Το φαγητό περνάει απ’ την καρδιά πριν πάει στο στομάχι. Και το πιο νόστιμο φαγητό είναι αυτό που μοιράζεσαι. Είναι σχέση το φαγητό, έχει ψυχή η μαγειρική. Κι αν προσθέσεις απλά, καλά υλικά και λίγη φαντασία, ο συνδυασμός μπορεί να γίνει μαγικός. Αυτό το αγαπησιάρικο του φαγητού το πέτυχε η διοργάνωση του Syros grEATings, του πρώτου φεστιβάλ γαστρονομικού πολιτισμού στη Σύρο με στόχο την ανάδειξη των τοπικών προϊόντων και κουζίνας μέσα στο ευρύτερο κυκλαδίτικο πλαίσιο. Κι είναι μεγάλη τύχη να γίνεσαι κοινωνός σε κάτι που μόλις έχει γεννηθεί κι έχει τη γνησιότητα του, τον αυθορμητισμό, το ζήλο και τον αυτοσχεδιασμό του.

Η Σύρος του κυκλαδικού πολιτισμού, το λιμάνι που κατοίκησαν οι Φοίνικες, το νησί που συνδέθηκε τόσο στενά με τη φραγκοκρατία, ο τόπος που συνδυάζει την αυθεντική λαϊκή κουλτούρα των ψαράδων και των εργατών στα εργοστάσια ή στα ναυπηγεία, το ρεμπέτικο, αλλά και την αριστοκρατία των μεγάλων αστικών και επιχειρηματικών οικογενειών. Ένας τόπος βραχώδης, άνυδρος, με λιγοστή καλλιεργήσιμη γη που όμως ταυτόχρονα πρόσφερε τη φιλοξενία του και αξιοποίησε τις γνώσεις και τον πολιτισμό που κουβαλούσαν μαζί τους οι πρόσφυγες στο Αιγαίο του 1822. Ο τόπος, όπου η καθολική και η ορθόδοξη εκκλησία συμβιώνουν αρμονικά στους δυο λόφους της Ερμούπολης. Η Σύρος με τις πρωτιές της: από το λιμάνι, το νοσοκομείο ή το δημόσιο γυμνάσιο μέχρι το πρώτο μεταφρασμένο βιβλίο μαγειρικής!

Syros grEATings

Αναμενόμενο λοιπόν, ότι η Σύρος αξιοποίησε για άλλη μια φορά το δυναμικό της προς την ανάδειξη της γαστρονομικής δημιουργίας του νησιού, που συνδέεται ουσιαστικά με τον πολιτισμό, την κοινωνία, την οικολογία, τις νέες τεχνολογίες, την οικονομία, την επιχειρηματικότητα και τον τουρισμό.

Η Νικολέτα Μακρυωνίτου, υπεύθυνη της διοργάνωσης και σύμβουλος της Aegean Cuisine, ο άνθρωπος που μας παρέλαβε από το πλοίο και δε μας άφησε μέχρι να μας ξεπροβοδίσει μπροστά απ’ αυτό, μου εξηγεί: «Ήταν κάτι που είχαμε από καιρό στο μυαλό μας. Το ξεστόμισε κάποιος, άρχισαν να πέφτουν ιδέες και μαζεύτηκαν όσοι μπόρεσαν να υποστηρίξουν. Βοήθησε ο δήμος και το επιμελητήριο Κυκλάδων, η Περιφέρεια Ν. Αιγαίου και ο σύλλογος Τερψιχόρη. Στόχος είναι να προβληθεί οτιδήποτε έχει να κάνει με τη γαστρονομία της Σύρου. Φέτος περιλάβαμε τα 17 συριανά εστιατόρια του Aegean cuisine, του δικτύου που αποτελείται από σχεδόν διακόσια εστιατόρια με έμφαση στην αιγαιοπελαγίτικη κουζίνα, τα οποία πρόσφεραν το φαγητό ανάλογα με το ύφος τους. Είναι σημαντικό να ακούσουμε και ιδέες από έγκριτους επαγγελματίες του χώρου για το πώς να βελτιωθούμε. Του χρόνου πάντως το σενάριο σίγουρα θα είναι διαφορετικό. Μπορεί να παρουσιάσουμε αλλιώς τη συριανή κουζίνα, μπορεί να περιληφθούν κι άλλοι παραγωγοί με άλλα είδη». Η διοργάνωση πάντως γίνεται σε ένα διάστημα που η Περιφέρεια Ν. Αιγαίου διεκδικεί τον τίτλο της γαστρονομικής πρωτεύουσας της Ευρώπης 2019, στο πλαίσιο αυτής ίσως της «γαστρονομικής επανάστασης των Κυκλάδων», όπως ακούγεται και γράφεται τα τελευταία χρόνια.

