[Disclaimer: To κείμενο αποτελεί κριτική της νέας ταινίας Star Wars οπότε απαιτεί βασικές γνώσεις για τους χαρακτήρες και την ιστορία και περιλαμβάνει μεγάλα, τεράστια spoilers]

Λίγο μετά τα μεσάνυχτα της 16ης Δεκεμβρίου, 600 τυχεροί fans του Star Wars παρακολούθησαν την avantpremiere του “Star Wars: The Force Awakens” σε μια ειδική προβολή που διοργανώθηκε από την Feelgood Entertainment στο Αθήναιον. Οι προσκλήσεις δώθηκαν σε μια βάση “first come-first serve” μέσα από ειδικό site που στήθηκε για την περίσταση και ήταν ξεκάθαρα μια προσπάθεια της εταιρίας διανομής να κατευνάσει τα πνεύματα μετά τις έντονες αντιδράσεις χιλιάδων fans που διαμαρτύρονταν ότι η ταινία κυκλοφορεί στην Ελλάδα μία ολόκληρη εβδομάδα απ΄ότι στον υπόλοιπο κόσμο. Εκτός από τη δικαιλογημένη ανυπομονησία και το φόβο ότι μέσα σε μια εβδομάδα τα social media θα έχουν γεμίσει spoilers (κάτι που παραδόξως τελικά δεν έγινε), το μένος των fans είχε πυροδοτηθεί κυρίως από την εσφαλμένη αντίληψη ότι η κυκλοφορία του “The Force Awakens” καθυστέρησε για να μην συμπέσει με την κυκλοφορία της νέας ταινίας του Χριστόφορου Παπακαλιάτη “Ένας Άλλος Κόσμος”. Για την ιστορία, όπως εξήγησε και η ίδια η Feelgood, αυτό είναι εντελώς ανυπόστατο, αφού η ημερομηνία κυκλοφορίας του Star Wars είχε ανακοινωθεί από το Νοέμβριο του 2014 και είχε συμφωνηθεί μεταξύ της εταιρίας διανομής και του στούντιο παραγωγής με κριτήριο το ποιες εβδομάδες είναι πιο προσοδοφόρες για τους ελληνικούς κινηματογράφους (η περίοδος 23-27 Δεκεμβρίου είναι διαχρονικά αυτή στην οποία κόβονται τα περισσότερα εισιτήρια). Αυτό βέβαια μικρή σημασία είχε για τις ορδές των εξαγριωμένων fans, που γέμισαν τα social media της Feelgood με ακραία υβριστικά σχόλια για τους εργαζόμενους στην εταιρία (και τις οικογένειές τους). Τα οποία σχόλια μάλιστα, έγιναν ακόμα πιο έντονα μετά την ανακοίνωση της ειδικής προβολής, καθώς η κίνηση εισπράχθηκε σαν μια προσπάθεια να χρυσωθεί κάποιο χάπι και τα ειδικά μέτρα ασφαλείας που εφαρμόστηκαν στο Αθήναιον προκειμένου να διασφαλιστεί ότι δε θα διαρεύσει υλικό (παρέδιδες το κινητό σου με την είσοδο και υπήρχε ακόμα και έλεγχος με ανιχνευτές μετάλλων) κρίθηκαν απαράδεκτα. Κάπου εδώ κρύβεται μια πολύ ωραία αντιπαραβολή με τη Δύναμη, το ενεργειακό πεδίο που συνδέει όλα τα έμβια όντα του γαλαξία, στο μύθο του Star Wars.

star-wars-the-force-awakens-stormtrooper

Aυτό που ζήσαμε όσοι ήμαστε στο Αθήναιον εκείνη τη βραδιά ήταν σίγουρα η Φωτεινή Πλευρά της Δύναμης. H εμπειρία του να βλέπεις το νέο Star Wars μαζί με εκατοντάδες ανθρώπους που τους έχει αλλάξει τη ζωή ήταν απολαυστική και συγκινητική. Όποιος έχει βρεθεί σε κινηματογραφικές προβολές ή avant-premieres ταινιών με τόσο φανατικό/nerdy κοινό, περιμένει και τα χειροκροτήματα και τις ζητωκραυγές κάθε φορά που εμφανίζεται ένας αγαπημένος χαρακτήρας, και τα υπερβολικά γέλια κάθε φορά που ακούγεται και το παραμικρό αστείο και θυμίζουν ερωτοχτυπημένο που βρίσκει κωμικό χρυσάφι οτιδήποτε βγαίνει απ’το στόμα του καλού του. Εκεί όμως το κλίμα είχε ξεφύγει ήδη από την εμφάνιση του logo της LucasArts στην οθόνη. Όταν έγραψε “Α long time ago in a galaxy far, far away” περίμενες κάποιος να ανάψει φωτοβολίδα. Kαι φυσικά, όσοι ελπίζαμε να δούμε cosplay δεν απογοητευτήκαμε: Η αλήθεια είναι ότι ο ψιλόλιγνος μεταλλάς Darth Vader χωρίς μάσκα έφερνε λίγο στο μυαλό σκηνή από αμερικάνικη ταινία με παιδάκια που απογοητεύονται από την αποτυχημένη μεταμφίεση του Άη Βασίλη στο συνοικιακό mall και βάζουν τα κλάμματα, αλλά η μικροκαμωμένη πριγκίπισσα Leia ήταν υπέροχη, όπως και οι δύο τύποι που μονομάχησαν με τα φωτόσπαθά τους μπροστά στο πανί εν πλήρη εξαρτύσει. Ήταν μια γιορτή, στην οποία δεν ήταν απαραίτητο να είσαι σκληροπυρηνικό μέλος της υποκουλτούρας για να περάσεις καλά.

