«Πάντα φανταζόμουν ότι ο Παράδεισος θα είναι ένα είδος βιβλιοθήκης» είχε πει ο αγαπημένος Χόρχε Λουίς Μπόρχες, παρομοιάζοντας τις βιβλιοθήκες με πύλες στο χρόνο, που μπορείς να χρησιμοποιήσεις για να πας παντού. Και αλήθεια πόσες δεν ήταν οι φορές που χαθήκαμε στις σελίδες κάποιου βιβλίου και ταξιδέψαμε σε εποχές και χρόνους, που δεν θα είχαμε την ευκαιρία να συναντήσουμε διαφορετικά; Θα μου πείτε… αν τα βιβλία είναι εισιτήρια για νέους κόσμους, αυτό τι καθιστά μια βιβλιοθήκη; Και απαντώ… ένα ταξιδιωτικό πρακτορείο με άπειρους προορισμούς! Κάτι τέτοιο νομίζω σκέφτηκε και το Future Library όταν, με την υποστήριξη του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, ξεκίνησε πριν από περίπου 4 χρόνια να δίνει νέα μορφή στις δημόσιες και δημοτικές βιβλιοθήκες της χώρας, μεταμορφώνοντας τις υποδομές και τη λειτουργία τους. Και κάπως έτσι οι βιβλιοθήκες του χθες έδωσαν τη θέση τους στις βιβλιοθήκες του μέλλοντος, εκσυγχρονίζοντας την εμπειρία των παλιών βιβλιόφιλων επισκεπτών και προσελκύοντας νέους βιβλιοφάγους στην τοπική τους βιβλιοθήκη.

Στο πλαίσιο αυτής της προσπάθειας εξοικείωσης των κατοίκων με τις βιβλιοθήκες τους, γεννήθηκε η καλοκαιρινή εκστρατεία του Future Library για την προώθηση της ‪‎ανάγνωσης και της ‪ δημιουργικότητας, που στόχευσε στην ανάδειξη των βιβλιοθηκών ως κέντρα μάθησης και χώρους δημιουργικότητας. Στη φετινή καλοκαιρινή εκστρατεία τη σκυτάλη της διοργάνωσης από το Future Library πήρε η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, λίγο πριν τη μεταφορά της στις νέες της εγκαταστάσεις στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος. Με τίτλο της εκστρατείας «Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη…» κάλεσε παιδιά, εφήβους, ενήλικες, υπάλληλους και χρήστες των βιβλιοθηκών να ανακαλύψουν μέσα από δραστηριότητες, εκδηλώσεις και εργαστήρια τους διάφορους ρόλους που μπορεί να έχει μία βιβλιοθήκη.

Λίγες μόλις ημέρες μετά την ολοκλήρωση της εκστρατείας μιλήσαμε με τον υπεύθυνο της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος κ. Γρηγόρη Χρυσοστομίδη για την φετινή της πορεία, αλλά και την κινηματογραφίστρια Νατάσσα Σκαφίδα, με αφορμή το μικρού μήκους ντοκιμαντέρ που δημιούργησε.

07.natskf_vivl_2015

ελculture: Ποιοι ήταν οι στόχοι με τους οποίους ξεκινήσατε τη φετινή «διαδρομή» της καλοκαιρινής εκστρατείας και τι εμπόδια συναντήσατε;
Γρηγόρης Χρυσοστομίδης:
Από φέτος η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος ανέλαβε το ρόλο της υποστήριξης των Δημόσιων και Δημοτικών Βιβλιοθηκών αποκτώντας σταδιακά την τεχνογνωσία από το Future Library για τις καλοκαιρινές εκστρατείες φιλαναγνωσίας και δημιουργικότητας. Χρειάστηκε να γίνουν πολλές συναντήσεις και προετοιμασίες για να προλάβουμε να ξεκινήσουν οι δράσεις. Έστω και με καθυστέρηση τελικά πετύχαμε τον στόχο και ευχαριστούμε τις βιβλιοθήκες που μας βοήθησαν και έδειξαν κατανόηση αλλά τελικά κατάφεραν να ξεκινήσουν το πρόγραμμα, κάτι που αποδεικνύει το πρόθυμο πνεύμα που χαρακτηρίζει το προσωπικό τους.

