Τετάρτη μεσημέρι στο κέντρο της πόλης και οι ρυθμοί στο γωνιακό νεοκλασικό της Κολοκοτρώνη και Νικίου πυρετώδεις! Πάει καιρός από τότε που μου είχε πει ο Χρήστος Αλεφάντης από το περιοδικό δρόμου Σχεδία ότι ετοιμάζουν «ένα νέο, φανταστικό χώρο, το σχεδία home, και.. θα δεις!». Τώρα ο χώρος αυτός ανοίγει, είναι στιλάτος, είναι για όλους και για όλες τις ώρες κι έχει την ενέργεια αυτού που αγαπάνε και καταφέρνουν οι πολλοί μαζί.

Είμαστε σε ένα κτήριο του 1870 στην καρδιά του εμπορικού τριγώνου της Αθήνας που αποτελεί κομμάτι της ιστορίας της πόλης. Εδώ έμενε η ζωγράφος Ελένη Σταθοπούλου, φίλη του Τσαρούχη και μία από τους καλλιτέχνες που ταξίδεψαν με το λίμπερτυ «Ματαρόα», στο Παρίσι το 1945. Έργα της θα εκτίθενται στο χώρο με ευγενική παραχώρηση του ανιψιού της, Δημήτρη Σταθόπουλου.

«Σήμερον εμού, αύριο ετέρου και ουδέποτε τινός», έλεγε η επιγραφή που όπως δείχνουν οι φωτογραφίες, ανήκε στο οίκημα αυτό. Αυτή τη στιγμή πάντως είναι στα χέρια της Σχεδίας και όχι χωρίς πυξίδα!

Στο ισόγειο είναι το καφέ, μπαρ, εστιατόριο, καθώς και το εκθετήριο πωλητήριο της αρτ Σχεδία. Το εργαστήρι της αρτ σχεδία βρίσκεται στον ημιώροφο και πιο πάνω είναι τα γραφεία. Η Σχεδία νοίκιασε το κτήριο και μπήκε τον Μάρτιο του ’18 για να το φτιάξει κυριολεκτικά σκαλί σκαλί. Εγκαταστάθηκαν τα γραφεία και το εργαστήρι κι άρχισε να σχεδιάζεται ο χώρος εστίασης.

«Όταν μπήκαμε, αναζητούσαμε δωρεές για να το φτιάξουμε, ξεκινήσαμε λοιπόν από Σεπτέμβριο.

Αγοράσαμε σκεύη μαγειρικής και ο Λευτέρης Λαζάρου ανέλαβε το σχεδιασμό του μενού, αλλά και πολύ παραπάνω από αυτό: Βοήθησε στην εκπαίδευση, στο πώς γίνονται οι εφοδιασμοί και οι προμήθειες και σε πολλά άλλα μυστικά της κουζίνας. Οι άνθρωποι 45-70 χρονών εκπαιδεύτηκαν από το συνεργάτη του, Γιάννη Υφαντίδη για να φτιάχνουν «το φαγάκι», όπως το λέει, με «μνήμες της κουζίνας της μαμάς και τιμές της γειτονιάς» (σσ: και απ’ ό,τι μπόρεσα να δω, στην κουζίνα προπονούνται με ρυθμούς πρωταθλητισμού!).

Photo: Yannis Zindrilis

Photo: Yannis Zindrilis

Θα λειτουργεί ως καφέ, μπαρ, εστιατόριο, από τις 8 το πρωί μέχρι τις 3 τη νύχτα. Ο Πέτρος Μυτιληναίου, επαγγελματίας bartender (γνωστός μας από το Che και το Bacardi Legacy) έφτιαξε τον κατάλογο των κοκτέιλς. Όπως μου είπε, το Σχεδία Home θα έχει περίπου 10 signature cocktails, στην πλειοψηφία τους με ελληνικά προϊόντα. Τα δε καλαμάκια είναι χοντρά μακαρόνια.

«Η λογική μου είναι να μην αναζητούμε την τελειότητα χάνοντας την ηθική μας. Ό,τι είναι βρώσιμο είναι και πόσιμο και τα προϊόντα έχουν δεκάδες τρόπους χρήσης. Θα ήθελα σιγά σιγά να μπούμε σε μια προσέγγιση zero waste, πετώντας μόνο τα απόβλητα». Ραδιοφωνικοί παραγωγοί έχουν φροντίσει για λίστες μουσικής. Ο χώρος είναι προσβάσιμος σε άτομα με κινητικά προβλήματα και οι εργαζόμενοι έχουν ειδική σχετική εκπαίδευση, ενώ υπάρχουν σημεία που η μπάρα είναι χαμηλότερη ή τα τραπέζια ψηλότερα για πρόσβαση σε αμαξίδια.

