Η ιστορία των καλλιτεχνών που έφτασαν στη Βρετανία για να ξεφύγουν από τον πόλεμο στη Γαλλία και τα έργα που δημιούργησαν εκείνο το διάστημα είναι το θέμα της νέας έκθεσης στην Tate Britain με τίτλο Impressionists in London, από τις 2 Νοεμβρίου 2017 – 7 Μαΐου 2018.

Το 1870 στο Παρίσι μαίνεται ο Γαλλοπρωσικός πόλεμος, η ένοπλη σύγκρουση της δεύτερης Γαλλικής Αυτοκρατορίας υπό τον Ναπολέοντα Γ΄ με τον σύνδεσμο γερμανικών κρατών υπό την ηγεσία της Πρωσίας. Αφορμή του πολέμου ήταν η διαφωνία της Γαλλίας στην ανακήρυξη του Γερμανού πρίγκιπα Λεοπόλδου των Χοεντσόλερν σε υποψήφιο βασιλιά της Ισπανίας.

Μετά την ήττα των Γάλλων στο Σεντάν, ο αυτοκράτορας της Γαλλίας Ναπολέων Γ΄ μαζί με 100.000 στρατιώτες αιχμαλωτίστηκαν και η Γαλλική αυτοκρατορία κατέρρευσε. Συνθηκολόγησαν μετά από την ταπεινωτική ήττα με τον Πρώσο Καγκελάριο Όττο Φον Μπίσμαρκ και του υπεβλήθη η καταβολή δύο δισεκατομμυρίων φράγκων ως πολεμική αποζημίωση καθώς και η προσάρτηση της Αλσατίας και της Λωραίνης στη Γερμανία. Με το Παρίσι σε πολιορκία από τον Σεπτέμβριο του 1870 έως τον Ιανουάριο του 1871, οι Γάλλοι εργάτες το κατέλαβαν και δημιούργησαν την Παρισινή Κομμούνα, η οποία κατεστάλη βίαια από τα γαλλικά στρατεύματα με τη βοήθεια του Πρωσικού στρατού.

Water-Lilies after 1916 Claude Monet 1840-1926 Lent by the National Gallery 1997,  Τate.org.uk

Water-Lilies after 1916 Claude Monet 1840-1926 Lent by the National Gallery 1997,  Τate.org.uk

Μέσα σε μια χώρα κατεστραμμένη, οι καλλιτέχνες προσπαθούν να βρουν μια έξοδο προς τη Μάγχη. Φτάνουν στο Λονδίνο ως εξόριστοι και τόσο οι φιλίες όσο και τα έργα που δημιουργούν εκείνη την περίοδο συμβάλουν καθοριστικά στην εξέλιξη της βρετανικής τέχνης.

Η έκθεση της Tate εξερευνά και χαρτογραφεί τη σύνδεση των Γάλλων και των Βρετανών καλλιτεχνών, τη σχέση τους με εμπόρους και προστάτες της τέχνης κατά τη διάρκεια μιας τραυματικής περιόδου στη γαλλική ιστορία. Η έκθεση παρουσιάζει και τη συναρπαστική εικόνα για το πώς αντιλαμβανόταν το Λονδίνο οι Γάλλοι καλλιτέχνες και τα αξιοσημείωτα έργα που προήλθαν από αυτή την περίοδο με πρωταγωνιστή την συναρπαστική εικόνα που διαμόρφωσαν από τον βρετανικό πολιτισμό, τις παραδόσεις και την κοινωνική ζωή της εποχής.

Όταν οι Γάλλοι ζωγράφοι έκαναν «απόβαση» στη Μεγάλη Βρετανία

Κλοντ Μονέ

Claude Monet Painting by the Edge of a Wood, 1885,  John Singer Sargent, Τate.org.uk

Claude Monet Painting by the Edge of a Wood, 1885,  John Singer Sargent, Τate.org.uk

Claude Monet, Waterloo Bridge, Grey Day, 1903

Claude Monet, Waterloo Bridge, Grey Day, 1903

Μετά το ξέσπασμα του Γαλλοπρωσικού πολέμου (19 Ιουλίου 1870), ο Κλοντ Μονέ και η οικογένειά του κατέφυγαν στην Αγγλία τον Σεπτέμβριο του 1870. Ο Μονέ μελέτησε τα έργα του John Constable και του William Turner, από τα τοπία των οποίων εμπνεύστηκε τις καινοτομίες στη μελέτη του χρώματος που εφάρμοσε στα έργα του. Την άνοιξη του 1871, τα έργα του Μονέ δεν εγκρίθηκαν και έτσι ο Γάλλος καλλιτέχνης δεν συμμετείχε στην έκθεση της Βασιλικής Ακαδημίας. Τον Μάιο του 1871 εγκατέλειψε το Λονδίνο για να ζήσει στο Ζάανταμ της Ολλανδίας.

