Περισσότερα από 300.000 βιβλία που αποσύρθηκαν από σχολεία και βιβλιοθήκες, παραδίδονται στις φλόγες, σε ένα σύγχρονο Φαρενάιτ 451** του 21ου αιώνα, από την κυβέρνηση Ερντογάν, όπως ανακοίνωσε επισήμως το τουρκικό υπουργείο Παιδείας, δια στόματος του υπουργού Ζιγιά Σελτσούκ, στο πλαίσιο της εκστρατείας να καταπολεμηθεί το κίνημα του αυτοεξόριστου κληρικού Φετουλάχ Γκιουλέν. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και το κόμμα Ευημερίας και Ανάπτυξης κατηγορούν τον ιμάμη Γκιουλέν ως διοργανωτή του αποτυχημένου πραξικοπήματος του 2016.

Ο ακριβής αριθμός των βιβλίων που καταστράφηκαν από το 2016 είναι 301.878 και την πληροφορία έφερε στο φως η εφημερίδα Hürriyet και η δημοσιογραφική ιστοσελίδα Kronos27. Η ιστοσελίδα Purge, που διαχειρίζεται μια ομάδα «νεαρών δημοσιογράφων που προσπαθούν να γίνουν η φωνή του τουρκικού λαού που υποφέρει υπό το υπάρχον καταπιεστικό καθεστώς», δίνει ως παράδειγμα την καταστροφή ενός βιβλίου μαθηματικών επειδή έφερε τα αρχικά του Φετουλάχ Γκιουλέν (F & G) σε ένα μαθηματικό ερώτημα όπου υπάρχει η φράση «από το σημείο F στο σημείο G».

Στον παραλογισμό με τον οποίο διαχειρίζεται τα ζητήματα ελευθερίας του λόγου η τουρκική κυβέρνηση συμπεριλαμβάνεται και η καταστροφή 1,8 εκατ. σχολικών βιβλίων, τα οποία περιείχαν τη λέξη Πενσυλβάνια, που είναι η πολιτεία των ΗΠΑ όπου ζει ο Φετουλάχ Γκιουλέν. Επίσης, όλοι οι δρόμοι της Άγκυρας που φέρουν το όνομα Γκιουλέν επανονοματίστηκαν.

Η ανησυχία των εκδοτών, των δημοσιογράφων και των προσωπικοτήτων της Τουρκίας σχετικά με τα ζητήματα ελευθερίας του λόγου και λογοκρισίας είναι έκδηλη καθώς μέσα στα τρία τελευταία χρόνια, από τότε που στη χώρα εκδηλώθηκε το αποτυχημένο πραξικόπημα του 2016, στο πλαίσιο της επιβολής κατάστασης έκτακτης ανάγκης, έχουν κλείσει 200 ΜΜΕ, έχουν διωχθεί 80 συγγραφείς και έχουν καταμετρηθεί 5.822 απολύσεις ακαδημαϊκών από 118 δημόσια πανεπιστήμια. Σε αυτή την κρίση της ελευθερίας της έκφρασης στην Τουρκία έχει υποβαθμιστεί ο τομέας των εκδόσεων με 29 εκδοτικούς οίκους να έχουν κλείσει με την κατηγορία ότι κάνουν προπαγάνδα υπέρ της τρομοκρατίας.

Τα γεγονότα δημοσιοποιούν με εκθέσεις τους οργανώσεις δημοσιογράφων και συγγραφέων σε όλο τον κόσμο.

*Ο τίτλος του κειμένου από το ποίημα του Γιάννη Ρίτσου «Μετά την ήττα»

Ύστερ’ απ’ την πανωλεθρία των Αθηναίων στους Αιγός Ποταμούς, και λίγο αργότερα μετά την τελική μας ήττα, — πάνε πια οι ελεύθερες κουβέντες μας, πάει κι η Περίκλεια αίγλη, η άνθηση των Τεχνών, τα Γυμναστήρια και τα Συμπόσια των σοφών μας.

Τώρα βαριά σιωπή στην Αγορά και κατήφεια, κι η ασυδοσία των Τριάντα Τυράννων.Τα πάντα (και τα πιο δικά μας) γίνονται ερήμην μας, χωρίς καθόλου τη δυνατότητα μιας κάποιας προσφυγής, μιας υπεράσπισης ή απολογίας,
μιας έστω τυπικής διαμαρτυρίας.

Στη φωτιά τα χαρτιά και τα βιβλία μας·
κι η τιμή της πατρίδας στα σκουπίδια. Κι αν γινόταν ποτέ να μας επέτρεπαν
να φέρουμε για μάρτυρα κάποιον παλιό μας φίλο, αυτός δε θα δεχόταν από φόβο
μήπως και πάθει τα δικά μας — με το δίκιο του ο άνθρωπος. Γι’ αυτό
καλά είναι εδώ, — μπορεί και ν’ αποχτήσουμε μια νέα επαφή με τη φύση
κοιτώντας πίσω από το σύρμα ένα κομμάτι θάλασσα, τις πέτρες, τα χορτάρια,
ή κάποιο σύννεφο στο λιόγερμα, βαθύ, βιολετί, συγκινημένο.

Κι ίσως
μια μέρα να βρεθεί ένας νέος Κίμωνας, μυστικά οδηγημένος
από τον ίδιο αϊτό, να σκάψει και να βρει τη σιδερένια αιχμή απ’ το δόρυ μας,
σκουριασμένη, λιωμένη κι αυτήν, και να την κουβαλήσει επίσημα
σε πένθιμη ή δοξαστική πομπή, με μουσική και στεφάνια στην Αθήνα.

Λέρος, 21.III.68

**Πρόκειται για το Φαρενάιτ 451 του Ραίη Μπράντμπερυ. Ο τίτλος δηλώνει τη θερμοκρασία στην οποία αρχίζει να καίγεται το χαρτί και αναφέρεται στην πρακτική της «καύσης βιβλίων», που ταυτίζεται ιστορικά και συμβολικά με την καταστολή της ελευθερίας σκέψης και λόγου.