Falcon-Star-Wars-Force-Awakens

Απ’την άλλη, όπως έχει εξηγήσει η μαριονέτα που έπαιζε το δάσκαλο Yoda εδώ και πολλά χρόνια, η Σκοτεινή Πλευρά της Δύναμης είναι “πιο γρήγορη, πιο εύκολη, πιο αποπλανητική”. Και πράγματι είναι εύκολο να ρίξεις μια κατηγορία στα τυφλά για μια αδικία που θεωρείς ότι σου συμβαίνει αλλά ιδιαίτερα προβληματικό να μην είσαι σε θέση να κρίνεις τι ακριβώς δικαιούσαι και από ποιον, και να μην εκτιμάς κάτι που σου προσφέρεται καλοπροαίρετα. Είναι λυπηρό που χρειάζεται να ειπωθεί αλλά ας ειπωθεί: είναι απλά μια ταινία.

Με την ευκαιρία, ας μιλήσουμε γι’αυτήν την ταινία.

O J. J. Abrams έκανε στην ουσία αυτό που έκανε και την προηγούμενη φορά που ανέλαβε το reboot ενός τεράστιου franchise με τη λέξη “Star” στον τίτλο του (και ειδικά στο “Star Trek Into Darkness”): Έφτιαξε δηλαδή μια ταινία που άνετα στέκεται μόνη της, αλλά ταυτόχρονα δανείζεται τόσα πολλά από το υλικό στο οποίο αποτίει φόρο τιμής, που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί εμπλουτισμένο ριμέικ (στην περίπτωση αυτή, του “Star Wars: Α New Hope”). Τα στοιχεία που αγάπησε ο κόσμος στο πρώτο Star Wars είναι σχεδόν όλα εδώ, αλλά σε πιο έντονο βαθμό: Σου άρεσε το Death Star; Tι θα έλεγες για ένα πολύ πιο μεγάλο Death Star; Σου άρεσε ο τερατώδης αρχικακός στον οποίο λογοδοτεί ο βασικός villain της ταινίας; Πάρε έναν τεράστιο, ακόμα πιο τερατώδη αρχικακό. Έβρισκες γλυκούλη τον R2-D2 που είχε αναλάβει να μεταφέρει ένα σημαντικό μήνυμα για την Επανάσταση ; Ορίστε ένας αξιολάτρευτος ΒΒ – 8 που έχει ακριβώς τον ίδιο ρόλο. Συμπτωματικά, ακόμα και τα παρασκήνια της ταινίας αντικατοπτρίζουν αυτά του “Α new Hope”, αφού ο δραματικός θάνατος του Han Solo ήταν στην ουσία η πραγματοποίηση της ευχής του Harrison Ford που δεν ήθελε να εμπλέκεται περαιτέρω με το franchise ήδη από την original τριλογία, όπως ακριβώς και ο Alec Guinness είχε ισχυριστεί ότι παρότρυνε τον George Lucas να σκοτώσει το χαρακτήρα του Obi – Wan Kenobi (την αντίστοιχη φιγούρα του γηραιού δάσκαλου στο “A New Hope”) για να τελειώνει μια ώρα αρχύτερα με μια σειρά ταινιών που βρίσκει μπανάλ και αδιάφορη.

