Το 2017 είναι αναμφισβήτητα η χρονιά του Ντέιβιντ Χόκνεϊ. Η πατρίδα του τον τιμά με τη μεγάλη αναδρομική έκθεση στην Tate Britain, με έργα που έχει λατρέψει ο κόσμος. Οι έξι δεκαετίες που καλύπτει το αφιέρωμα, αποτελούν ένα είδος ημερολογίου, που κάθε σελίδα αποκαλύπτει το μοναδικό του ταλέντο σε ό,τι και αν καταπιάστηκε, την πρωτοφανή ευελιξία του να κινείται ανάμεσα στη ζωγραφική, το σχέδιο, τη φωτογραφία, το βίντεο, να χρησιμοποιεί κάθε μέσο και να μπορεί να προπορεύεται της εποχής του, μέσα από τις προκλήσεις της, να αλλάζει ύφος και να πειραματίζεται ασταμάτητα με τις νέες τεχνολογίες.

Ντέιβιντ Χόκνεϊ

Ο Τζον Κάσμιν, ο άνθρωπος που ανακάλυψε τον Χόκνεϊ, έλεγε πως «ήταν ένας παράξενος τύπος». «Τον γνώρισα όταν ήταν ένας λαμπρός σπουδαστής στο Royal College. Ήταν νέος, διασκεδαστικός και γεμάτος πρωτότυπες ιδέες». Ο Κάσμιν υπέγραψε συμβόλαιο με τον Χόκνεϊ όταν ο ζωγράφος ήταν μόλις 24 ετών. «Ήταν πολύ ντροπαλός επίσης, με μαύρα μαλλιά και είχε τη νευρικότητα των γυναικών. Μια φορά είχε πάει πριν από εμένα στο σπίτι μου και καθόταν στον καναπέ δειλά δίπλα στη γυναίκα μου. Δεν είχαν ανταλλάξει ούτε μια λέξη». Ο ίδιος δεν έχει χάσει τη νεανικότητά του, «όταν δουλεύω νιώθω σαν τον Πικάσο, αισθάνομαι πως είμαι 30 χρονών», έχει δηλώσει στην Γκάρντιαν. Ο κόσμος που θα επισκεφθεί τις αίθουσες της Τate θα θαυμάσει για μια ακόμα φορά τις λαμπερές πισίνες, τα πορτραίτα των φίλων του, τη μοναδική ποπ απεικόνιση της αγγλικής εξοχής, τα σχέδια για τα i-pads, χαρακτικά, εκτυπώσεις και πολαρόιντ.

