Οι αφίσες της έκθεσης «Jan Fabre. Spiritual Guards» έχουν κατακλύσει ολόκληρη την πόλη, η οποία έτσι κι αλλιώς μοιάζει με μουσείο, συγκεντρώνοντας μερικά από τα μεγαλύτερα αριστουργήματα της τέχνης όλων των εποχών. Κι όμως, η Φλωρεντία επιλέγει να μη μείνει στις δάφνες της. Τα τελευταία χρόνια, με συνέπεια εξακολουθεί να επενδύει στη σύγχρονη τέχνη, φιλοξενώντας στο μοναδικό σκηνικό της έργα σύγχρονων καλλιτεχνών. Για τη φετινή χρονιά μοιάζει να παραδίδεται ολοκληρωτικά στα χέρια του Γιαν Φάμπρ, διοργανώνοντας τη μεγαλύτερη έκθεσή του επί ιταλικού εδάφους.

Μόλις ενάμιση μήνα μετά το ναυάγιο του Ελληνικού Φεστιβάλ και το σάλο που ακολούθησε, απασχολώντας τον τύπο διεθνώς (ως και ο Guardian ανέβασε σχετική δημοσκόπηση εκείνες τις μέρες), ο αιρετικός Φλαμανδός απολαμβάνει της πλήρους εκτίμησης των γειτόνων μας, που φτάνουν μάλιστα να του παραχωρούν ως και τα κλειδιά της πόλης των Μεδίκων.

Καρδιά της έκθεσης, που περιλαμβάνει 70 περίπου έργα του από το 1978 έως σήμερα (εκ των οποίων τα τρία καινούργια), αποτελεί το Φρούριο φόρτε ντι Μπελβεντέρε, από όπου παρακολουθήσαμε την προηγούμενη Πέμπτη, μαζί με ακόμα 110 δημοσιογράφους, Ιταλούς και διεθνείς, τη μεγάλη συνέντευξη τύπου για την παρουσίαση της έκθεσης.

Η μοναδική θέα του Μπελβεντέρε αποκαλύπτει από τη μια πλευρά ολόκληρη την πόλη και τα σημαντικότερα αξιοθέατά της. Αδύνατον να μην αιχμαλωτίσει το βλέμμα του επισκέπτη ο τρούλος του Ντουόμο. Από την άλλη μεριά, το μοναδικής ομορφιάς τοπίο της Τοσκάνης είναι εξίσου απολαυστικό.

Fig.27

© Angelos Bvba

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, τα έργα του Γιαν Φαμπρ βρίσκουν τον ιδανικό χώρο για να απλωθούν και να μας καλέσουν σε έναν ενδιαφέροντα περίπατο. Περιμετρικά του Φρουρίου βρίσκονται οι περίφημοι σκαραβαίοι του. Για τον ίδιο αποτελούν «αγγέλους της μεταμόρφωσης», φύλακες, που σύμφωνα με την φλαμανδική και ιταλική παράδοση συμβολίζουν τη μεταμόρφωση ανάμεσα στην επίγεια και τη μεταθανάτια ζωή, μέσα από την ακατάπαυστη κίνησή τους.

Fig.35

© Angelos Bvba

Επιβλητικό και ιδιαίτερα εντυπωσιακό το έργο του «Ο άνθρωπος που σχεδίαζε στο νερό», αποτελείται από έξι μπρούτζινες μπανιέρες σε φυσικό μέγεθος. Μέσα σε μια από αυτές, το είδωλο του ίδιου του καλλιτέχνη σχηματίζει κάτι με τα ακροδάχτυλά του πάνω στην επιφάνεια του πραγματικού νερού.

Πραγματικό νερό στάζει από τα μπρούτζινα ρούχα του και στο έργο «Ο άνθρωπος που έκλαιγε και γελούσε». Δεν πρόκειται για ένα απλό άγαλμα, αλλά για μια εγκατάσταση, καθώς όταν πλησιάζουμε ακούμε ηχογραφημένη τη γνώριμη φωνή του καλλιτέχνη να γελά ακατάπαυστα.

Fig.33

© Angelos Bvba

Εγκατάσταση αποτελεί και το έργο του «Ο άνθρωπος που δίνει φως», το είδωλο του καλλιτέχνη σηκώνει το σακάκι του σε μια προσπάθεια να μη σβήσει η φλόγα από τον αναπτήρα του, ο οποίος, όπως διαπιστώνουμε από κοντινή απόσταση, είναι πραγματικός και ανάβει ανά λίγα λεπτά της ώρας.

Fig.39

© Angelos Bvba

Πιο εντυπωσιακός και ονειρικός «Ο άνθρωπος που διηύθυνε τα άστρα», φορά στολή αστροναύτη και κρατώντας μπαγκέτα μοιάζει να δίνει το σύνθημα σε ολόκληρη την πόλη.

Όπως και «Ο άνθρωπος που μετρούσε τα σύννεφα». Σε μια ανοιξιάτικη κι όμως συννεφιασμένη μέρα, μοιάζει να βρίσκεται στον ιδανικό τόπο και χρόνο. Το ίδιο άγαλμα, σε μια νεότερη εκδοχή του, συναντάμε και στην Πιάτσα ντελλα Σινιορία.