Syros grEATings

Το τριήμερο που πέρασα στη Σύρο γνώρισα γεύσεις και τους ανθρώπους πίσω απ’ αυτές:

Τον Κώστα στο «Ηλιοβασίλεμα» στον Γαλησσά, που συνεχίζοντας κι εξελίσσοντας την οικογενειακή παράδοση άνοιξε πιτσιρικάς το εστιατόριο. Τώρα μου δείχνει την κόρη του που δουλεύει εκεί, όσο εκείνος κάθεται μεν στο τραπέζι και μου μιλάει, αλλά δε σταματά να ρίχνει κλεφτές ματιές σ’ ό,τι γίνεται γύρω του. Τρώγοντας – για πρώτη φορά στη ζωή μου – περδικόσουπα και λουκουμάδες με τυρί «Σαν Μιχάλη» και chutney περγαμόντο, γελάμε με την κατάρα των σεφ να τρώνε ψωμοτύρι όταν γυρίζουν σπίτι τους.

Τη Μαρία στο Αχλάδι που έχει αναλάβει την ομώνυμη ταβέρνα στην παραλία, κυριολεκτικά πάνω στο κύμα. Με σεφ την Ιωάννα προσφέρουν απ’ τα πιο ωραία ζουμερά και τραγανά γεμιστά που έχω φάει, με συριανό λουκάνικο με μάραθο και μελιτζάνα. Και για επιδόρπιο, αχλάδι σορμπέ με κάρδαμο, κόλιανδρο, σαφράν και fudge σοκολάτας με λουκούμι περγαμόντο.

Την Υβόννη στον ονειρεμένο κήπο του «Μαζί», που μοιάζει σα να έχει βγει από ταινία του Τιμ Μπάρτον, με τη σαλάτα με το λουκούμι παντζάρι ή το λαβράκι ποσέ σε κρύα σούπα αγγουριού. Μαζί με τον Γιάννη Ζυγομαλλά έκανε στροφή 360 μοιρών στην επαγγελματική της ζωή, πήρε το ερείπιο που στέγαζε φούρνους κι ένα σπίτι του 1836 και αργότερα ένα ανθοπωλείο που άφησε κληρονομιά του τη μπουκαμβίλια που αγκαλιάζει όλο τον κήπο, και κάτω από τις υπέροχα φωτισμένες αψίδες έφτιαξαν έναν μικρό παράδεισο.

Maison de Meze

Maison de Meze

Την Ελένη και τον Ιάσωνα, που εδώ και 2 χρόνια άνοιξαν στην Άνω Σύρο το Maison de Meze, ένα λιλιπούτειο χώρο με μικρή αυλή, που χωρά μια χαρά όσους θέλουν να αγοράσουν κάποιο από τα προϊόντα που φτιάχνουν τα παιδιά ή άλλοι παραγωγοί ή απλά να σταθούν για έναν ψαγμένο μεζέ και κρασί.

Τον Αργύρη, τον Ιωσήφ και τον Λευτέρη των Cyclades Organics, που στα δεκαπέντε στρέμματά τους καλλιεργούν αρωματικά φυτά και βότανα. Εκεί ήπιαμε ένα δροσερό ευωδιαστό χαρμάνι από φλισκούνι, φασκόμηλο και μαντζουράνα, το καλύτερο τονωτικό σε μια ζεστή μέρα.

Τον Νίκο στο οινοποιείο του Syros winery με τη Φάμπρικά του και το ασύρτικο «Σαν τα Μάραθα».

Τον Κριστόφ από τη Γαλλία που παρασκευάζει τις «φρουτένιες μαρμελάδες Άρωμ», με γεύσεις όπως φραγκόσυκο, φράουλα με μπαχαρικά και ζεστό κρασί, σμέουρο με κρεμ κασίς ή βερίκοκο με λεβάντα.

Στα άδυτα του τυροκομείου Ζωζεφίνος

Στα άδυτα του τυροκομείου Ζωζεφίνος

Τη μοναδική Βαλεντίνη, δισέγγονη της μεγάλης ηθοποιού Κυβέλης, που μας υποδέχτηκε και μας ξενάγησε στο Ινστιτούτο Κυβέλη. Στη βεράντα της, πίσω απ’ τον Άγιο Νικόλαο στα Βαπόρια, που σε μεταφέρει σε άλλες εποχές, αλλά και στο υπέροχο πρωινό που μας επιφύλαξαν για την Κυριακή το πρωί οι διοργανωτές στο αίθριο του δημαρχείου, δοκίμασα το λουκούμι σε όλες τις πιθανές μορφές: λικέρ, παγωτό, μπουκιά, ξερολούκουμο, μέχρι και σαπούνι. Τον χαλβά σε μους. Την παστελαριά, τον καφέ με ταχίνι ή με βασιλικό, το ρυζόγαλο με αρμπαρόριζα. Το πικάντικο Σαν Μιχάλη. Το τιριτιτίμ, δηλαδή αυγό με κολοκύθι, τη μαραθόπιτα, τη λούζα με σταφύλι.

Κάτι γίνεται στη Σύρο τα τελευταία χρόνια: πάρα πολλές από τις μικρές επιχειρήσεις ή  εστιατόρια που επισκεφτήκαμε ξεκίνησαν μόλις δυο-τρία χρόνια πριν. Ίσως κάτι έγινε παντού στην Ελλάδα, όταν ο κόσμος άρχισε να συνειδητοποιεί ότι η κρίση δεν είναι απλό κρυολόγημα και πρέπει να ψάξουμε εναλλακτικές μορφές ίασης!