Ντέιβιντ Χόκνεϊ

My Parents 1977

My Parents, 1977

Ντέιβιντ Χόκνεϊ

Χρειάστηκε λιγότερο από μια δεκαετία, από το 1964 που ο Χόκνεϊ μετακόμισε στην Αμερική και το ντροπαλό αγόρι μετατράπηκε σε έναν σταρ που ζούσε σε όλο τον κόσμο, μέσα στην υψηλή κοινωνία, στα μεγάλα ξενοδοχεία και πολλές φορές μέσα σε συναισθηματική διαταραχή. Γεννημένος στο Μπράντφορντ της Βόρειας Αγγλίας, ο σπουδαιότερος εν ζωή Βρετανός ζωγράφος θα κλείσει τα 80 του χρόνια τον Ιούλιο και ανάμεσα στα περιστατικά της ταραχώδους ζωής του, έχει αρνηθεί τον τίτλο του σερ, έχει αρνηθεί να φιλοτεχνήσει το πορτραίτο της βασίλισσας Ελισάβετ, «ήµουν πολύ απασχοληµένος να ζωγραφίζω την Αγγλία, την πατρίδα της», έλεγε, -τιμή στην οποία υπέκυψαν πολύ πιο νέοι, αντισυμβατικοί και «εξωσυστημικοί» καλλιτέχνες- ενώ στα 76 του χρόνια, έγινε πρωτοσέλιδο, -κυρίως στη Sun, της οποίας πριν από λίγες ημέρες εικονογράφησε το masthead, ξεσηκώνοντας θύελλα ερωτηματικών για αυτή τη συνεργασία-, όταν το όνομά του αναμείχθηκε σε μια μεγάλη ανακριτική διαδικασία που έφτασε στα δικαστήρια, καθώς ο βοηθός του αυτοκτόνησε μέσα στο σπίτι του, μετά από μεγάλη κατανάλωση ναρκωτικών και κατάποση ενός μπουκαλιού με οξύ. Ο Χόκνεϊ δεν παρέστη στο δικαστήριο. Ο σύντροφος του Χόκνεϊ έκανε τα πάντα για να υποτιμηθεί το γεγονός ότι το περιστατικό συνέβη μέσα στο σπίτι του μεγάλου ζωγράφου, ο οποίος εκείνη την ώρα κοιμόταν. Παρά την εξαιρετικά ευαίσθητη υγεία του, καθώς ταλαιπωρείται συνεχώς από μικρά εγκεφαλικά επεισόδια, ο Χόκνεϊ λειτουργεί ως μάρτυρας της εποχής μας αποδεικνύοντας ότι πάντα γύρω μας υπάρχει κάτι νέο που μπορεί ο χρωστήρας του να αποτυπώσει πηγαίνοντας πίσω από την εικόνα, προσεγγίζοντας το φως, τη μνήμη ή την ανθρώπινη ψυχολογία. Άλλωστε, όσο κανένας άλλος, ανέδειξε τη σχέση του ζωγράφου με το τοπίο, με το περιβάλλον.

Ντέιβιντ Χόκνεϊ

Ντέιβιντ Χόκνεϊ

Ντέιβιντ Χόκνεϊ

Ντέιβιντ Χόκνεϊ

Το 2016 παρουσιάστηκαν στη Royal Academy μια σειρά από 82 πορτρέτα. Λίγες ημέρες νωρίτερα των εγκαινίων της έκθεσης, είχε αποδεχτεί το παράσημο του βρετανικού Τάγµατος της Αξίας (Order of Merit), το οποίο αριθµεί αυστηρώς 24 επιφανείς Βρετανούς. Ο θάνατος του Λούσιαν Φρόιντ ήταν το γεγονός που έκαμψε κάθε αντίστασή του, καθώς ο Χόκνεϊ ήθελε να καλύψει το κενό που δημιουργήθηκε. «Οι προσωπογραφίες ήταν πολύ σημαντικές στην καριέρα του, ήδη από το 1954, όταν έκανε αυτοπροσωπογραφίες ή πορτρέτα των μελών της οικογένειάς του. Άρα έπαιξαν πάντα κάποιον ρόλο. Ενδιαφέρεται επίσης για το πώς έχει αλλάξει η κάμερα την αντίληψή μας για το τι είναι προσωπογραφία και, κατά κάποιον τρόπο, την αμφισβητεί. Αποκαλεί αυτά τα έργα «έκθεση των προσώπων για 20 ώρες» που είναι ένα πικρόχολο σχόλιο για τη φωτογραφία», επισήμανε η επιμελήτρια της έκθεσης, Ίντιθ Ντιβάνεϊ, η οποία ήταν ένα από τα μοντέλα του αντισυμβατικού ζωγράφου. Τα 82 μοντέλα έπρεπε να κάθονται σε μια κίτρινη καρέκλα, με φόντο μια μπλε κουρτίνα. Εν μέσω όλων των πορτρέτων, υπάρχει μια πανέμορφη νεκρή φύση.