kylo ren star wars force awakens

Εκεί όμως που γίνεται πραγματικά ενδιαφέρων ο Abrams είναι όταν γυρνάει τούμπα τα δάνεια που παίρνει απ’τα παλιά Star Wars: H αποκάλυψη της ταυτότητας του σκοτεινού Kylo Ren δε γίνεται δραματικά και με στόμφο όπως έγινε για τον Darth Vader με το μνημειώδες “Ι am your father” αλλά σε ανύποπτο χρόνο και χωρίς τυμπανοκρουσίες. Κι αυτό που αποκαλύπτεται είναι ότι πίσω από τη μάσκα του δεν κρύβεται ο άσωτος υιός Luke Skywalker (όπως όλοι μάντευαν) αλλά ο γιος του Han Solo και της Leia. Σε αντίθεση με τον πολύ Darth Vader που εμπνέει το φόβο στους πάντες, ο Kylo Ren μοιάζει – στην όψη και τη συμπεριφορά – μ’έναν ευάλλωτο έφηβο κι αμφιβάλλει κάθε στιγμή για τις πράξεις του. Όταν σ’ένα splitscreen η Rey και ο Finn επαναλαμβάνουν στους εαυτούς τους “I can do this” μήπως το πιστέψουν και οι ίδιοι, είναι πια προφανές ότι εδώ βρίσκεται άλλος ένας λανθάνων παραλληλισμός: H Rey θέλει να πιστέψει ότι ως αντίστοιχη “εκλεκτή” της Δύναμης μπορεί να είναι αντάξια του θρύλου Skywalker, ο Κylo Ren θέλει να γίνει φόβος και τρόμος του γαλαξία όπως ο παππούς του, Vader, και ο J. J. Abraams προσπαθεί να μη συνθλιβεί κάτω από το βάρος της κληρονομιάς του George Lucas.

Ένα άλλο στοιχείο που ξαφνιάζει ευχάριστα στο “The Force Awakens” είναι η έντονη παρουσία δυναμικών γυναικών στην ιστορία. Ο νέος Skywalker είναι κορίτσι, η πριγκίπισσα Leia απαιτεί πια να την αποκαλούν στρατηγό, ο νέος αντίστοιχος Yoda είναι θηλυκός και λέγεται Μaz Kanata και διοικητής των stormtroopers είναι η Brienne του Game of Thrones (που όμως θα μπορούσε κάλλιστα να έχει μεγαλύτερο ρόλο). Από εκεί που ο Lucas έκρινε ότι δεν υπάρχουν αρκετοί γυναικείοι χαρακτήρες στην ταινία του και σκεφτόταν ακόμα και να αλλάξει το φύλο του Luke, τα πλάνα του Abrams είναι γεμάτα γυναίκες σε μικρούς, μεγάλους ή τεράστιους ρόλους. Στο δρόμο που χάραξε στην έρημο το αναπάντεχα φεμινιστικό “Mad Max: Fury Road”, το “The Force Awakens” φαίνεται να πηγαίνει τα blockbusters προς μία νέα εποχή, με τις γυναίκες σε πρώτο πλάνο.

Οπτικά, η ταινία διαφέρει από τα blockbusters που έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε τελευταία, κυρίως μέσα από τη χρήση πολλών και έντονων χρωμάτων που ούτε σε παραγωγές των Marvel Studios δε συναντάμε. Oι γενναίες δόσεις έξυπνου χιούμορ αλά Joss Whedon, τα κοφτά cuts και τα ευφάνταστα set pieces, καθιστούν το “The Force Awakens” ένα κινηματογραφικό προϊόν της εποχής του, παρόλες τις αναφορές στο “Α New Hope” και την original τριλογία γενικότερα. Και μπορεί οι νέοι χαρακτήρες να μην αναλύονται σε ιδιαίτερα μεγάλο βάθος και κάποια story arcs να μένουν λίγο ξεκρέμαστα, αλλά αυτά είναι μέσα στο πρόγραμμα όταν φτιάχνεις το πρώτο κεφάλαιο μιας νέας τριλογίας. Λίγο-πολύ, αυτό που έκανε εδώ ο Abrams ήταν ένα “Ξεμπερδεύουμε με το παλιό – Κερδίζουμε το αύριο”, δίνοντας στους fans αυτό ακριβώς που ήθελαν (μεγάλες ποσότητες νοσταλγίας και μια ταινία Star Wars που – σε αντίθεση με τη δεύτερη τριλογία – μοιάζει όντως με Star Wars), αφήνοντας έτσι το δρόμο ανοιχτό για να εξερευνηθούν όλες οι πιθανότητες που ανοίγονται μπροστά του.

Δεν ξέρουμε αν οι μαινόμενοι σκληροπυρηνικοί fans που τα έβαλαν με τη Feelgood θα βρίσουν και τον Abrams επειδή το νέο κεφάλαιο δεν ήταν όπως το περίμεναν (ή πιο πιθανό, επειδή παραήταν όπως το περίμεναν), πάντως το “Τhe Force Awakens” δίνει σ’ένα franchise που είχε χάσει το δρόμο του σε ολόκληρο το δεύτερο μισό της ζωής του, αυτό που λέει ο τίτλος της ταινίας που τα ξεκίνησε όλα και που κοπιαρίστηκε εδώ με τόση αγάπη: Μια νέα ελπίδα.