Ένα έργο 4.000 ετών ζωντανεύει για δύο μέρες στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση από τον Λιβανέζο συνθέτη Ζαντ Μούλτακα και τους μουσικούς του, το μουσικό σύνολο Mezwej, που περιλαμβάνει σημαντικούς σολίστες από την Ελλάδα, τη Μέση Ανατολή και την Ιταλία. Ή μήπως είναι ένα έργο αιώνια ζωντανό;

Ο Ζαντ Μούλτακα, λίγο πριν ανέβει στη σκηνή, απαντά σε αυτό το ερώτημα και μίλησε μαζί μας για το «Έπος του Γκιλγκαμές», τη σχέση ανθρώπου – φύσης σήμερα, αλλά και για το όνειρό του να προσεγγίσει τα Ομηρικά Έπη.

Στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση, θα παρακολουθήσουμε μία ιδιαίτερη μεταφορά του Έπους του Γκιλγκαμές. Τι σας έκανε να επιλέξετε το συγκεκριμένο έργο ως το νέο σας project;

Σύμφωνα με τους Σουμέριους, η πόλη τους υπήρχε πριν τη δημιουργία του νερού! Που σημαίνει ότι ο πολιτισμός υπήρχε πριν τη φύση και ανώτερος από τη φύση. Υπάρχει ένα σημείο καμπής που μπορούμε να αποκωδικοποιήσουμε στο Έπος, και αυτό είναι το ότι όλα επιτρέπονται στον άνθρωπο, είναι αυτός που τώρα ελέγχει τη φύση και όχι το αντίστροφο. Είναι οι θεοί (επομένως οι άνθρωποι) που επιβάλλουν τους νόμους, όπως και τον θάνατο, που είναι πια έργο τους και όχι θέμα της φύσης. Αν διαβάσουμε το Έπος του Γκιλγκαμές, θα καταλάβουμε την καταστροφή που ετοιμάζεται να γίνει. Θα καταλάβουμε σε τι κόσμο ζούμε: 60% των ειδών των ζώων έχει εξαφανιστεί, ενώ το όνειρο του Ανθρώπου σήμερα είναι να «φυτρώσει» ένα τσιπ στο κεφάλι μας και να μοιάζουμε με μηχανές! Το έπος του Γκιλγκαμές είναι 4.000 ετών, και η Google σήμερα αναζητά την αιώνια ζωή.

Όσο για τον Ενκίντου τον «άγριο» (αντίπαλος του Γκιλγκαμές), στο έργο γίνεται πολιτισμένος και πεθαίνει λόγω της οργής των θεών. Η φύση μας αντίστοιχα πεθαίνει λόγω της οργής των ανθρώπων. Με συναρπάζει η σταθερότητα του «τόξου» μεταξύ της αρχής του πολιτισμού μας και του σήμερα. Το Έπος του Γκιλγκαμές γράφτηκε στην αρχή του πολιτισμού μας και προαναγγέλλει τον θάνατό του.

Ο Γκιλγκαμές ήταν κατά δύο τρίτα θεός και κατά ένα τρίτο άνθρωπος. Ποια πλευρά του θέλετε εσείς να αναδείξετε μέσω της παράστασής σας;

Θέλω να αναδείξω τη σχέση μεταξύ του ανθρώπινου και του άγριου. Πιστεύω πως είναι επιτακτική η ανάγκη σήμερα να αναρωτηθούμε για την ανθρωπότητα και τη σχέση της με τη φύση.

Ακόμα κι αν πρόκειται για μία όπερα για οκτώ μουσικούς, δεν υπάρχουν τραγουδιστές καθ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης. Ποιος είναι ο λόγος πίσω από αυτό;

Όταν διαβάζεις ένα βιβλίο, οι ήρωες είναι εκεί: ακούς τις φωνές τους, φαντάζεσαι τα πρόσωπά τους, η απουσία τους γίνεται εμμονική, η παρουσία τους γίνεται δυνατή. Αυτές οι σιωπηλές φωνές γίνονται βαθιές και δυνατές, γίνονται η φωνή του καθένα μας, που αντηχεί στο υποσυνείδητό μας.

Τι κάνει το μουσικό σύνολο Mezwej διαφορετικό από τα άλλα;

“Mezwej” είναι μια κατάσταση του μυαλού. Τίποτα δεν είναι στημένο, ούτε οι μουσικοί, ούτε η φύση του project. Είναι ένας χώρος εντός του οποίου πειραματίζομαι με ιδέες και προσπαθώ να τις πραγματοποιήσω με έναν ελεύθερο και προσωπικό τρόπο.

Το Έπος του Γκιλγκαμές είναι ακόμα πιο αρχαίο από τα Ομηρικά Έπη. Θα σας ενδιέφερε στο μέλλον να προσεγγίσετε και αυτά;

Αυτό είναι το όνειρό μου! Πάνω από όλες τις ελληνικές τραγωδίες, ο Αισχύλος είναι ο στόχος μου.

Λίγο πριν ξεκινήσει η καριέρα σας, ξεκίνησε ο Εμφύλιος Πόλεμος στον Λίβανο. Πώς έχει επηρεάσει αυτό το γεγονός το έργο σας σήμερα;

Για μένα ο Πόλεμος στον Λίβανο είναι ένα από τα μεγαλύτερα μαθήματα της ζωής μου. Έμαθα να αποδέχομαι την ιδέα του θανάτου, να κατανοώ το πόσο σχετικά είναι τα πράγματα στην καθημερινότητα. Επίσης, μου ενίσχυσε το συναίσθημα της αγάπης, την αναγκαιότητα της κατανόησης και της συμπόνοιας. Το να συνθέτεις ή να δημιουργείς είναι μια κίνηση ζωής: ο πόλεμος είναι το αιώνια υλικό μου και βλέπω τον εαυτό μου σαν φίλτρο που προσπαθεί να μεταμορφώσει τη βία μέσα σε κάτι πιο πνευματικό.

Info παράστασης:

«Έπος του Γκιλγκαμές» | 19 και 20 Απριλίου 2019 | Στέγη Ιδρύματος Ωνάση