«Νιώθω ότι οι δυνάμεις του καλού συναντιούνται εδώ πέρα»

«Νιώθω ότι οι δυνάμεις του καλού συναντιούνται εδώ πέρα», συνεχίζει ο Χρήστος Αλεφάντης, διευκρινίζοντας πάντως, ότι «εμείς εδώ δεν προτάσσουμε το κοινωνικό πρότζεκτ. Όπως με το περιοδικό, προσπαθούμε να έχουμε ένα πολύ καλό έντυπο ώστε να έχει μια πραγματική αξία γι’ αυτόν που το αγοράζει, όχι μόνο να συμμετάσχει σε πράξη αλληλεγγύης. Όπως με το αρτ σχεδία που προσπαθούμε και καταφέρνουμε τα αντικείμενα να είναι άψογα, να τα θες έτσι κι αλλιώς, φωτιστικά, διακοσμητικά, κοσμήματα.

Έτσι κι εδώ, θέλουμε να έχουμε το καλύτερο καφέ, ποτό, μουσικές, φαγητά. Να θες να έρθεις γιατί περνάς καλά και γουστάρεις, όχι για να βοηθήσεις. Κι ότι έχει και κοινωνικό στόχο να γεμίζει ακόμα πιο πολύ την ψυχή σου. Σε ό,τι κάνουμε προσπαθούμε να είμαστε προσεκτικοί και πολύ καλοί, αλλιώς ο κόσμος δεν θα ξανάρθει».

Photo: Marigo Siakka

Photo: Marigo Siakka

Photo: Marigo Siakka

Οι άνθρωποι που ετοιμάζουν το φαγητό στο χώρο, είναι κυρίως άνω των 50 ετών. Γιατί;

«Σκέφτομαι συχνά, πόσο ευάλωτη είναι η υγεία του φτωχού ανθρώπου: Αρκετοί έχουν φύγει απ’ τη ζωή. Όσο πιο μεγάλος στην ηλικία, τόσο πιο πολύ στη Σχεδία. Πολλοί πωλητές κάθονται στο πόστο 10-12 ώρες τη μέρα. Μας απασχολεί αυτό. Τους συστήνουμε να μη βγαίνουν όταν έχει καύσωνα, σκεφτόμαστε και ν’ απαγορεύσουμε τη διανομή τότε. Απ’ την άλλη θα τους αναστατώσει πολύ αυτό».

Η συντριπτική πλειοψηφία των πωλητών άλλωστε είναι άνδρες, και κατά τα 2/3 μεταξύ 45-64 χρόνων. «Έχουμε μια ευαισθησία στους μεγαλύτερους, ακριβώς γιατί έχουν αποκλειστεί από την αγορά εργασίας. Γι’ αυτό και εδώ, όπως και στο αρτ σχεδία παίρνουμε ανθρώπους άνω των 50, με όρεξη και υποχρεώσεις. Αυτοί που ήρθαν στη Σχεδία, ήταν αυτοί που είχαν τη δύναμη να μην καταρρεύσουν τελείως. Στο κτήριο δημιουργούνται πάνω από 20 θέσεις εργασίας με κανονική πρόσληψη».

Photo: Yannis Zindrilis

Photo: Yannis Zindrilis

Πωλητές της σχεδίας μπορεί να είναι νεότεροι ή μεγαλύτεροι είτε από δομές, είτε και μεμονωμένοι που το έμαθαν.

«Από αυτά που έχω ζήσει, έχω βγάλει συμπεράσματα για το πώς θα πρέπει να προσεγγίζουμε τους ανθρώπους. Δεν αρκεί το κρεβάτι και το φαΐ, που είναι βέβαια πολύ σημαντικά. Υπάρχει κόσμος με διαλυμένη ψυχολογία, έχουν διαλυθεί, έχουν αποκοπεί από τη ζωή, ιδρυματοποιούνται. Αυτοί είναι δυσκολότερο να έρθουν. Οι άνθρωποι που περνούν το κατώφλι της Σχεδίας έχουν βαθιά την αίσθηση της ήττας και της άδικης κοινωνίας. Έχουν μια πικρία που τους απέρριψαν. Δυο χρόνια πριν έγινε μια έρευνα της Deloitte σε πωλητές και κοινό κι αυτά που με συγκλονίζουν είναι δυο νούμερα: Το 90% που απαντά ότι η Σχεδία έχει συμβάλει πολύ στην απόκτηση αγάπης και κατανόησης για τους ανθρώπους και το 78% που μιλούν για βελτίωση της ψυχολογίας τους. Ενδυναμώνονται οι άνθρωποι και αποκτούν περισσότερη εκτίμηση στον εαυτό τους και στους άλλους.