Ντέιβιντ Χόκνεϊ

Ντέιβιντ Χόκνεϊ

Στο έργο του Χόκνεϊ συνυπάρχει η ήσυχη μοναξιά των τοπίων του Γιορκσάιρ, η «καυτή» εμπειρία της Καλιφόρνιας, το Μπράντφορντ, στο οποίο γεννήθηκε και επέστρεψε τα τελευταία είκοσι χρόνια, με το χρώμα και όλες  τις αποχρώσεις και τους τόνους του, η αφετηρία της έμπνευσής του, η κινητήρια δύναμή του. Είναι ένα μάθημα ζωγραφικής, που δείχνει το ταλέντο και την υψηλή τεχνική μαεστρία του καλλιτέχνη, αλλά και την αγάπη του για τον Πάμπλο Πικάσο και τον Ανρί Ματίς.

Αφορμή για την επιστροφή του στη γενέθλια γη, στην οποία οι πρόγονοί του δούλευαν σαν γεωργοί, ήταν το ταξίδι που έκανε με ένα φίλο του που πέθαινε από καρκίνο. Ο Χόκνεϊ διέσχισε µια ολόκληρη ηµέρα επαρχιακούς δρόµους της πατρίδας του και ανακάλυψε εκ νέου τις κρυμμένες ομορφιές της. Μετακόμισε µε το σύντροφό του Τζον Φιτζέραλντ, το βοηθό του Ζαν Πιερ και τα αγαπηµένα του σκυλιά στο παλιό σπίτι της αδελφής του, ένα τεράστιο εδουαρδιανό οίκηµα. Και έκανε τα τοπία της γενέτειράς του θέµα της νέας του δουλειάς, ζωγραφίζοντας τοπία και δρόμους σε όλη τη διάρκεια του χρόνου και των εποχών. «Ζωγραφίζω τα τοπία του Γιορκσάιρ διότι δεν µπορείς να τα φωτογραφίσεις. Η κάµερα δεν µπορεί να αιχµαλωτίσει την οµορφιά», λέει συχνά. «Οδηγώ σε έναν µικρό δρόµο, έχω µια καρέκλα στο πορτ-µπαγκάζ, µερικές φορές βγαίνω έξω και κάθοµαι. Ανάβω ένα τσιγάρο και παρατηρώ. Πάντα πίστευα ότι ο χειµώνας ήταν πάρα πολύ κρύος και πολύ σκοτεινός. Αλλά συνειδητοποίησα και πόσο όµορφος είναι. Δεν είναι ούτε µαύρο, ούτε άσπρο, ούτε και γκρι. Μερικές φορές υπάρχουν περισσότερα χρώµατα από ό,τι το καλοκαίρι», λέει.

Ντέιβιντ Χόκνεϊ

Ντέιβιντ Χόκνεϊ

Ο Χόκνεϊ, ο οποίος διαρκώς θέλει να ανακαλύπτει ένα νέο τρόπο απεικόνισης, έτσι ώστε μια εικόνα να μοιάζει όλο και περισσότερο αληθινή, δουλεύοντας ακούραστα και λέγοντας ότι «η έμπνευση δεν επισκέπτεται τους τεμπέληδες», μιλά πάντα για κάτι που κινδυνεύουμε να ξεχάσουμε, την όμορφη πλευρά του κόσμου. Με τα μεγάλα κοκάλινα γυαλιά του κι ένα χαμόγελο σχεδόν παιδικό, ο Χόκνεϊ λέει ότι οι πίνακες της έκθεσης είναι σαν παλιοί του φίλοι. Η έκθεση ήδη σημειώνει ρεκόρ προπώλησης, με 20.000 εισιτήρια να έχουν ήδη δοθεί, ενώ ο ίδιος λέει απλώς, «έκανα μερικές καλές ζωγραφιές». Η έκθεσή του θα διαρκέσει μέχρι τις 29 Μαΐου.

Info έκθεσης: David Hockney | 9 Φεβρουαρίου – 29 Μαΐου 2017 | Tate Britain, Λονδίνο

Σχετικά άρθρα: Το νέο έργο του Ντέιβιντ Χόκνεϊ θα είναι μέσα στο Αβαείο του Γουέστμινστερ

82 πορτραίτα του Ντέιβιντ Χόκνεϊ «λάμπουν» στη Royal Academy, από την Έλενα Γαλανοπούλου