Το άκουσμα και μόνο του ονόματος Στήβεν Σπίλμπεργκ φέρνει στο μυαλό μικρών και μεγάλων συναρπαστικές κινηματογραφικές εικόνες. Τα σαγόνια ενός τρομακτικού καρχαρία, τις περιπέτειες του θαρραλέου Ιντιάνα Τζόουνς ή το δράμα του ολοκαυτώματος και τα σωτήρια εργοστάσια του Όσκαρ Σίντλερ. Θα μπορούσαμε να συνεχίσουμε να απαριθμούμε όσα μας έχουν δέσει με το μαγικό σύμπαν του πολυβραβευμένου σκηνοθέτη, σεναριογράφου και παραγωγού, αλλά προτιμήσαμε να τον γνωρίσουμε καλύτερα, μέσα από όσα έχει πει ο ίδιος για τη δημιουργική διαδικασία, τη σχέση του με το κοινό, αλλά και την εκτόξευση στην κορυφή του Hollywood. Αφορμή στάθηκε, το αφιέρωμα της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών στον Αμερικανό κινηματογραφιστή, όπου θα έχουμε τη δυνατότητα να απολαύσουμε ζωντανά, δημιουργίες κορυφαίων συνθετών, όπως οι Τζέρυ Γκόλντσμιθ, Άλαν Σιλβέστρι και Τζον Γουίλιαμς με παράλληλη προβολή κινηματογραφικών στιγμιότυπων και φωτογραφικού υλικού. 

 

«Μία φορά το μήνα αισθάνομαι σαν να πέφτει ο ουρανός στο κεφάλι μου και τότε αποκαλύπτεται μία ακόμα ιδέα που θέλω να κάνω ταινία. Πριν ξεκινήσω να σκηνοθετώ όμως, βλέπω πάντα 4 ταινίες: Οι Επτά Σαμουράι (1954), Ο Λόρενς της Αραβίας (1962), Μια υπέροχη ζωή (1946) και Η αιχμάλωτος της ερήμου (1956).

Πάντα σκέφτομαι το κοινό τη στιγμή που σκηνοθετώ, γιατί κι εγώ είμαι κομμάτι του. Όσο μεγαλώνω, τόσο αντιλαμβάνομαι τις ταινίες ως ένα κινούμενο θαύμα. Είναι πιο δύσκολο να κερδίσεις το ακροατήριο αν τους δίνεις μόνο special effects, αλλά είναι πολύ εύκολο αν επιλέξεις μια δυνατή ιστορία. Άλλωστε, το κοινό είναι ο πιο σκληρός κριτής όλων μας – ένα σενάριο που στο μυαλό μου φαντάζει φοβερό, μπορεί να μην είναι η πρώτη επιλογή του κοινού. Οπότε, κάνω το καλύτερο που μπορώ.

Νομίζω ότι κάθε ταινία, στην οποία θέτω σε κίνδυνο τους χαρακτήρες είναι μία προσπάθεια να ξορκίσω τους φόβους μου. Δυστυχώς, τα καταφέρνω μόνο μέχρι την ημέρα κυκλοφορίας κάθε ταινίας, μετά οι φόβοι μου επανέρχονται. Δεν πιστεύω ότι θα καταφέρω να απαλλαγώ ποτέ οριστικά.

Είμαι ιδιαίτερα ένοχος γιατί βοήθησα να κηρύξουμε την ψηφιακή εποχή με το “Jurassic Park” το 1993. Αλλά ο κίνδυνος είναι το να φτάσουμε σε μία υπερβολή, όπου τίποτα δεν θα μας ξαφνιάζει πια. Η βασική διαφορά μεταξύ της δημιουργίας των Σαγονιών του Καρχαρία το 1975 και του Πολέμου των Κόσμων το 2005 είναι ότι σήμερα έχω τη δυνατότητα να δημιουργήσω ψηφιακά ό,τι περνά από τη φαντασία μου. Τότε, όταν ο μηχανικός μου καρχαρίας ήταν για επισκευή και έπρεπε να γυρίσω μια σκηνή, ήμουν υποχρεωμένος να κάνω το νερό να φαίνεται τρομακτικό. Βασίστηκα στην πραγματικότητα στη φαντασία του κοινού, παράλληλα με την τοποθέτηση της κάμερας σε συγκεκριμένο σημείο. Σήμερα, θα υπήρχε ένας ψηφιακός καρχαρίας, ο οποίος θα κόστιζε πολύ περισσότερο και δεν θα έσπαγε ποτέ, με αποτέλεσμα να τον χρησιμοποιήσω τέσσερις φορές πιο πολύ, κάτι όμως που θα έκανε την ταινία τέσσερις φορές λιγότερο τρομακτική. Τα Σαγόνια του Καρχαρία είναι μία ταινία τρόμου εξαιτίας αυτού που δεν βλέπεις, όχι λόγω του τι κάνεις. Πρέπει λοιπόν να επαναφέρουμε τη σχέση του κοινού με την αφήγηση.