Μπαίνουν στο κοινωνικό γίγνεσθαι περισσότερο. Πάμε θέατρο, εκθέσεις, παραστάσεις, βγαίνουμε. Χτίζονται ανθρώπινες σχέσεις, κι αυτό κάνει τη διαφορά. Είναι ανοικτές οι πόρτες μας και οι ψυχές μας στους ανθρώπους. Δεν τους διεκπεραιώνουμε!».

Ο μέσος χρόνος παραμονής στο δίκτυο των πωλητών της “σχεδίας” είναι 19 μήνες για τα άτομα άνω των 65 χρόνων και μόλις 4,2 μήνες για εκείνους κάτω των 25 χρόνων. Από το ξεκίνημα ως σήμερα, είναι πάνω από 10.070 εκείνοι που επανεντάχθηκαν στην αγορά εργασίας μέσω της Σχεδίας. Και μιλώντας για ανθρώπους μπαίνουμε στο εργαστήρι της αρτ σχεδίας: «Αν δεν υπήρχαν οι άνθρωποι που τα φτιάχνουν, όπως αν δεν υπήρχαν οι πωλητές της σχεδίας, ίσως να μην το κάναμε», μου λέει ο Χρήστος.

Photo: Marigo Siakka

Photo: Marigo Siakka

Photo: Marigo Siakka

Photo: Marigo Siakka

«Θα μπορούσαμε να βρούμε μάστορες να φτιάχνουν κοσμήματα κι αντικείμενα. Θέλαμε όμως να εκπαιδευτούν οι άνθρωποι οι ίδιοι να φτιάξουν τα αντικείμενα, το καθένα μοναδικό κι απ’ τα χεράκια τους, να πουλήσουν τη σχεδία, να ετοιμάσουν τα φαγητά.

Υπάρχει εδώ ένα στοιχείο βαθιά κοινωνικό και περιβαλλοντικό. To 2016 απευθύναμε πρόσκληση στους πωλητές άνω των 50 να συμμετάσχουν σε δωρεάν μαθήματα επαναχρησιμοποίησης». Δείτε εδώ: Για κάθε τόνο χαρτιού (περίπου 5.000 περιοδικά), οι εταιρείες ανακύκλωσης μας πρόσφεραν αμοιβή 80€. Με τη μέθοδο της επαναχρησιμοποίησης, αυτά τα 5.000 περιοδικά μπορούν, π.χ, να γίνουν 150.000 μολύβια, 769 καλάθια, 600.000 σκουλαρίκια, 75.000 χαρτοσακούλες, 3.333 σουβέρ!

Photo: Yannis Zindrilis

Photo: Yannis Zindrilis

«Είχαμε το στόχο, αλλά δεν το λέγαμε, για να μην καλλιεργήσουμε προσδοκίες. Ξεκίνησαν πέντε άτομα και στην πορεία άλλοι έφυγαν, ήρθαν, επέστρεψαν, εξαφανίστηκαν, τώρα εκπαιδεύονται κι άλλοι. Μέσω στήριξης από το πρόγραμμα της VISA Ελλάς φτιάξαμε τα εργαστήρια και κάναμε κανονική πρόσληψη σε ορισμένους».

Η αρτ σχεδία είναι ήδη σε περίπου 10 καταστήματα, μουσεία και χώρους πολιτισμού κι έχει κι ένα χώρο στη Στοά Εμπόρων, στη Βουλής, με το πρόγραμμα Πόλη2 του δήμου Αθηναίων. Υπάρχει e-shop, λιανική και χοντρική πώληση και το πρόγραμμα σχεδιάζεται να πάει και αλλού, βλέπε Θεσσαλονίκη.