Η παραγωγή του λουκουμιού - Λειβαδάρας

Η παραγωγή του λουκουμιού – Λειβαδάρας

Όπως μου έλεγε ο Γιώργος Πίττας, μέλος του ΔΣ του Ξενοδοχειακού Επιμελητηρίου Ελλάδας που ασχολείται εδώ και χρόνια με τη συγγραφή και την οινογαστρονομία: «Θέλει δουλειά για να αλλάξουν γενικά οι γαστρονομικές αξίες της ελληνικής κοινωνίας και να μην αντιμετωπίζεται το τοπικό προϊόν με συμπλέγματα». Γιατί εκεί που οι ξένοι επισκέπτες ζητούν το τοπικό, ελληνικό πρωινό, οι ξενοδόχοι πρέπει να ικανοποιήσουν και τους Έλληνες φιλοξενούμενους που πλέον θέλουν οπωσδήποτε κρουασάν και μπέικον.

Η παραγωγή του λουκουμιού - Λειβαδάρας

Η παραγωγή του λουκουμιού – Λειβαδάρας

Υπάρχει ένα ερώτημα: Αν σε τέτοιους καιρούς, με τόσο σοβαρά κοινωνικά προβλήματα, μπορούν να επενδύονται χρήματα σε τέτοιες διοργανώσεις. «Το κόστος διατηρήθηκε χαμηλό», εξηγούν οι διοργανωτές. «Βάλαμε πολλή προσωπική δουλειά. Η δε πρώτη ύλη, το φαγητό, προσφέρεται από παραγωγούς και επιχειρήσεις, ενώ η φιλοξενία καλύφθηκε κατά μεγάλο μέρος από τις συνεργαζόμενες επιχειρήσεις και τους χορηγούς». Από τα πιο σημαντικά αυτού του τριημέρου για παράδειγμα ήταν η γνωριμία μου με τους εθελοντές της διοργάνωσης, φοιτητές της σχολής Βιομηχανικού design του Πανεπιστημίου Αιγαίου που εδρεύει στη Σύρο. Τα παιδιά, που έχουν αναλάβει και τη διοργάνωση του TedX στη Σύρο τα τελευταία χρόνια, πήραν πάνω τους το δημιουργικό κομμάτι του Φεστιβάλ: λογότυπα, έντυπα, προσκλήσεις, συσκευασίες, βίντεο. Έβαλαν την πιο ατμοσφαιρική μουσική, τραγούδησαν με τον πιο ζεστό τρόπο, βοήθησαν άψογα επαγγελματικά στη διοργάνωση. Μπορούν να κάνουν τα πάντα πολύ καλά και το ξέρουν – και η αμοιβαία εμπιστοσύνη μόνο όφελος είχε και για τις δυο πλευρές.

Δυο από τους φοιτητές εθελοντές του Syros grEATings

Δυο από τους φοιτητές εθελοντές του Syros grEATings

Και το πλοίο φεύγει! Με μια μικρή μόνο υποσημείωση: η Σύρος παραμένει φιλόξενη, πολύπλευρη, δημιουργική. Είναι γεμάτη με όλους αυτούς τους ανήσυχους ανθρώπους που περιέγραψα και πολλούς ακόμα που δεν γνώρισα. Έχει υπηρεσίες και ζωή όλο το χειμώνα. Εναλλαγές τοπίου, υπέροχες θάλασσες, καλή διαμονή και φυσικά πολύ καλό φαγητό!

Μπορεί να αποτελέσει τον πιο δημοφιλή προορισμό για διακοπές, σαββατοκύριακα, ακόμα και για τόπο κατοικίας, καθώς είναι τόσο εύκολα προσβάσιμη. Κι όμως το αντίτιμο του εισιτηρίου για κατάστρωμα πλοίου είναι ακριβό, ιδίως αν συγκριθεί με άλλους, πιο μακρινούς προορισμούς στην Ελλάδα. Τσουχτερό για μια οικογένεια, αποτρεπτικό για μια διαφυγή σαββατοκύριακου και εκτιμώμενος παράγοντας για όσους ζουν εκεί και μετακινούνται για δουλειές. Ελπίζω κι εδώ οι συνεργασίες να αποδώσουν στην κατεύθυνση μιας λογικότερης τιμολογιακής πολιτικής που θα βοηθήσει στην – ήπια μεν, αλλά – ανάπτυξη του νησιού.

Στο κατάστημα παραδοσιακών προϊόντων του Κώστα Πρέκα

Στο κατάστημα παραδοσιακών προϊόντων του Κώστα Πρέκα

Τιριτιτίμ, τοπικά προϊόντα στο πρωινό

Τιριτιτίμ, τοπικά προϊόντα στο πρωινό

Syros grEATings

p1150487

Στο Δημαρχείο Σύρου με υποδοχή παραδοσιακής μουσικής

Στο Δημαρχείο Σύρου με υποδοχή παραδοσιακής μουσικής