Τζέιμς Τισσό

Ο Τζέιμς Τισσό πολέμησε στον Γαλλοπρωσικό πόλεμο και ήταν μέλος της Κομμούνας των Παρισίων. Κατέφυγε το 1871 στο Λονδίνο. Έχοντας δουλέψει σαν καρικατουρίστας για λογαριασμό του περιοδικού Vanity Fair, και έχοντας ήδη πάρει μέρος στην έκθεση της Βασιλικής Ακαδημίας, ο Τισσό είχε ήδη κοινωνικές και καλλιτεχνικές συνδέσεις στο Λονδίνο.

Η φήμη του τον ήθελε ως ζωγράφο κομψά ντυμένων γυναικών σε σκηνές της σύγχρονης ζωής. Κατοικούσε στο Wood St John’s, μια περιοχή του Λονδίνου πολύ δημοφιλή για τους καλλιτέχνες εκείνη την εποχή. Οι πίνακές του είχαν μεγάλη απήχηση σε πλούσιους Βρετανούς βιομηχάνους κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα.

Holyday c.1876 James Tissot 1836-1902 Purchased 1928, Tate.org.uk

Holyday c.1876 James Tissot 1836-1902 Purchased 1928, Tate.org.uk

The Ball on Shipboard c.1874 James Tissot 1836-1902 Presented by the Trustees of the Chantrey Bequest 1937 Tate.org.uk

The Ball on Shipboard c.1874 James Tissot 1836-1902 Presented by the Trustees of the Chantrey Bequest 1937 Tate.org.uk

Ο Τισσό επηρεασμένος από την ιαπωνική τέχνη, τη μόδα, έζησε στο Λονδίνο μέχρι το θάνατο της συντρόφου και μοντέλου του Κάθλιν Νιούτον, το 1882. Επέστρεψε στο Παρίσι και πέθανε στο Μπουγιόν το 1902. Αν και γνώρισε μεγάλη επιτυχία σαν προσωπογράφος της αστικής τάξης και υπήρξε από τους πιο δημοφιλείς ζωγράφους της εποχής του είχε δεχθεί μαζική επίθεση ακόμα και από τον Όσκαρ Ουάιλντ για τον τρόπο που ζωγραφίζει, μιας και οι επικριτές του έβλεπαν στην τέχνη του χρωματιστές φωτογραφίες χωρίς τίποτα το σπουδαίο.

Καμίλ Πισαρό

The Pork Butcher 1883 Camille Pissarro 1830-1903 Bequeathed by Lucien Pissarro, the artist's son 1944 Tate.org.uk

The Pork Butcher 1883 Camille Pissarro 1830-1903 Bequeathed by Lucien Pissarro, the artist’s son 1944 Tate.org.uk

Μπορεί να χαρακτηρίζεται «πατριάρχης του ιμπρεσιονισμού», αλλά τα πρώτα χρόνια δεν ήταν καθόλου εύκολα για τον Καμίλ Πισαρό που δεν έβλεπε να υπάρχει ανταπόκριση στα έργα του. Με το ξέσπασμα του Γαλλοπρωσικού Πολέμου κατέφυγε οικογενειακώς στην Αγγλία, στο Σάρεϊ, όπου ζούσε η μητέρα του. Η αγγλική ύπαιθρος, με τα χρώματα και τα τοπία της, επέδρασε πάνω του όπως και οι πίνακες των Κόνσταμπλ και Τέρνερ, που του δίδαξαν πώς να επεξεργάζεται τον φωτισμό.

Στο Λονδίνο ο Πισαρό συναντήθηκε με το Γάλλο έμπορο τέχνης Πολ Ντυράν Ρυέλ, ο οποίος ήταν αυτός που τον βοήθησε να πουλήσει τα πρώτα του έργα. Ο Ντυράν Ρυέλ τον έφερε σε επαφή με τον Μονέ που βρισκόταν την ίδια περίοδο στο Λονδίνο.

A Corner of the Meadow at Eragny 1902 Camille Pissarro 1830-1903 Presented by Mrs Esther Pissarro, the artist's daughter-in-law 1951 Tate.org.uk

A Corner of the Meadow at Eragny 1902 Camille Pissarro 1830-1903 Presented by Mrs Esther Pissarro, the artist’s daughter-in-law 1951 Tate.org.uk

Μελετώντας τα έργα των Κόνσταμπλ και Τέρνερ από κοινού, επιβεβαιώθηκε η πεποίθησή τους πως το ύφος της υπαίθριας ζωγραφικής δίνει την πραγματική απεικόνιση του φωτός και της ατμόσφαιρας, ένα δε μπορούσε να επιτευχθεί μόνο στο στούντιο. Εκείνη την περίοδο τα έργα του άρχισαν να γίνονται πιο αυθόρμητα, με τις πινελιές να αναμιγνύονται, δίνοντας μεγαλύτερο βάθος στο θέμα.