Ιδιαίτερα πνευματικό και το έργο «Ο άνθρωπος που κρατούσε τον σταυρό», μοιάζει να ισορροπεί μέσα από ένα ισχυρό σύμβολο τις ανησυχίες του σύγχρονου ανθρώπου. Αντίγραφο του ίδιου έργου βρίσκεται μόνιμα, από τον περασμένο Νοέμβριο, μέσα στον Καθεδρικό Ναό της Αμβέρσας, καθώς κρίθηκε πως είναι το κατάλληλο για να ανανεώσει τη συλλογή έργων τέχνης του ναού και να ενθαρρύνει το διαλογισμό και την περισυλλογή του επισκέπτη, σε όποια θρησκεία κι αν ανήκει.

Το έργο του Φαμπρ πλούσιο σε μεταφορές, συμβολισμούς και με κεντρική την έννοια της μεταμόρφωσης, θέλει να εκφράσει ανησυχίες πανανθρώπινες και εν τέλει φιλοσοφικές. Να επικοινωνήσει με όσο το δυνατόν περισσότερο κόσμο.

Fig.1a

© Angelos Bvba

Επιδίωξη που αποκαλύπτεται πιο ξεκάθαρα λίγα χιλιόμετρα πιο κάτω, στην Πιάτσα ντελλα Σινιορία. Εκεί, συναντάμε τη διάσημη και «πολυταξιδεμένη» χελώνα του, το έργο με τίτλο «Αναζητώντας την ουτοπία», που σε μια άλλη του εκδοχή έχει εκτεθεί και στην Ελλάδα. Η πόλη μοιάζει να το έχει αγκαλιάσει, καθώς τις τελευταίες μέρες έχει γίνει το πιο πολυφωτογραφημένο σημείο της. Άλλωστε, η χελώνα αποτελεί ένα από τα σύμβολα της πόλης εδώ και εκατοντάδες χρόνια, ενώ το «σπεύδε βραδέως» συνιστά αγαπημένο ρητό για τους Μεδίκους. Έτσι, οι άνθρωποι της πόλης το βρήκαν ιδανικό για να κοσμήσει το κέντρο της πλατείας. Στην πλατεία αυτή, που κοσμείται με έργα των Ντονατέλλο και Μικελάντζελο, επέλεξαν να τοποθετήσουν ακόμα ένα εμβληματικό έργο του Φαμπρ, τον «Άνθρωπο που μετρούσε τα σύννεφα» κατασκευασμένο σε κλίμακα σε σύγκριση με τα υπόλοιπα της πλατείας. Είναι η δεύτερη φορά που φιλοξενείται έργο σύγχρονου καλλιτέχνη στην πλατεία, μετά τον Τζεφ Κουνς.

DSCF1269 (1)

© Angelos Bvba

«Συγκρινόμενος με αυτά τα τεράστια μεγέθη, ο οποιοσδήποτε καλλιτέχνης δεν μπορεί παρά να νιώθει ένα σκουλήκι», σκέφτηκε ο αιρετικός Φλαμανδός και έστησε το βράδυ μεταξύ της 22ας και 23ης Απριλίου μια σχετική περφόρμανς, με τον ίδιο να σέρνεται ως σκουλήκι στα πόδια των αριστουργημάτων της τέχνης.

Fig.19

© Angelos Bvba

Πιο μέσα, στο Παλάτσο Βέκκιο, συναντάμε έργα του σε άμεσο διάλογο με εκείνα της μόνιμης συλλογής του Μουσείου. Όπως για παράδειγμα η τεράστια υδρόγειος «Σφαίρα» που είναι σκεπασμένη από τα δεκάδες σκαθάρια του, ή ο «Πολεμιστής» του. Στον ίδιο χώρο, έξι χρόνια πριν, είχε προσκληθεί ένα άλλο πολύ μεγάλο όνομα της σύγχρονης τέχνης, ο Ντάμιεν Χιρστ, φιλοξενώντας τα περίφημα διαμαντένια κρανία του.

Fig.9

© Angelos Bvba

Ως εικαστικός, περφόρμερ, χορογράφος, σκηνοθέτης, συγγραφέας, ο Γιαν Φαμπρ αποτελεί έναν «σημερινό αναγεννησιακό καλλιτέχνη», σύμφωνα με τον δήμαρχο της Φλωρεντίας. Ο λόγος που εκφώνησε ο καλλιτέχνης; Ήταν όλος κι όλος η επανάληψη μιας φράσης: «Viva l’ arte, viva l’ arte, viva l’ arte, viva l’ arte”. Και μάλλον τα λέει όλα.

FB_IMG_1463388741259

© Angelos Bvba

Info: Η έκθεση «Jan Fabre. Spiritual Guards» διεξάγεται σε τρεις χώρους: Πιάτσα ντελλα Σινιορία, Παλάτσο Βέκκιο και Φόρτε ντι Μπελβεντέρε. Η επιμέλεια ανήκει στη Βελγίδα Ιωάννα ντε Βος και την Ιταλίδα Μελάνια Ρόσσι και διαρκεί έως τις 2 Οκτωβρίου 2016.