Photo: Yannis Zindrilis

Photo: Yannis Zindrilis

Photo: Yannis Zindrilis

Photo: Yannis Zindrilis

Η Σχεδία είναι στον 7ο χρόνο και η εθνική ποδοσφαίρου αστέγων στο 12ο χρόνο. Ο Χρήστος ήταν δημοσιογράφος στην Αυστραλία, γύρισε και 10 μήνες μετά, τον Ιούνιο 2006, έκανε αίτημα στο παγκόσμιο κύπελλο αστέγων. «Τα περιοδικά των αστέγων τα γνώριζα κυρίως ως αναγνώστης, αλλά όταν είσαι σε επαφή και έκθεση στον ανθρώπινο πόνο, είναι πολύ δύσκολο στη διαχείριση κι εγώ μπήκα με διάθεση να βοηθήσω, χωρίς να ξέρω τι ακριβώς σημαίνει. Είναι όμορφο να είσαι ενεργός πολίτης δίπλα σ’ αυτόν που δοκιμάζεται, αλλά είναι τόσο έντονο αυτό στην καθημερινότητά μας που δεν έχουμε χρόνο να το σκεφτούμε. Είναι εκατοντάδες οι άνθρωποι που έχουν περάσει και τόσοι που έχουν ωφεληθεί, κι όμως, σκέφτεσαι αυτούς που δεν κατάφερες να υποστηρίξεις».

Photo: Yannis Zindrilis

Photo: Yannis Zindrilis

Πάνω από 100 είναι οι άνθρωποι που βρήκαν δουλειά (σε πολλές περιπτώσεις μέσα από τη σχεδία) και αποχώρησαν από το δίκτυο των πωλητών. Άλλοι απέφυγαν την έξωση εξαιτίας του εισοδήματος που εξασφαλίζουν από τη διάθεση του περιοδικού, ενώ 43 κατάφεραν μέχρι σήμερα να μπουν σε δικό τους σπίτι, στηριζόμενοι αποκλειστικά στο εισόδημα από τις πωλήσεις του περιοδικού. Θα δείτε τα ισάριθμα χειροποίητα σπιτάκια-φωτιστικά στην οροφή του χώρου της Κολοκοτρώνη μόλις μπείτε να φωτίζουν, κυριολεκτικά και μεταφορικά, το χώρο με την προοπτική και την πρόθεση να αυξηθούν!

Photo: Marigo Siakka

… και στο μενού υπάρχουν τυπωμένες οι λέξεις που έγραψαν οι άνθρωποι της Σχεδίας μετά από εργαστήριο γραφής.

Photo: Yannis Zindrilis

Photo: Yannis Zindrilis

«Όταν ξεκίνησα με τη Σχεδία, προσπαθούσα να κλείσω ραντεβού με εταιρείες για να πάρω διαφημίσεις. Το ‘12, είχα αποφασίσει πλέον να ξεκινήσουμε έστω με μια διαφήμιση. Και τότε έμαθα για το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος που είχε, μεταξύ άλλων, χρηματοδοτήσει περιοδικό δρόμου στην Αφρική. Θυμάμαι ότι πήγαινα στο γραφείο στη Φαβιέρου με τη μηχανή, όταν με ειδοποίησαν ότι θα πάρουμε δωρεά κι έκλαιγα. Γιατί κάποιοι είχαν καταλάβει τι προσπαθούσαμε να κάνουμε. Το πλάνο ήταν να είμαστε βιώσιμοι από τον πρώτο χρόνο και μας βγήκε. Το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος στήριξε και τη δημιουργία του Σχεδία home και ακολουθούμε πάλι αυτό το πλάνο.  Είμαστε μικρή ομάδα και προσπαθούμε να βρούμε την ισορροπία για να τρέχει όπως πρέπει κι εμείς να είμαστε καλά, να συνεχίσουμε να το αγαπάμε, γιατί είναι κομμάτι της ψυχής μας και να μπορούμε να το υπηρετήσουμε σωστά».

Δείτε εδώ φωτογραφίες από το κτήριο, το εργαστήριο, το καφέ – όπως το είδαμε πριν και μετά!

Photo: Yannis Zindrilis

Photo: Yannis Zindrilis

Photo: Yannis Zindrilis

Photo: Yannis Zindrilis

Photo: Yannis Zindrilis

Photo: Yannis Zindrilis

Photo: Yannis Zindrilis

Photo: Yannis Zindrilis

Photo: Yannis Zindrilis

Photo: Yannis Zindrilis

Info:

Σχεδία home – Κολοκοτρώνη 56 & Νικίου 2, Αθήνα | Ώρες λειτουργίας 08:00-03:00, 7 ημέρες την εβδομάδα. Τηλ. 213 0231220