ελc: Το «άνοιγμα» της εκστρατείας και σε ενηλίκους αυτή τη χρονιά, τι σημαίνει για την εκστρατεία και τι ανταπόκριση είχε;
Γ.Χ:
Δεν είναι η πρώτη φορά που οι εκστρατείες απευθύνονται και σε ενηλίκους. Φέτος δόθηκε περισσότερη έμφαση για να πάψει να υπάρχει διάκριση ανάμεσα στο ανήλικο και ενήλικο κοινό. Θέλαμε με ένα πιο δυνατό τρόπο να εμπλέξουμε τις κοινότητες στη δράση. Έτσι και το φετινό θέμα «Εδώ δεν είναι βιβλιοθήκη είναι…» ήταν μια πρόσκληση στον κόσμο. Δηλαδή τι θα ήθελαν να είναι ακόμη η βιβλιοθήκη τους. Χιλιάδες ενήλικοι ανταποκρίθηκαν.

γρηγορης χρυσοστομιδης
Ο υπεύθυνος της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, κ. Γρηγόρης Χρυσοστομίδης

ελc: Ενδυναμώθηκε το δίκτυο των βιβλιοθηκονόμων που έλαβε μέρος στην εκστρατεία, λόγω του πανελλαδικού της χαρακτήρα;
Γ.Χ:
Στο πρόγραμμα των δράσεων της καλοκαιρινής εκστρατείας του Future Library υπάρχει ένα σταθερό δίκτυο 100 περίπου βιβλιοθηκών που δεν το στελεχώνουν μόνο βιβλιοθηκονόμοι αλλά και εκπαιδευτικοί και από άλλα επαγγέλματα, πολλοί μάλιστα είναι εθελοντές, αλλά όλοι τους άνθρωποι δημιουργικοί.

Από εκεί και πέρα προστίθενται και άλλες βιβλιοθήκες, αν και φέτος κάποιες αντιμετώπισαν το πρόβλημα μείωσης του προσωπικού, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να συμμετάσχουν. Όμως συχνά μας ρωτούσαν αν αυτό τους στερούσε το δικαίωμα της συμμετοχής το 2016, γιατί θέλουν να συμμετέχουν.

ελc: Ποιος ήταν ο λόγος που Εθνική Βιβλιοθήκη ανέλαβε την φετινή Καλοκαιρινή Εκστρατεία; Αποτέλεσε πρόκληση για εσάς και τι σηματοδοτεί για τα επόμενα χρόνια;
Γ.Χ:
Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος επιδιώκει τη δημιουργία δικτύου συνεργασίας με όλες τις κατηγορίες βιβλιοθηκών. Σ’ αυτό το δίκτυο περιλαμβάνονται και όσοι συμμετέχουν στην καλοκαιρινή εκστρατεία. Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος στις νέες εγκαταστάσεις στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, θα λειτουργήσει μια από τις μεγαλύτερες δημόσιες βιβλιοθήκες. Σίγουρα ένα μέρος του κοινού των καλοκαιρινών εκστρατειών θα μπορούσε να αποτελέσει τον πυρήνα για την ανάπτυξη κοινού της νέας δραστηριότητας της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος. Γι’ αυτό το λόγο και εμείς φέτος επισκεφθήκαμε ένα μεγάλο αριθμό βιβλιοθηκών παρακολουθώντας τις δράσεις τους μαθαίνοντας από αυτές αλλά και γνωρίζοντας συγχρόνως το προσωπικό τους με το οποίο συνεργαζόμαστε. Σίγουρα η ανάληψη μιας τέτοιας ευθύνης είναι πρόκληση και τιμή, διότι αξίζει τον κόπο αν κανείς δει τα οφέλη που προκύπτουν για τις τοπικές κοινωνίες, αλλά είναι σημαντικό ότι η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος θα είναι και αυτή μέρος του δικτύου.

