Βρίσκομαι καθισμένη μπροστά σε μια σκηνή με τις σημειώσεις μου, ακούω και παρατηρώ με προσοχή την ομάδα που βρίσκεται άνετα καθισμένη σε διάφορα σημεία της σκηνής. Μια ομάδα 15 νέων ανθρώπων, με ρούχα άνετα που τίποτα δεν θυμίζουν κάτι από Ανατολή, σουλτάνους και μαγικά τζίνι, κάθονται κυκλικά, τακτοποιούν λέξεις και έννοιες, ρυθμίζουν κινήσεις και εκφράσεις, ανταλλάσσουν σκέψεις και νοήματα με ένα και μόνο στόχο: όλα να είναι τέλεια για τη μεγάλη στιγμή. Όταν η αυλαία ανέβει για τη μεγάλη πρώτη επίσημη πρεμιέρα, και το πρώτο χειροκρότημα θα ακουστεί, Χίλιες και μία ιστορίες θα απλώσουν το μαγικό χαλί τους σε ένα φαντασιακό κόσμο όπου όλα μπορούν να συμβούν.

Βρέθηκα σε μια από τις τελευταίες τους πρόβες, λίγες ημέρες πριν ζωντανέψει επί σκηνής, η μυθική ανατολή, οι δώδεκα παλατιανοί και η τρελή μπάντα του σουλτάνου και μας αφηγηθούν τις ιστορίες τους για τον πόλεμο και για τον έρωτα, για κακούς μάγους και γελοίους ατζαμήδες, για το γέλιο και τον φόβο, για τέρατα και ήρωες, για μαγικά χαλιά και φτερωτά άλογα, για γίγαντες και γελωτοποιούς.

Γιατί φέτος, το Μικρό Εθνικό και η δυναμική ομάδα με βασική «εμψυχώτρια» τη Σοφία Βγενοπούλου, επέλεξε να ζωντανέψει ένα από τα πλέον δημοφιλή έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, τη συλλογή παραμυθιών και ιστοριών Χίλιες και μια νύχτες σε διασκευή του αγαπημένου θεατρικού συγγραφέα των παιδιών, Μάικ Κέννυ. Με αυτές τις όμορφες ιστορίες, θα κάνουν και το ντεμπούτο τους στη σκηνή του Εθνικού Θεάτρου δύο αγαπημένες σκηνοθέτριες, «φορτωμένες» σκηνοθετική εμπειρία στις παιδικές σκηνές, με κοινό όραμα και αισθητική, ακόμα και στις διαφορές τους, η Βάσσια Ατταριάν και η Μυρτώ Μακρίδη.

Τι να περιμένει κανείς φέτος στην παιδική σκηνή του Εθνικού Θεάτρου και την παράσταση Χίλιες και μια ιστορίες;

Μυρτώ Μακρίδη: Να περιμένει να δει μια κωμωδία απολαυστική για μικρούς και μεγάλους, που όπως κάθε κωμωδία που σέβεται τον εαυτό της έχει και τα σκοτεινά σημεία της. Δεν ξέραμε πως είναι η Ανατολή για αυτό και απλώς τη φανταστήκαμε. Δημιουργήσαμε ένα σχήμα που ο καθένας μπορεί να βάλει δικά του στοιχεία. Ο ίδιος ο Μάικ Κέννυ, έχει μια τάση να διασκευάζει τα πράγματα και η γραφή του είναι καρτουνίστικη. Οι θεατές, δεν θα δουν τον Αλαντίν, δεν θα δουν το Χίλιες και μια Νύχτες, δεν θα δουν ρεαλισμό. Από την πρώτη κιόλας ανάγνωση, είδαμε στοιχεία επιθεώρησης και για αυτό προσπαθήσαμε να βάλουμε πάρα πολλά πράγματα, όπως άλλωστε και ο ίδιος ο Κέννυ κάνει. Δεν ξέρουμε και δεν θα προσποιηθούμε ότι ξέρουμε πώς ζουν στην Ανατολή. Έτσι μπορεί να δούμε τη μουσική μπάντα του Σουλτάνου να παίζει ξαφνικά ροκ εν ρολ.