Ζιλ Νταλού

Seated Nude Taking off her Stocking circa 1875-80

Seated Nude Taking off her Stocking circa 1875-80

Πρόσωπο αναγνωρισμένο στη Γαλλία ως επιμελητής του μουσείου του Λούβρου υπό τον Γκυστάβ Κουρμπέ, πήρε μέρος στην Κομμούνα των Παρισίων και κατέφυγε στην Αγγλία τον Ιούλιο του 1871. Καταδικάστηκε ερήμην από τη γαλλική κυβέρνηση για συμμετοχή στην Κομμούνα σε ποινή ισόβιας κάθειρξης. Ο Γάλλος γλύπτης άρχισε να διδάσκει στο South London Technical Art School και στη σχολή τέχνης  του South Kensington και έγινε γρήγορα γνωστός στους καλλιτεχνικούς κύκλους του Λονδίνου.

Στη διάρκεια της εξορίας του στην Αγγλία ο Νταλού συνδέθηκε με τους καλλιτέχνες της Νέας Γλυπτικής, οι οποίοι έθεσαν τις βάσεις στην εξέλιξη της μετακλασικής βρετανικής σχολής γλυπτικής. Ο Νταλού επέστρεψε στη Γαλλία το 1879, όταν δόθηκε γενική αμνηστία. Η παρουσία των έργων του στη βρετανική πρωτεύουσα είναι σημαντική και διατηρείται μέχρι σήμερα.

Άλφρεντ Σίσλεϋ

The Small Meadows in Spring 1880 Alfred Sisley 1839-1899 Tate.org.uk

The Small Meadows in Spring 1880 Alfred Sisley 1839-1899 Tate.org.uk

Γεννημένος το 1839 στο Παρίσι από Βρετανούς γονείς ο ‘Αλφρεντ Σίσλεϋ πήρε τις αποφάσεις του πολύ νωρίς: θα γινόταν ζωγράφος και θα έμενε στο Παρίσι επειδή ήταν ο τόπος των καλλιτεχνών. Η εύρωστη οικονομικά οικογένειά του παρείχε στον νεαρό καλλιτέχνη όλα τα μέσα για μια άνετη και ελπιδοφόρα καλλιτεχνικά ζωή. Αλλά με τον Γαλλοπρωσικό πόλεμο (1870) οι γονείς του Σισλέ καταστράφηκαν οικονομικά και ο ζωγράφος έπρεπε πλέον να στηριχθεί στην τέχνη του.

Δεν εγκατέλειψε ποτέ την τοπιογραφία, παρά τις δυσκολίες, και εργάσθηκε στη Βρετανία το 1874  κάνοντας μια σειρά σημαντικών έργων του ποταμού Τάμεση, κυρίως γύρω από το Hampton Court, γεμάτα δύναμη και ένταση. Η σειρά είκοσι έργων του με τον Τάμεση στην περιοχή του Molesey, αργότερα περιγράφηκε από τον ιστορικό της τέχνης Kenneth Clark ως «μια τέλεια στιγμή του ιμπρεσιονισμού».

The Path to the Old Ferry at By 1880 Alfred Sisley 1839-1899 Tate.org.ukω

The Path to the Old Ferry at By 1880 Alfred Sisley 1839-1899 Tate.org.uk

Το 1881 ο Σίσλεϋ πραγματοποίησε ένα δεύτερο σύντομο ταξίδι στη Βρετανία, ενώ το 1897 παντρεύτηκε στο Κάρντιφ. Εκεί ο Σίσλεϋ έκανε τις διάσημες ελαιογραφίες του Penarth και του  Langland. Αν και ο Σίσλεϋ έκανε αίτηση να πάρει τη γαλλική ιθαγένεια δεν του δόθηκε ποτέ. Παρέμεινε Βρετανός μέχρι το θάνατό του, στις 29 Ιανουαρίου 1899, στο Moret-sur-Loing,  φτωχός και αγνοημένος από τους εμπόρους τέχνης αλλά και από τους δύσπιστους μπροστά στα έργα του φιλότεχνους.

