Με έργα που δεν έχουν εκτεθεί ποτέ πριν στο Ηνωμένο Βασίλειο, η γκαλερί Pace London παρουσιάζει την πρώτη έκθεση της σειράς Théâtres de mémoire του Ζαν Ντιμπιφέ με δεκαπέντε μνημειακούς πίνακες από το Fondation Dubuffet, την Tate, το Fondation Beyeler και ιδιωτικές συλλογές. Η έκθεση θα διαρκέσει έως τις 21 Οκτωβρίου.

Η σειρά έργων Théâtres de mémoire είναι μια από τις σημαντικότερες του Ντιμπιφέ και περιλαμβάνει μερικούς από τους μεγαλύτερους πίνακες ζωγραφικής που έκανε ποτέ. Η σειρά, την οποία ο Dubuffet ξεκίνησε στην ηλικία των 74 ετών, σηματοδοτεί τις τελευταίες του δημιουργίες. Τα γιγαντιαία κολάζ αποτελούνται από επικαλυπτόμενα χαρτιά, στα οποία κατέληγε μετακινώντας τα στοιχεία που τα αποτελούσαν, προσθέτοντας, αναδιατάσσοντας και διαγράφοντας εικόνες μέχρι να επιτευχθεί ένα αποτέλεσμα μέσα στο οποίο η μια εικόνα συγχωνεύεται μέσα στην άλλη. Αυτή ήταν μια νέα τεχνική για τον καλλιτέχνη και ένας επαναπροσδιορισμός της τέχνης του.

Έτσι, κάθε έργο είναι μια τεράστια εικόνα που αποτελείται από μικρότερα έργα ζωγραφικής, τα οποία ο Ντιμπιφέ κόβει και κολλάει στον καμβά. Ξεκίνησε τη διαδικασία στο πάτωμα του στούντιο, αντικαθιστώντας στοιχεία μέχρι να φτάσει στις τελικές του συνθέσεις. Οι πίνακες απεικονίζουν τοπία, μουντζούρες και φιγούρες του μυαλού του, μια συλλογή από πραγματικούς χώρους και σκηνές που ξυπνούν και συγκρούονται στη μνήμη μας. Ακριβώς όπως οι μνήμες είναι θολές και ασυνάρτητες, οι συνθέσεις δεν έχουν σαφή αφήγηση ή σημείο εκκίνησης. Ο Ντιμπιφέ ζητά από τους θεατές να συμμετέχουν σε αυτή τη φρενίτιδα των οπτικών πληροφοριών και τους ζητάει να χαθούν με περισυλλογή στα λόγια του «βλέποντας από το μυαλό, όχι από τα μάτια».

Ζαν Ντιμπιφέ

Ζαν Ντιμπιφέ

Ο Ντιμπιφέ, ζωγράφος, συγγραφέας και συλλέκτης, γεννήθηκε το 1901 στη Χάβρη και υπήρξε ο εισηγητής του όρου της «ωμής τέχνης» (art brut). Στα 18 του εγκαθίσταται στο Παρίσι για να σπουδάσει ζωγραφική, αλλά σύντομα στρέφει το ενδιαφέρον του περισσότερο προς τη λογοτεχνία και τη μουσική.

Με τη ζωγραφική θα αρχίσει να ασχολείται και πάλι σοβαρά από τη δεκαετία του ’40 και το 1944 πραγματοποιεί και την πρώτη του έκθεση. Παράλληλα εκείνη την περίοδο επηρεάζεται από το βιβλίο του γιατρού Βάλτερ Μοργκεντάλερ «Ένας ψυχασθενής ως καλλιτέχνης», που πραγματεύεται την αληθινή ιστορία ενός ψυχωτικού ασθενή που άρχισε να ασχολείται με τη ζωγραφική.

Ζαν ΝτιμπιφέΟ Ντιμπιφέ αρχίζει να συλλέγει έργα ψυχασθενών, δίνει το όνομα Art Brut στο εγχείρημα και μαζί με τον Αντρέ Μπρετόν συστήνει την Εταιρία Art Brut, αναζητώντας τον αυθορμητισμό μέσα από την τέχνη του περιθωρίου. Τον επόμενο χρόνο ταξίδεψε στην Ελβετία αναζητώντας καλλιτέχνες και έργα που θα συνθέτουν το είδος της «ωμής τέχνης», όπως αυτός αποκαλούσε, προϊόν κυρίως ενταγμένο σε ψυχιατρικά ιδρύματα που απέκλεισε από τα καθιερωμένα αισθητικά πρότυπα.

Ο Ντιμπιφέ διέκρινε στην τέχνη του περιθωρίου μια αυθεντική δημιουργική ώθηση, ικανή να παράγει σημαντικά έργα τέχνης. Το 1951, στο Σικάγο έδωσε τη διάλεξη με τίτλο Θέσεις Αντικουλτούρας (Anticultural Positions), ένα είδος ατομικού μανιφέστου, προβάλλοντας τις αντιλήψεις του εναντίον των καθιερωμένων προτύπων της δυτικής τέχνης. Ο Ντιμπιφέ έχαιρε ιδιαίτερης εκτιμήσεως στους λογοτεχνικούς κύκλους της Γαλλίας και μεταξύ των θαυμαστών του συμπεριλαμβάνονταν ο Michaux, ο Celin και ο Paulhan.

Στις αρχές της δεκαετίας του ’60 μαζί με τον Δανό ζωγράφο Asger Jorn θα κυκλοφορήσουν μια σειρά πειραματικών μουσικών συνθέσεων, ενώ ο Ντιμπιφέ έγινε ιδιαίτερα γνωστός και για τα γλυπτά του, αλλά και τις αρχιτεκτονικές κατασκευές που πραγματοποίησε σε δημόσιους χώρους.

Το 1962, ξεκίνησε η σημαντικότερη ίσως δημιουργική περίοδός του, κατά την οποία ολοκλήρωσε μία σειρά έργων που αναφέρονται με το γενικό τίτλο «κύκλος Hourloupe». Τα επόμενα χρόνια ολοκλήρωσε επίσης αρκετές αρχιτεκτονικές κατασκευές και γλυπτά, μεταξύ των οποίων και η Ομάδα των τεσσάρων δέντρων (Groupe de quatre arbres) στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης, έργο που ολοκληρώθηκε το 1972 κατά παραγγελία. Μετά την ίδρυση του Ιδρύματος Ντιμπιφέ (Dubuffet Foundation) στην περιοχή Périgny-sur-Yerres το Νοέμβριο του 1974 και μέχρι το τέλος της ζωής του, ο Ντιμπιφέ παρέμεινε δραστήριος και συνέχισε το έργο του, επιστρέφοντας στη ζωγραφική και το σχέδιο. Πέθανε στις 12 Μαΐου του 1985, στο Παρίσι.

Ζαν Ντιμπιφέ

Ζαν Ντιμπιφέ

Ζαν Ντιμπιφέ

Ζαν Ντιμπιφέ

Info έκθεσης:

Jean Dubuffet: Théâtres de mémoire | 13 Σεπτεμβρίου – 21 Οκτωβρίου 2017 | Pace Gallery, Λονδίνο