τα εργαλεία και αρχίσαμε να τον επισκευάζουμε. Κάποια στιγμή μάλιστα μου τον ζήτησαν για ενοικίαση. Παραδέχομαι ότι προβληματίστηκα, αλλά ήθελα να τον κρατήσω και να κάνω πράγματα. Χρειάστηκε αρκετά χρήματα και κόπο για να πάρει μια μορφή ‒ και έχουμε ακόμα να κάνουμε πολλά!»

Η σκεπή της αυλής θα φτιαχτεί, θα μπουν βαρέλια με φωτιά για το χειμώνα κι ένα ακόμα «σπιτάκι» αναμένεται να διαμορφωθεί σε χώρο εργασίας για τους επισκέπτες και τους καλλιτέχνες, ένα είδος εργαστηρίου δηλαδή. Άλλο ένα καμαράκι είναι γεμάτο μεταποιημένα πλαστικά καφάσια που μοιάζουν με γλυπτά. Αυτά θα κρεμαστούν από το ταβάνι και θα δημιουργηθεί με τον κατάλληλο φωτισμό ένα είδος λαβύρινθου για τους επισκέπτες. Υπάρχουν επίσης πολλές ετερόκλητες καρέκλες. «Τις έφερε ο κόσμος που ήρθε τον Ιούλιο για τη μεταποίηση των ρούχων και ως “αντίτιμο” μας τις άφησε. Δε φαντάζεσαι τι έγινε εδώ! Το σκίσιμο των υφασμάτων, των ρούχων και η δημιουργία νέων ήταν κάτι σαν ομαδική ψυχοθεραπεία. Και δεν ήταν μόνο άνθρωποι τέχνης που συμμετείχαν». Σε ποιους τελικά απευθύνεται η Souzi; «Αυτό το τετράγωνο κοντά στην Ακαδημία Πλάτωνος είναι η πιο παλιά γειτονιά της Αθήνας. Αναβιώνουμε λοιπόν την αθηναϊκή αυλή. Σημαντικό για εμάς είναι ότι έχει ενεργοποιηθεί η σχέση με τη γειτονιά. Οι κάτοικοι πλέον θεωρούν τη Souzy Tros χώρο τους, την αγκάλιασαν και θέλουν να είναι παρόντες σε ό,τι κάνουμε».

Στην αυλή της Μαρκόνι 8 συνάντησα πέντε άτομα, μεταξύ των οποίων οι καλλιτέχνες Bou brothers και ο Θοδωρής Ζαφειρόπουλος (βλ. Lost στην Καρδαμύλη). Αναρωτιέμαι φωναχτά αν, εν μέσω κρίσης, τα έντονα εγώ των καλλιτεχνών μπορούν να βρουν πεδίο συνεργασίας. «Ναι, ίσως υπάρχει αυτό που λες, να είναι τσίτα οι καλλιτέχνες», μου απαντά η Μαρία. «Έχει να κάνει και με την ωριμότητα. Εμείς εδώ, λόγω και της εμπειρίας του εξωτερικού, βλέπουμε ότι δεν έχει νόημα να φαγώνεσαι. Πρέπει να αλλάξουμε νοοτροπία και να δούμε και τα καλά πράγματα εδώ. Γίνεται, ας πούμε, μια Μπιενάλε στη Θεσσαλονίκη και δεν πάμε, ενώ τρέχουμε στις εκθέσεις του εξωτερικού. Όπως λέει ο Γιάννης Μπουτάρης, το να αλλάξει συνήθειες ο Έλληνας είναι σαν την προσπάθεια απεξάρτησης από το αλκοόλ. Όλα τα projects μου πάντως έχουν συνεργασίες. Στο Τ.Α.Μ.Α. (Temporary Autonomous Museum for All)-ongoing project, μέρος του οποίου είναι και η Souzi, είχα 52 συνεργάτες. Και στον Ελαιώνα υπάρχει μια οργανωτική ομάδα καλλιτεχνών. Στις εκδηλώσεις που ξεκινούν στα τέλη Νοεμβρίου συνεργάζονται οι: Cathryn Drake, Bou brothers, Ελισάβετ Αντάπαση, Ευτύχης Ευθυμίου, Θεόδωρος Ζαφειρόπουλος, Ειρήνη Μπακύρα. Αν δεν είσαι ενωμένος, δεν κάνεις τίποτε!»

Δίπλα μου κάθεται η Cathryn Drake, που -όπως λέει η Μαρία- είναι ενταγμένη στη ζωή της πόλης, πλήρως ενημερωμένη γι’ αυτήν κι έχει το χάρισμα να είναι ευγενική, κοινωνική και καλή ακροάτρια. Τώρα είναι η σειρά της να μιλήσει για το πώς προέκυψε η συνεργασία της στην Καντίνα. «Έγραφα για το Metropolis στη Νέα Υόρκη, για τους ανθρώπους στο αστικό τοπίο και μου άρεσε το concept της Μαρίας. Συναντιόμασταν κατά καιρούς σε διεθνείς εκθέσεις και βέβαια ερχόμουν συχνά στην Ελλάδα, είχα κάνει κι ένα residency project στην Πάρο. Έτσι το αποφάσισα, ειδικά όταν έπρεπε να φύγω από το σπίτι που έμενα στην Ιταλία (όπου είχα πάει για δουλειά κι έμεινα δέκα χρόνια!), γιατί ανήκε σε έναν αξιωματούχο που συνελήφθη για κυβερνητική διαφθορά». Διάλεξε πάντως δύσκολους καιρούς! «Αυτοί οι καιροί ειδικά είναι που έχουν δυναμικότητα και δημιουργικότητα και αυτό μ’ αρέσει! Η κρίση δε μου είναι άγνωστη, άλλωστε και στις ΗΠΑ από το 2008 έως σήμερα κρίση είχαμε. Έχει να κάνει με τον καπιταλισμό, με τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα και το πώς θα προσαρμοστούμε. Και διαφθορά επίσης υπάρχει παντού. Η Ελλάδα έχει το πλεονέκτημα να διαθέτει πηγές φυσικού πλούτου και μπορεί να αποτελέσει παράδειγμα αυτάρκους διαβίωσης. Μπορείς να κάνεις πράγματα και το κλίμα βοηθά να έχεις μια πιο απλή ζωή. Ο τρόπος ζωής εδώ είναι καλύτερος από αυτό το μοτίβο των ΗΠΑ, όπου χρειάζεται συνεχής δουλειά για να καλύψεις τις τεχνητές σου ανάγκες».

Από την Παρασκευή 30 Νοεμβρίου και κάθε Παρασκευή και Σάββατο, με ένα μόνο διάλειμμα για τα Χριστούγεννα, στην Καντίνα Souzy Tros θα προβάλλονται ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου, όπως η Ανοίκεια πόλη, η Άκρη της πόλης, Οι γυναίκες της αυλής, Οι Γερμανοί ξανάρχονται, η Ευδοκία, όλες δηλαδή οι ταινίες με αυλές. Επίσης, θα σερβίρεται σε πάγκους νοστιμότατος τραχανάς, μια προσφορά της εταιρείας Μέλισσα, να μας ζεσταίνει και να μας δυναμώνει!

Η Καντίνα Φαγητού και Πολιτισμού Souzy Tros βρίσκεται Μαρκόνι 8, μόλις 50 μέτρα από τη στάση Μετρό Ελαιώνας, ενώ μπορείτε να ενημερώνεστε για τις δράσεις της και μέσω Διαδικτύου.