Το να είσαι κινηματογραφιστής, σημαίνει ότι έχεις τη δυνατότητα να ζήσεις πολλές διαφορετικές ζωές. Επί της ουσίας, αυτός είναι και ο λόγος που έρχεται το κοινό στο σινεμά πιστεύω. Όταν η κόρη μου Sasha ήταν 5 ετών, θα βλέπαμε κάτι στην τηλεόραση κι εκείνη θα έδειχνε κάποιον χαρακτήρα στην οθόνη και θα έλεγε «Μπαμπά, μπαμπά, αυτή είμαι εγώ». Δέκα λεπτά αργότερα θα εμφανιζόταν κάποιος άλλος χαρακτήρας και τότε θα μου έλεγε «Α, όχι, τελικά αυτή είμαι». Κατά τη διάρκεια της ταινίας θα ταυτιζόταν τελικά με πολλούς διαφορετικούς χαρακτήρες. Πιστεύω ότι όλοι κάνουμε το ίδιο, απλώς δεν το λέμε τόσο γλυκά.

Δεν δουλεύω τα Σαββατοκύριακα, είναι για τα παιδιά μου. Και πάντα τρώω δείπνο στο σπίτι όταν δεν γυρίζω κάποια ταινία – στις 18:00 πρέπει να έχω επιστρέψει. Βάζω τα παιδιά στο κρεβάτι, τους λέω παραμύθι και τα πηγαίνω στο σχολείο το επόμενο πρωί. Δουλεύω βασικά από τις 9:30 έως τις 17:30 και είμαι αυστηρός σε σχέση με αυτό.

Αν δεν ήμουν σκηνοθέτης, θα ήθελα να είμαι συνθέτης κινηματογραφικής μουσικής. Ποτέ δεν χρησιμοποίησα τον John Williams για να πω στους ανθρώπους πώς να αισθάνονται. Τον αξιοποιώ για να ενισχύσω το όραμα και τις σκέψεις μου, να εντείνω το συναίσθημα, από σκηνή σε σκηνή. Ο John έδωσε στις ταινίες μια μουσική γλώσσα που μπορεί να γίνει κατανοητή σε κάθε χώρα αυτού του πλανήτη. Είναι η πιο κοινή γλώσσα μέσω της οποίας οι άνθρωποι όλων των ηλικιών επικοινωνούν και υπενθυμίζουν ο ένας στον άλλο γιατί αγαπούν τον κινηματογράφο. Είμαι ο μόνος που μπορεί να πει χωρίς ενδοιασμό ότι συνεργαστήκαμε για το μισό σχεδόν της ζωής του. Χωρίς αμφιβολία, είναι ο πιο σημαντικός συντελεστής στην επιτυχία μου ως σκηνοθέτης. Ο μεγαλύτερος συνθέτης αυτού του έθνους, ένας εθνικός θησαυρός, αλλά και ένας από τους πιο καλούς φίλους που είχα ποτέ.

John Williams και Στήβεν Σπήλμπεργκ

John Williams και Στήβεν Σπήλμπεργκ

Πλέον είμαι πολύ χαλαρός με το ζήτημα τον Όσκαρ. Θα σας παραδεχτώ ότι δεν ήμουν έτσι πριν κερδίσω το πρώτο για τη «Λίστα του Σίντλερ». Ήμουν αρκετά ανήσυχος και σχεδόν ήθελα να κερδίσω ένα, ώστε να φύγει αυτό το άγχος από πάνω μου κάθε φορά που ερχόταν ο Δεκέμβρης. Οπότε, μετά από τα δύο Όσκαρ (Λίστα του Σίντλερ, Η διάσωση του στρατιώτη Ράιαν) δεν περίμενα να κερδίσω ποτέ ξανά. Αλλά ό,τι είναι να συμβεί, θα συμβεί.

Μετά την πρεμιέρα μιας νέας ταινίας, το τελετουργικό μου είναι ολική απομόνωση. Δεν υπάρχει ραδιόφωνο, τηλεόραση, διαδίκτυο ή εφημερίδες. Απλά θέλω να ακούσω έναν αριθμό, ο οποίος είναι οι εισπράξεις, τη Δευτέρα το πρωί.

Ζω από τα όνειρά μου. Τα ερμηνεύω με έναν τρόπο, δημιουργώ ταινίες μέσα από αυτά και οι άνθρωποι τις παρακολουθούν και τελικά γίνονται μέρος των δικών τους ονείρων».

Info συναυλίας:

Αφιέρωμα στον Στήβεν ΣπήλμπεργκΔευτέρα 24 Ιουνίου 2019 | Ωδείο Ηρώδου Αττικού | Στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου 2019