03.natskf_vivl_2015

ελc: Πείτε μας λίγα λόγια για το μέλλον της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος και τη διαδρομή της προς το νέο της κτήριο στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος.
Γ.Χ:
Για πολλά χρόνια η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος αντιμετώπιζε πολλά προβλήματα λειτουργίας που προέκυπταν από την έλλειψη προσωπικού, προϋπολογισμού, εξοπλισμού και χώρων. Αν και εργαζόμαστε σε ένα εντυπωσιακό κτίριο, οι σημερινές συνθήκες δεν μας διευκολύνουν στο να εξυπηρετήσουμε τους ερευνητές μας με ιδανικό τρόπο.

Οι νέες υπερσύγχρονες εγκαταστάσεις στο Φαληρικό Δέλτα μάς δίνουν αυτές τις δυνατότητες. Τα μεγάλα αναγνωστήρια, ο σύγχρονος εξοπλισμός, οι συνθήκες φύλαξης του υλικού, εγγυώνται ιδανικές συνθήκες εργασίας και εξυπηρέτησης του κοινού. Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος προγραμματίζει και οργανώνει μεθοδικά, όχι μόνο την ολοκλήρωση των λειτουργιών της κλασσικής ερευνητικής Εθνικής Βιβλιοθήκης, αλλά και του νέου δημόσιου χώρου πειραματισμού, συνεργασίας και μάθησης, ανοικτού στην κοινωνία.

ελc: Μια ευχή για την Καλοκαιρινή Εκστρατεία 2016;
Γ.Χ: Ευχόμαστε να ανταποκριθούμε και να επεκτείνουμε την επιτυχημένη προσπάθεια των ανθρώπων του Future Library προς όφελος της κοινωνίας.

natskf
Η κινηματογραφίστρια Νατάσσα Σκαφίδα

ελc: Νατάσσα η καλοκαιρινή εκστρατεία ήταν τελικά έτσι όπως τη φανταζόσουν, πριν καταπιαστείς με τη δημιουργία της μικρού μήκους ταινίας της;
Νατάσσα Σκαφίδα: Πριν ξεκινήσουμε τα γυρίσματα για το συγκεκριμένο βίντεο πίστευα ότι είχα μια πολύ καλή εικόνα των πραγμάτων και του τι θα συναντούσα. Όταν όμως ήρθα σε επαφή με τους χώρους και τους ανθρώπους τους οποίους θα κατέγραφα στην κάμερά μου, συνειδητοποίησα ότι θα ήταν μια εμπειρία πλουσιότερη από αυτή που είχα στο μυαλό μου. Το πνεύμα ομαδικότητας και συνεργασίας των βιβλιοθηκών μεταξύ τους, ακόμα κι αν τις χώριζαν πολύ μεγάλες χιλιομετρικές αποστάσεις, η αγάπη για τις βιβλιοθήκες και το βιβλίο που εκφραζόταν από όλους τους εμπλεκόμενους και η καθολική αποδοχή της Καλοκαιρινής Εκστρατείας από τον κόσμο ήταν τόσο έντονα που πολλές φορές ήταν συγκινητικό. Άρα, λοιπόν, η καλοκαιρινή εκστρατεία τελικά ήταν κάτι μεγαλύτερο και πιο δυνατό απ’ ότι περίμενα όταν ξεκίνησα.

ελc: Ποια τα αισθήματα που σου δημιουργήθηκαν, κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων;
Ν.Σ: Επισκέφθηκα βιβλιοθήκες που στεγάζονται σε ακατάλληλα κτίρια, άλλες που δεν έχουν προσωπικό και άλλες με σοβαρά οικονομικά προβλήματα. Κι ενώ όλα αυτά μου δημιούργησαν αισθήματα απογοήτευσης, θυμού, θλίψης και απαισιοδοξίας, τελικά νίκησε το καλό! Οι βιβλιοθηκονόμοι, οι εθελοντές, τα παιδιά, οι επισκέπτες, μου μετέδιδαν τόσο μεγάλο ενθουσιασμό για τα όσα συμβαίνουν στις βιβλιοθήκες και τόση μεγάλη ελπίδα για το μέλλον, που τελικά αυτά ήταν και τα συναισθήματα που αποτυπώθηκαν στο βίντεο.