Βάσσια Ατταριάν: Μια παράσταση με πολλές αναφορές, από καρτούν, από ταινίες, από το πρωτότυπο έργο που απευθύνεται σε ενήλικες, από ταινίες του Disney, από ταινίες του Παζολίνι αλλά και πιο ποπ εκδοχές, τόσο στην εικόνα όσο και στη μουσική. Έχουμε δημιουργήσει μια κατασκευασμένη ανατολή εν έτει 2019 από ανθρώπους που ζουν στο δυτικό κόσμο, με ακούσματα όχι από την Ανατολή. Ένα μωσαϊκό ανατολής και δύσης με μια ποπ και λαϊκή διάθεση.

Για μια ακόμη χρονιά, το έργο το Μάικ Κέννυ πρωτοστατεί στις θεατρικές επιλογές. Τι είναι αυτό που ξεχωρίζει τα έργα του;

Μυρτώ Μακρίδη: Είναι φοβερός. Είναι από τους λίγους σύγχρονους παραμυθάδες που δεν θα εξηγήσουν, μήτε θα θελήσουν να σε πείσουν για τίποτα. Στην εποχή μας δυστυχώς ζούμε και βιώνουμε τα πάντα με μεγάλη ταχύτητα. Φτάνουμε πάρα πολύ γρήγορα σε συμπέρασμα, σε ένα αποτέλεσμα, σε μια χαρά. Φταίει η τεχνολογία, οι οθόνες και η πρόσβαση που έχουν τα παιδιά σε αυτή. Ο Κέννυ θέλει να τους μιλήσει με σύγχρονες αναφορές, κρατώντας όμως τη μαγεία ενός παλιού παραμυθιού. Δυστυχώς τα σύγχρονα βιβλία μπορεί να σε οδηγήσουν στο τέλος, στο νόημα σε δύο μόνο σελίδες και να σου έχουν κουνήσει και λίγο το δάχτυλο, χωρίς να έχεις προλάβει να χαρείς και να φανταστείς τίποτα.

Χτίζεις νέες ιστορίες, νέους κόσμους χωρίς απαραίτητα να πετάς κάτι παλιό. Κρατάς και προσθέτεις. Μέσα στην ιστορία υπάρχει το τζίνι. Όταν είδαμε τη λέξη τζίνι, ξεκίνησε για εμάς το προσωπικό δράμα γιατί για όλους μας είναι το μπλε τζίνι. Υπήρχε ένα σκηνοθετικό άγχος για το πώς θα βγάλουμε στη σκηνή ένα τζίνι χωρίς να είναι μια κακή απομίμηση. Βγαίνει λοιπόν ένα άλλο τζίνι, απόδειξη ότι έχουμε ανάγκη να δημιουργήσουμε νέους κόσμους. Νιώθαμε έναν εγκλωβισμό και τώρα, να που νιώθουμε ότι μπορεί να υπάρξει και κάποιο άλλο τζίνι.

Βάσσια Ατταριάν: Θα σταθώ και εγώ σε μια μόνο λέξη. Μαγεία. Αυτό το έργο ειδικά του Κέννυ, να αναφέρουμε εδώ ότι είναι επιλογή της Σοφίας Βγενοπούλου για την παιδική θεατρική σκηνή του Εθνικού, έχει πολλή μαγεία. Η ιστορία μιας γυναίκας που αλλάζει την ιστορία και τη ζωή ενός ολόκληρου σουλτάνου μέσα από τις αφηγήσεις της, μέσα από τις ιστορίες της. Έχουμε λοιπόν να κάνουμε με τη γέννηση της μαγείας από την πιο βασική αρχή της. Είναι πολύ συγκινητικό. Γιατί αυτό ακριβώς είναι και το ίδιο το θέατρο. Μια αφήγηση. Και τα παιχνίδια των παιδιών έτσι πρέπει να είναι, μια αφήγηση. Να ακούς τα μισά και να φαντάζεσαι όλα τα υπόλοιπα. Μην ξεχνάμε άλλωστε, όπως και ο ίδιος ο Κέννυ αναφέρει, ότι οι ιστορίες μπορούν να σου σώσουν τη ζωή.

