Ο Swoon ή κατά κόσμον Marc Neys, video artist με έδρα το Βέλγιο, έρχεται στην Ελλάδα με σκοπό να μας εισάγει σε ένα υποπεδίο της τέχνης του video art που “παίζει” έντονα τόσο με την εικόνα, όσο και με την ποίηση. Κάνοντας χρήση βίντεο και ηχοτοπιών, η τέχνη του video poetry έρχεται να οπτικοποιήσει αισθήματα κι ερωτήσεις. Ο Swoon ερμηνεύει ποιήματα με το δικό του τρόπο, όμορφα και ενοχλητικά την ίδια στιγμή, αφού όπως δηλώνει και ο ίδιος «Θέλω τα βίντεό μου να θέτουν ερωτήσεις, απαιτώντας από τους θεατές να τα δουν ξανά και ξανά». Το Σάββατο 8 και την Κυριακή 9 Φεβρουαρίου στο χώρο της Frown οι λέξεις θα συναντήσουν τις εικόνες και όσοι βρεθούν εκεί θα δημιουργήσουν ένα videopoem από το μηδέν. Χωρίς να είμαι σίγουρη εκ των προτέρων τι κρύβεται ακριβώς πίσω από αυτή την ενδιαφέρουσα τέχνη, συνομίλησα μαζί του προκειμένου να ρίξω λίγο φως στη φιλοσοφία των βιντεοποιημάτων.

ελculture: Τι κρύβεται πίσω από τον Swoon; Γιατί διάλεξες αυτό το ψευδώνυμο;
Swoon: Το πραγματικό μου όνομα είναι Marc Neys, είμαι 46 χρονών και πέρα από video artist θα με χαρακτήριζα soundscape constructor… Είμαι εθισμένος στο videopoetry! Όσο για το παρατσούκλι μου… Swoon ήταν το πρώτο ψευδώνυμο που χρησιμοποίησα στο διαδίκτυο όταν ακόμα ήταν της μόδας να έχεις άβαταρ. Swoon ήταν επίσης το όνομα του ντεμπούτο άλμουμ των Prefab Sprouts το 1984, ένα άλμπουμ που αγαπώ πολύ.

ελc: Πότε και πώς έγινε η αρχή της ενασχόλησής σου με την τέχνη του Videopoetry;
Swoon:
Η φυσική σύνδεση λέξεων, εικόνων και ήχου ήταν κάτι με ενδιέφερε από πάντα. Παλιότερα ασχολιόμουν με το θέατρο, δίνοντας ζωή όπως και τώρα στις λέξεις χρησιμοποιώντας εικόνες και ήχους. Χρησιμοποιώντας βιντεοπροβολές στις παραστάσεις μας και φτιάχνοντας ο ίδιος τα βίντεο λόγω έλλειψης χρημάτων, αναπόφευκτα ξεκίνησα να δημιουργώ εικαστικά βίντεο και ηχοτοπία. Ήταν φυσικό να συνεχίσω να συνενώνω λέξεις με εικόνες και μουσική. Δεν γνώριζα πως αυτή η διαδικασία είχε όνομα, πως λεγόταν Videopoetry, μέχρι που ο Dave Bonta από το Moving Poems επέλεξε ένα από τα βίντεό μου.


1. Στιγμιότυπο από το videopoem του Swoon με τίτλο “Ve Znaku”

ελc: Τι σημαίνει για σένα Videopoetry; Ποιοι είναι οι βασικοί παράγοντες αυτής της τέχνης;
Swoon: Σε όσους θέλουν πραγματικά να γνωρίσουν τη σημειολογία του Videopoetry προτείνω να διαβάσουν το μανιφέστο του Tom Konyves πάνω στο θέμα. Προσωπικά, όποτε πρόκειται για βίντεο (φιλμ, αρχειακό υλικό, πλάνα, εικόνες, stop motion) που περιλαμβάνει ποίημα (ηχητικό, σε κείμενο, και με τα δύο, κινούμενο), τότε το ονομάζω videopoem. Αλλά θέλω να πιστεύω ότι πρόκειται για κάτι παραπάνω από έναν απλό συνδυασμό αυτών των υλικών. Πρόκειται για ένα πάντρεμα, έρωτα ή προστριβών, που όταν συνδυάζονται ιδανικά εξυψώνουν το ένα το άλλο, μάχονται και/ή μετατρέπουν την εμπειρία του θεατή/ακροατή σε κάτι καινούριο… ή περίεργο.

