Η Διεθνής Βιβλιοθήκη Νεότητας του Μονάχου είναι η μεγαλύτερη βιβλιοθήκη στον κόσμο αφιερωμένη στη διεθνή παιδική και νεανική λογοτεχνία. Ιδρύθηκε το 1949 από την Τζέλα Λέπμαν και αποτελεί ένα διεθνώς αναγνωρισμένο κέντρο παιδικής και νεανικής λογοτεχνίας. Το έργο της βασίζεται στην πεποίθηση ότι τα βιβλία για παιδιά και μικρούς ενήλικες αποτελούν ουσιαστικό μέρος της πολιτιστικής ζωής μιας κοινωνίας και μιας χώρας και ως τέτοια πρέπει να διατηρούνται, να τεκμηριώνονται και να μοιράζονται. Κύριο μέλημά της η προώθηση της διεθνούς πολιτιστικής ανταλλαγής και η πολιτιστική εκπαίδευση παιδιών και νέων ενηλίκων.

Η Τζέλα Λέπμαν ήταν συγγραφέας παιδικών βιβλίων και δημοσιογράφος. Μετά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου πολέμου, είχε ως αποστολή της να βοηθήσει τα παιδιά και τους εφήβους που είχαν τραυματιστεί από τον πόλεμο και είχαν υποστεί την εθνικοσοσιαλιστική εισαγωγή:

«Ας ξεκινήσουμε με τα παιδιά, για να ισιώσουμε σιγά -σιγά αυτόν τον εντελώς μπερδεμένο κόσμο. Τα παιδιά θα δείξουν τον δρόμο στους μεγάλους», είχε δηλώσει.

Η Λέπμαν προσέγγισε διεθνείς εκδοτικούς οίκους για δωρεές βιβλίων και σε σύντομο χρονικό διάστημα κατάφερε να συγκεντρώσει περισσότερα από 4.000 παιδικά βιβλία από 14 χώρες. Τον Ιούλιο του 1946, αυτά εκτέθηκαν στο μουσείο τέχνης του Μονάχου σε μια «Διεθνή Έκθεση Λογοτεχνίας Νέων» που στάθηκε και η αφορμή αλλά και η έμπνευση για την ίδρυση μιας Διεθνούς Βιβλιοθήκης Νεότητας του Μονάχου. Θα χρειαστούν άλλα τρία χρόνια για να καταφέρει η βιβλιοθήκη να σταθεί στα πόδια της και να ξεπεράσει οικονομικά αλλά και πολυάριθμα γραφειοκρατικά εμπόδια.

© International Youth Library Foundation

© International Youth Library Foundation

Η Διεθνής Βιβλιοθήκη Νεότητας του Μονάχου έγινε μια όαση για ψυχική και πνευματική ελευθερία. Εδώ μπορούσε να διαβάσει κανείς αμερικάνικα κόμικς δίπλα σε άλλα ξένα βιβλία, να συζητήσει για νέες δημοσιεύσεις και εκδόσεις.

Πολλοί ήταν εκείνοι που κινητοποιήθηκαν και στάθηκαν στο πλευρό της Λέπμαν σε αυτό το όραμα. Ο διάσημος Γερμανός συγγραφέας Έριχ Κέστνερ, επιστήθιος φίλος της Λέπμαν οργάνωσε και σκηνοθέτησε μια νεανική θεατρική ομάδα, έγιναν συνεντεύξεις με μεγάλους συγγραφείς, πραγματοποιήθηκαν μαθήματα ξένων γλωσσών και παιδαγωγικές ομιλίες. Η διαπολιτισμική κατανόηση βρισκόταν στην κορυφή όλων, ο απώτερος στόχος, και τα διεθνή παιδικά βιβλία προορίζονταν να γεφυρώσουν τις σχέσεις ανάμεσα στους ανθρώπους και τα έθνη με ύψιστο σκοπό την εξασφάλιση ενός ειρηνικού μέλλοντος για την επόμενη γενιά.

© International Youth Library Foundation

Ενώ το θεσμικό προφίλ και το έργο της Διεθνούς Βιβλιοθήκης Νεότητας του Μονάχου έχουν αλλάξει σημαντικά από τότε, η βιβλιοθήκη έχει αναλάβει να διαφυλάξει την κληρονομιά της Τζέλα Λέπμαν. Έτσι, δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στα παιδικά και νεανικά βιβλία ως αγγελιαφόρους καθολικών ηθικών αξιών, όπως η ανεκτικότητα και η συμπερίληψη, ενώ ο διαπολιτισμικός διάλογος προωθείται συνεχώς μέσω εκθέσεων, εργαστηρίων και ομιλιών.

Βασικό καθήκον της βιβλιοθήκης είναι να προωθήσει την παγκόσμια παιδική και νεανική λογοτεχνία υψηλής αισθητικής και λογοτεχνικής ποιότητας. Σε αυτό το πλαίσιο, από το 1993, ειδικοί συνεργάτες της βιβλιοθήκης επιλέγουν ως επιμελητές τα βιβλία εκείνα που θεωρούν ότι πρέπει να αναδειχθούν και να γίνουν γνωστά σε όλο τον κόσμο. Η λίστα με τα αυτά βιβλία έχει καθιερωθεί με το όνομα Κατάλογος White Ravens και δημοσιεύεται κατά τη διάρκεια της Έκθεσης Βιβλίου της Φρανκφούρτης τον Οκτώβριο και στην Μπολόνια της Ιταλίας στο πλαίσιο της Διεθνούς Έκθεσης Παιδικού Βιβλίου τον Μάρτιο της επόμενης χρονιάς.

Η φετινή λίστα White Raves περιλαμβάνει 200 αξιόλογα βιβλία για παιδιά και μικρούς ενήλικες από 54 χώρες που δημοσιεύθηκαν σε 38 γλώσσες, ανάμεσά τους βρίσκουμε και 6 ελληνικά βιβλία. Τα βιβλία που περιλαμβάνονται στη λίστα έχουν ξεχωρίσει κυρίως για την καθολική συνάφεια των θεμάτων που πραγματεύονται, τις λογοτεχνικές και εικονογραφικές τους ιδιότητες, καινοτόμες προσεγγίσεις ή τον σχεδιασμό τους.

Οι έξι ελληνικές υποψηφιότητες στη λίστα White Ravens 2021

«Η Γάτα του Χοσελίτο Περδόν» των Κωστή Σωτηράκου και Νίκου Παλαιολόγου (Key Books), το βιβλίο-κονσερτίνα της Αργυρώς Πιπίνη και της Ίριδας Σαμαρτζή «Οταν ο Ηλιος πάει για ύπνο» (εκδ. Μάρτης), το «Στο Δάσος» του Σπύρου Γιαννακόπουλου και της Στέλλας Στεργίου (εκδ. Πατάκη), το «Κουράγιο» του Αλέξη Κυριτσόπουλου (εκδ. Κέδρος), το «Φως σε μαύρο ουρανό» της Ελενης Πριοβόλου (εκδ. Καστανιώτη) και το «Παπούτσια με λουράκι» της Φωτεινής Στεφανίδη (εκδ. Καλειδοσκόπιο) βρίσκονται ανάμεσα στα 200 βιβλία από 54 χώρες και 38 γλώσσες που επέλεξε η Διεθνής Βιβλιοθήκη Νεότητας του Μονάχου για τον κατάλογο των White Ravens 2021.

Ελπίζουμε κάποια έστω από τα βιβλία αυτής της πολύτιμης λίστας να πέσουν στα χέρια των μικρών αναγνωστών και να απολαύσουν την προσοχή και την εκτίμηση που τους αξίζει.