Επί σκηνής 15 άτομα. Πώς έχουν εξελιχθεί μέχρι σήμερα οι πρόβες; Κάτι που σας δυσκόλεψε και ίσως κάποια στιγμή αξιομνημόνευτη που θα θέλατε να μοιραστείτε με τους αναγνώστες;

Βάσσια Ατταριάν: Όλα ήταν σε μεγάλη κλίμακα. Σκηνή, ομάδα, κοστούμια, live μπάντα. Μια δύσκολη αλλά και αστεία διαδρομή. Μερικές από τις πλέον διασκεδαστικές στιγμές ήταν τα πάρτι αυτοσχεδιασμών που οργανώσαμε όπου μερικές στιγμές πεθαίναμε στο γέλιο ενώ άλλες βιώναμε κάτι βαθιά συγκινητικό. Δεν θα ξεχάσω όταν ο Δημήτρης Τάσσαινας μας έφερε τα πρώτα τραγούδια του έργου και κάποια ήταν φοβερά συγκινητικά. Σκηνοθετικά βοηθάει τελικά που είμαστε δύο.

Μυρτώ Μακρίδη: Δεν θα προδώσουμε το τέλος, αλλά αυτό προέκυψε μέσα από τους αυτοσχεδιασμούς της ομάδας. Μας βρήκε απόλυτα συναισθηματικά σύμφωνες και το κρατήσαμε. Και αυτό συνέβαινε πολύ συχνά. Συζητούσαμε με τη Βάσσια κάτι το προηγούμενο βράδυ και την επόμενη μέρα, μας το έλεγαν τα παιδιά χωρίς να τους το έχουμε πει. Ήταν πολύ συγκινητικό. Κάποιες φορές για να δουλέψουμε περισσότερο, διανυκτερεύαμε μαζί με τη Βάσσια και τον Δημήτρη (Τάσσαινα) και σήμερα μόλις μπήκαμε στο ασανσέρ για να έρθουμε στην πρόβα, ο Δημήτρης κρατώντας την κιθάρα του μας λέει, «ελάτε να σας παίξω κάτι» και εκεί με ανοιχτή την πόρτα του ασανσέρ, στον διάδρομο άρχισε να παίζει. Ήταν μια νέα προσθήκη που του είχε έρθει στο μυαλό το βράδυ και ήθελε να το μοιραστεί εκείνη ακριβώς τη στιγμή.

Εκείνη ήταν και η στιγμή που σκέφτηκα πόσο ταυτισμένη είναι η ζωή τους με το επάγγελμά τους, αυτό της σκηνοθεσίας.  

«Απόλυτα και αυτό κάποιες φορές δεν βοηθάει καλλιτεχνικά. Πρέπει να παίρνεις και από αλλού. Για αυτό και επιλέγουμε να μην κάνουμε περισσότερες από 3-4 παραστάσεις τον χρόνο ώστε να μην αναπαράγουμε τον εαυτό μας. Χρειάζονται και παύσεις ώστε να ακούσεις και να δεις κάτι καινούργιο», απάντησε αμέσως η Βάσσια Ατταριάν.   

Λίγο πριν αναχωρήσω τις ευχαρίστησα και πολύ γρήγορα τις ρώτησα πώς είναι η σκηνοθετική συνεργασία ανάμεσά τους. Η απάντηση, αν και αρχικά φορτισμένη με ένταση κυρίως λόγω της στερεοτυπικής αμφισβήτησης  που εισπράττουν από τον κόσμο, για την ύπαρξη μιας άρτιας συνεργασίας, ήρθε να μου επισφραγίσει την εικόνα που είχα ήδη διαμορφώσει από τη μέχρι τότε συζήτησή μας. Ανάμεσα τους υπάρχει μια ώριμη καλλιτεχνική συνύπαρξη, χτισμένη όχι μόνο από την επανάληψη της διαδρομής τους αλλά από την εμπιστοσύνη, την κοινή αισθητική, την κοινή γλώσσα και τους κώδικες που μοιράζονται. Ακόμα και στη διαφωνία τους, θα διαθέσουν η μία χώρο στην άλλη, θα γίνουν τολμηρές με τον εαυτό τους αλλά και μεταξύ τους, ώστε να βουτήξουν στα απάτητα κομμάτια τους και να τους δώσουν πνοή, και να τα φωτίσουν.

Info παράστασης:

 Χίλιες και μια ιστορίες | 13 Οκτωβρίου 2019 – 12 Απριλίου 2020 | Μικρό Εθνικό