Το μικρού μήκους ντοκιμαντέρ που ακολουθεί τη φετινή καλοκαιρινή εκστρατεία

ελc: Τι εντυπώσεις σου άφησαν τα παιδιά, οι ενήλικοι, αλλά και οι βιβλιοθηκονόμοι που συνάντησες;
Ν.Σ: Τις καλύτερες! Οι βιβλιοθηκονόμοι κατάφεραν να μου ανατρέψουν την κακή εικόνα που είχα για τους δημόσιους υπαλλήλους, αφού αφιέρωναν προσωπικό χρόνο στις βιβλιοθήκες τους, διοχέτευαν σε αυτές όλη τους την ενεργητικότητα και τη δημιουργικότητα και τελικά κατέθεταν την ψυχή τους στο χώρο εργασίας τους. Τα παιδιά ήταν συνειδητοποιημένοι χρήστες της βιβλιοθήκης και των βιβλίων και οι γονείς τους ευτυχείς που βρέθηκε ένας ποιοτικός τρόπος ψυχαγωγίας και διαπαιδαγώγησης των παιδιών τους.

ελc: Πες μας λίγα λόγια για τους εθελοντές που εμφανίζονται στο video, έτσι όπως εσύ τους είδες και έζησες.
Ν.Σ: Δεν είναι που κι εγώ ξεκίνησα ως εθελόντρια στη βιβλιοθήκη της πόλης μου, αλλά πραγματικά πιστεύω ότι χωρίς τους εθελοντές δε θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί καμία εκστρατεία σε καμία βιβλιοθήκη. Θεωρώ πολύ σημαντικό το ότι μπήκαν στις βιβλιοθήκες άνθρωποι με διαφορετικές ειδικότητες και διαφορετικά ενδιαφέροντα, γνώρισαν και υποστήριξαν το όραμα του Future Library και πρόσφεραν έναν πλουραλισμό και μια φρεσκάδα που ούτε φανταζόμασταν.

01.natskf_vivl_2015

ελc: Έχεις να μοιραστείς μαζί μας κάποια αστεία ιστορία με πρωταγωνιστή κάποιο «μικρό» βιβλιοφάγο;
Ν.Σ:
Όχι, αλλά δε θα ξεχάσω τον Θανάση, που όταν τον ρώτησα ποιο είναι το αγαπημένο του βιβλίο, μου εξιστόρησε τις υποθέσεις του Ντετέκτιβ Κλουζ και από τα 8 βιβλία που είχε διαβάσει! Ούτε την πιο καλή παραμυθού θα ξεχάσω, τη Δανάη, η οποία μόλις 4 χρονών και χωρίς να ξέρει ανάγνωση, κατάφερνε με ένα ανοιχτό βιβλίο μπροστά της να «διαβάζει» τα πιο ενδιαφέροντα παραμύθια στην ομήγυρη!

ελc: Τι σήμανε για εσένα η βίωση της καλοκαιρινής εκστρατείας από πρώτο χέρι;
Ν.Σ: Μπορεί να ακούγεται υπερβολικό αλλά για μένα ήταν εμπειρία ζωής! Το ότι γνώρισα καλύτερα έναν χώρο που ούτως ή άλλως αγαπούσα πολύ, γνώρισα τους ανθρώπους του και είδα τη δυναμική του, με έκανε να θέλω να συνεχίσω να προσπαθώ γι’ αυτόν και το μέλλον του, με έκανε να ξαναθυμηθώ ότι όλοι μαζί μπορούμε πολλά και σπουδαία, με έκανε να ελπίζω!

Φωτογραφίες άρθρου (εκτός κ. Χρυσοστομίδη): Νατάσσα Σκαφίδα ©