Ερευνητές από το μουσείο Mauritshuis στη Χάγη αποκάλυψαν τα αποτελέσματα εκτεταμένων ερευνών για το πιο διάσημο έργο του Γιοχάνες Βερμέερ το περίφημο και διάσημο «Το Κορίτσι με το Μαργαριταρένιο σκουλαρίκι».

Από τους σημαντικότερους καλλιτέχνες της Χρυσής Φλαμανδικής Περιόδου, ο Βερμέερ (1632-1675) ζωγράφισε κυρίως καθημερινές σκηνές εσωτερικού χώρου που καθρεφτίζουν την κοινωνία του 17ου αιώνα της χώρας του. Κεντρική παρουσία σε όλα σχεδόν τα έργα του, είναι κάποια γυναίκα: Από μία ταπεινή γαλατού, έως μια μεγάλη κυρά με αρχοντικά φορέματα.

«Το Κορίτσι με μαργαριταρένιο σκουλαρίκι» (1665 περίπου), ένα από τα αριστουργήματά του, είναι το πορτρέτο μιας άγνωστης κοπέλας που μας επιτρέπει να θαυμάσουμε δύο από τα χαρακτηριστικά στοιχεία της τεχνοτροπίας του Βερμέερ: τον απαράμιλλο τρόπο με τον οποίο αξιοποιούσε το φως  για να δώσει εκφραστικότητα σ’ ένα πρόσωπο, και την ομορφιά του αγαπημένου του μπλε χρώματος – μιας φυσικής χρωστικής από λάπις λάζουλι, που εδώ έχει χρησιμοποιηθεί απλόχερα στο μαντήλι της κεφαλής του κοριτσιού. Πρωταγωνιστεί φυσικά η λάμψη του μαργαριταρένιου σκουλαρικιού που τραβά το βλέμμα σαν μαγνήτης. Το πορτρέτο ανήκει στο Μουσείο Mauritshuis της Χάγης και οι ερευνητές ασχολούνται με τα «μυστήρια» του πίνακα επί σειρά ετών φέρνοντας στο φως λεπτομέρειες που δεν είναι ορατές με γυμνό μάτι.

Ήδη είχε αποκαλυφθεί ότι υπάρχουν διαφορετικές χρωματικές επιστρώσεις, αλλά και ότι το διάσημο κορίτσι είχε μικροσκοπικές, ανοιχτόχρωμες βλεφαρίδες, -ενώ μια προηγούμενη εκτίμηση ήθελε τον ζωγράφο να ζωγραφίζει χωρίς βλεφαρίδες ένα αφηρημένο ή μη υπαρκτό πρόσωπο-,  ενώ αποκαλύφθηκε ότι υπήρχε και μια πράσινη κουρτίνα στο φαινομενικά άδειο φόντο, που είναι ίσως ένα ύφασμα που ξέβαψε στη διάρκεια των αιώνων.

Οι ερευνητές του μουσείου διαπίστωσαν ότι ο ζωγράφος τροποποίησε την αρχική σύνθεση, μετακινώντας τη θέση του αυτιού, την κορυφή του μαντιλιού και τον αυχένα του μοντέλου. Ο Βερμέερ χρησιμοποίησε χρωστικές από όλο τον κόσμο όπως το περίφημο μπλε (λάπις λάζουλι) από το Αφγανιστάν που θεωρείτο πιο πολύτιμο ακόμα και από τον χρυσό και το πιο σπάνιο και ακριβό χρώμα, όσο και το λευκό του μαργαριταριού που προήλθε από την περιοχή Peak District της Αγγλίας.

Ωστόσο, ακόμα και αν τα μυστήρια της τεχνικής του Βερμέερ αποκαλύπτονται ένα – ένα, αυτό που μένει σαν επτασφράγιστο μυστικό είναι η ταυτότητα του μοντέλου, ένα μυστήριο που διαρκεί και προσδίδει στον πίνακα ακόμα μεγαλύτερο μυστήριο και φήμη. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι το μυστήριο αυτό επιτρέπει σε κάθε άνθρωπο -όπως άλλωστε και στη συγγραφέα Τρέισι Σεβαλιέ– να κάνει τις δικές τους υποθέσεις, το δικό του μύθο και τη δική του ερμηνεία και να συνδεθεί με τον πιο προσωπικό τρόπο με το έργο.

Ο Βερμέερ σύμφωνα με τους ερευνητές παρατηρούσε πιστά και ζωγράφισε το κορίτσι σε φυσικό χώρο και έχουν συμπεράνει ότι πρόκειται για υπαρκτό πρόσωπο. Το ίδιο το σκουλαρίκι είναι μια ψευδαίσθηση, δεν έχει περίγραμμα αλλά δεν έχει και γάντζο για να κρεμαστεί από το αυτί του κοριτσιού. Μπορεί να μη γνωρίζουμε ακόμα την ταυτότητα της κοπέλας αλλά κάθε φορά ερχόμαστε ένα βήμα πιο κοντά και τη φανταζόμαστε αλλιώτικα και καλύτερα.