Αντρέ Ντερέν

The Painter and his Family c.1939 Andre Derain 1880-1954 Tate.org.uk

Ο γεννημένος το 1880 Αντρέ Ντερέν έφτασε στο Λονδίνο το 1906 για να ζωγραφίσει μια σειρά έργων που θα ανταγωνιζόταν τις παλιότερες απόψεις του Κλοντ Μονέ για την πόλη. Το αποτέλεσμα ήταν μια εξαιρετική ομάδα μεγάλων έργων ζωγραφικής που ανέτρεψαν τις συμβάσεις με την απεριόριστη χρήση του καθαρού χρώματος και της έντονης ζωγραφικής. Στο Λονδίνο τον έστειλε ο διάσημος έμπορος τέχνης Αμπρουάζ Βολάρ, το 1906.

Ο Ντερέν θεωρείτο ήδη ένα από τους πιο ριζοσπαστικούς καλλιτέχνες, εξαιτίας της πρωτοποριακής νέας προσέγγισής του στη ζωγραφική που σήμαινε απελευθέρωση του χρώματος από την αναπαραστατική του λειτουργία. Ο κριτικός Λουί Βοξέλ αποκαλούσε την ομάδα των καλλιτεχνών που είχαν τις ίδιες απόψεις Fauves, ή άγρια ​​θηρία. Οι πίνακες του Ντερέν προσφέρουν ένα πρωτοφανές όραμα της πόλης του Λονδίνου μέσα σε μια τολμηρά πολύχρωμη θέα και μεγάλες χρωματικές αντιθέσεις.

The Pool of London 1906 André Derain 1880-1954 Tate.org.uk

The Pool of London 1906 André Derain 1880-1954 Tate.org.uk

Ο Ντερέν επέλεξε μια ποικιλία θεμάτων του Λονδίνου, συμπεριλαμβανομένων εμβληματικών απόψεων για ιστορικά αξιοθέατα, όπως το παλάτι του Westminster, και την καθημερινή δραστηριότητα στα πάρκα της πόλης και στους μεγάλους δρόμους. Όπως ο Μονέ πριν από αυτόν, επικεντρώθηκε στον Τάμεση στον οποίο ζωγράφιζε συχνά ενώ έκανε επισκέψεις στα μουσεία της πόλης.  Ο Βολάρ αγόρασε στο σύνολο του έργου του στο Λονδίνο, 30 έργα εκ των οποίων σήμερα είναι γνωστά τα 29.

Αλφόνς Λεγκρό

Le Repas des Pauvres 1877 Alphonse Legros 1837-1911 Presented by Rosalind, Countess of Carlisle 1912 Τate.org.uk

Le Repas des Pauvres 1877 Alphonse Legros 1837-1911 Presented by Rosalind, Countess of Carlisle 1912 Τate.org.uk

Cupid and Psyche exhibited 1867 Alphonse Legros 1837-1911 Bequeathed by Sir Charles Holroyd 1918 Τate.org.uk

Cupid and Psyche exhibited 1867 Alphonse Legros 1837-1911 Bequeathed by Sir Charles Holroyd 1918 Τate.org.uk

Ζωγράφος, χαράκτης και γλύπτης ο Αλφόνς Λεγκρό γεννήθηκε στη Ντιζόν το 1937, μετακόμισε στο Λονδίνο 1863 και το 1864 παντρεύτηκε την Frances Rosetta Hodgson. Ζούσε εξασκώντας την τέχνη της χαρακτικής. Στη συνέχεια έγινε δάσκαλος χαρακτικής στη σχολή τέχνης South Kensington και το 1876 καθηγητής στο Slade και στο University College του Λονδίνου.

Σαν δάσκαλος γλυπτικής είχε ένα μεγάλο αριθμό μαθητριών τις οποίες αποκαλούσαν Slade Girls. Μέσα από το χώρο της γλυπτικής ενθάρρυνε το σχεδιασμό μετάλλων με βάση το ιταλικό αναγεννησιακό στυλ πορτρέτου, που απεικονίζει τον χαρακτήρα, το επάγγελμα ή τη ζωή του ατόμου που απεικονίζεται. Ο Λεγκρό πολιτογραφήθηκε ως Βρετανός πολίτης το 1881 και παρέμεινε στο Πανεπιστημιακό Κολέγιο για 17 χρόνια. Λάτρευε τη διδασκαλία, μάλιστα θεωρούσε το παραδοσιακό ταξίδι στην Ιταλία ένα σημαντικό μέρος της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης, έτσι έδωσε μέρος του μισθού του για να αυξήσει το ποσό που διέθετε το πανεπιστήμιο σε ένα φοιτητικό ταξίδι. Πέθανε το 1911 στο Watford.

Info έκθεσης:

Impressionists in London | 2 Νοεμβρίου 2017 – 7 Μαΐου 2018 | Tate Britain