ελc: Πόσο σημαντική είναι η σωστή αναλογία εικόνων, κειμένων και ήχων σε αυτή την τέχνη;
Swoon: Δεν είναι τόσο η σωστή αναλογία ή και γενικά η “αναλογία”… Πάντοτε αποσκοπώ σε μια συγκεκριμένη ισορροπία ανάμεσα στα υλικά μου. Καλή ισορροπία δεν σημαίνει όμως πάντα ότι τα υλικά ταιριάζουν μεταξύ τους. Μια έντονη και “καλή” τριβή ανάμεσα στο περιεχόμενο του ποιήματος και σε αυτό που βλέπει κι ακούει ο θεατής μπορεί να ξυπνήσει κάτι καινούριο. Προτιμώ ο θεατής/ακροατής να έχει ερωτήσεις όταν βλέπει ένα videopoem, παρά απαντήσεις στις ερωτήσεις που μπορεί να έχει ήδη για το ποίημα ή το φιλμ… Όλα έχουν να κάνουν με την προσπάθεια να δημιουργηθεί ένα επιπλέον στρώμα, μια διαφορετική άποψη, μια νέα έννοια, μια άλλη εικόνα…

ελc: Τι έρχεται πρώτο; Η ποίηση ή οι εικόνες; Επιλέγεις το ποίημα που θες να μετατρέψεις σε εικόνες πρώτα ή αντίστροφα;
Swoon:
Δουλεύω και προς τις δύο κατευθύνσεις. Συχνά δημιουργώ ένα ηχοτοπίο εμπνεόμενος από ένα υπάρχον ποίημα χρησιμοποιώντας το σαν βάση για ένα βίντεο. Μερικές φορές διαλέγω εγώ το ποιήμα πρώτα, ενώ άλλες φορές μου προσφέρεται κάποιο… Μου αρέσει ωστόσο να δουλεύω και αντίστροφα: να προσφέρω σε έναν ποιητή ή συγγραφέα μερικούς ήχους ή εικόνες -ή έναν συνδυασμό των δύο στοιχείων- ελπίζοντας πως ίσως εμπνευστεί να γράψει ένα νέο ποίημα γι’ αυτό το ακόμα “ακατέργαστο” βίντεο.


2. Στιγμιότυπο από το μικρού μήκους ποίημα του Swoon με τίτλο “Circle”

ελc: Σε ενδιέφερε η ποίηση προτού εμπλακείς με το Videopoerty ή είναι ένα πεδίο που ανακάλυψες και εξερεύνησες αφού αποφάσισες να ασχοληθείς μαζί του;
Swoon:
Πάντα μου άρεσαν οι λέξεις – είτε είχαν τη μορφή βιβλίων, θεατρικών παραστάσεων ή ποιημάτων – και ποτέ δεν τις αντιλαμβανόμουν ως κάτι ξεχωριστό από το σύνολό τους. Όταν διαβάζω άλλοστε φαντάζομαι εικόνες και ήχους… Στο μυαλό μου όλα ταιριάζουν… Πρόκειται για μια συνεχή ροή συσχετισμών!

Τεχνικά βέβαια, όπως ανέφερα και νωρίτερα, πρώτα έκανα θέατρο και μετά βίντεο για χρήση στο θέατρο – βίντεο με κινητικό κείμενο, εικόνες και ήχο. Όταν σταμάτησα να κάνω θέατρο συνέχισα να θέλω να δημιουργήσω κάτι με λέξεις ή για λέξεις. Κάτι που να εξακολουθεί να συνδυάζει όλα τα παραπάνω. Έφτιαχνα αυτά τα βίντεο πολύ πριν μάθω ότι υπήρχε ήδη κάτι τέτοιο εκεί έξω, πολύ πριν μάθω για τον όρο Videopoetry.

ελc: Τι να περιμένουμε από το εργαστήριο που θα διευθύνεις στην Αθήνα στις 8 και 9 Φλεβάρη;
Swoon:
Ελπίζω όσοι παρακολουθήσουν το εργαστήριο να έρθουν στη Frown με ανοιχτό μυαλό και πληθώρα περίεργων ιδεών. Ένα καλό κράμα ανθρώπων που να θέλουν να δουλέψουν με εικόνες -είτε φιλμογραφώντας, είτε εντοπίζοντας πλάνα στο ίντερνετ- και ανθρώπων που θέλουν να γράψουν. Είμαι πάντα περίεργος για το αποτέλεσμα που μπορεί να φέρει ο συγκερασμός πολλών δημιουργικών μυαλών. Πάντα μαθαίνω παρατηρώντας άλλους ανθρώπους να αλληλεπιδρούν μεταξύ τους δημιουργικά. Είναι ένα γόνιμο έδαφος για ιδέες.

Videopoetry Workshop από τον Swoon | 8 – 9 Φεβρουαρίου | Frown

Κεντρική φωτογραφία άρθρου: Ο Swoon κατά τη διάρκεια ενός workshop στο Vilnius (Photo by Laura Vanseviciené)