Η κωμική οπερέτα Η πριγκίπισσα της Σάσσωνος (1915) του Σπυρίδωνος-Φιλίσκου Σαμάρα, η δεύτερη από τις τρεις οπερέτες ενός από τους σημαντικότερους συνθέτες της Επτανησιακής σχολής, ολοκληρώνει τον τρίτο κύκλο των Ημερών Μουσικού Θεάτρου 2019 της Εναλλακτικής Σκηνής της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Πρόκειται για ένα αριστουργηματικό έργο το οποίο αποτυπώνει τις εντάσεις μιας ταραγμένης εποχής, κατά την οποία συντελέστηκε η εδαφική εξάπλωση της Ελλάδας.

Υπό την έμπειρη σκηνοθετική καθοδήγηση του Βίκτωρα Αρδίττη, το έργο βρίσκει ξανά τον δρόμο της σκηνής σε μια εντυπωσιακή παράσταση που αναμετράται με την πολιτική αλλά και την ψυχαγωγική διάσταση του σπουδαίου αυτού έργου. Η πρώτη πλήρης σκηνική αναβίωσή του μετά από 62 χρόνια έρχεται στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος για τρεις παραστάσεις, στις 9, 12 και 14 Ιουνίου 2019.

Η Πριγκίπισσα της Σάσσωνος (ή Σασσών, όπως αναγράφεται στα προγράμματα και τον τύπο της εποχής) παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο Δημοτικό Θέατρο στις 21 Ιανουαρίου 1915 και για πρώτη φορά από την Εθνική Λυρική Σκηνή για 39 παραστάσεις στο Θέατρο Παρκ της λεωφόρου Αλεξάνδρας, στις 12 Ιουλίου 1957.

Στην παράσταση στο Δημοτικό Θέατρο τους βασικούς ρόλους ερμήνευσαν οι Μελπομένη Κολυβά, Έλσα Ένκελ, Ολυμπία Δαμάσκου, Μιχάλης Βλαχόπουλος, Γιάννης Παπαϊωάννου, Γεώργιος Καμβύσης, Τάκης Χατζηχρήστος. Ο γυναικείος σύλλογος Πρόοδος υπό την αιγίδα και χορηγία της πριγκίπισσας Αλίκης προετοίμασε τα κοστούμια, ενώ τα σκηνικά σχεδίασε ο σπουδαίος σκηνογράφος Πάνος Αραβαντινός. Την ορχήστρα διηύθυνε ο ίδιος ο συνθέτης.

Στην υπόθεση του έργου, η πριγκίπισσα Ντόλλυ, μια ιδιόρρυθμη πάμπλουτη Αμερικανίδα, έχει μετατρέψει το νησί Σάσσων σε επίγειο παράδεισο. Ωστόσο, το μυαλό της βρίσκεται μονίμως σε ερωτικές υποθέσεις, οδηγώντας έτσι τους κατοίκους σε εκδηλώσεις μεγάλης δυσαρέσκειας. Τι θα γίνει όμως όταν το νησί θα δεχθεί επίθεση από τη γειτονική χώρα; Η θεματολογία του έργου έδωσε την αφορμή στον συνθέτη να χρησιμοποιήσει ελληνικά μοτίβα, με αποτέλεσμα να έχουμε μια αρμονική συνύπαρξη του κοσμοπολίτικου στοιχείου (βαλς / τανγκό) με το εθνικό.

Στη σκηνική αναβίωση της Πριγκίπισσας της Σάσσωνος στην Εναλλακτική Σκηνή της ΕΛΣ, τη μουσική διεύθυνση έχει αναλάβει ο αρχιμουσικός Μιχάλης Παπαπέτρου, ενώ τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Βίκτωρ Αρδίττης. Ο ίδιος σημειώνει: «Η ορχήστρα εδώ θα είναι πίσω κι οι τραγουδιστές-ηθοποιοί πραγματικά πολύ κοντά στους θεατές, εκτεθειμένοι στο σήμερα. Με εργαλεία τη δημιουργική ελαφρότητα και τον γόνιμο αναχρονισμό μπορούμε ίσως να πετύχουμε μια παράσταση για την Ελλάδα του τώρα (και όχι του χτες)».

Τα σκηνικά είναι του Αντώνη Δαγκλίδη, τα κοστούμια της Αλεξίας Θεοδωράκη, η κίνηση της Ίριδας Νικολάου και οι φωτισμοί της Μελίνας Μάσχα.

Συμμετέχει ένα καστ καταξιωμένων πρωταγωνιστών της ΕΛΣ: Άννα Στυλιανάκη, Χρύσα Μαλιαμάνη, Χρήστος Κεχρής, Νίκος Κοτενίδης, Γιάννης Φίλιας, Ελένη Μπαρκαγιάννη, Δημήτρης Σιγαλός, Βαγγέλης Μανιάτης, Νίκος Καραγκιαούρης.

Σύνοψη

Σε ένα μικρό ξερονήσι που ονομάζεται Σάσσων, στην πλατεία του χωριού, έχουν μαζευτεί οι λιγοστοί κάτοικοί του για να γιορτάσουν τα πέντε χρόνια από την ημέρα που η πριγκίπισσα Ντόλλυ ανέλαβε τη διοίκηση του νησιού και το μετέβαλε σε ένα ιδιόρρυθμο πριγκιπάτο. Ωστόσο οι νησιώτες δεν φαίνονται να είναι και τόσο ευχαριστημένοι· το κουτσομπολιό οργιάζει και η ξένη κυριαρχία προκαλεί πολλές αντιρρήσεις και συζητήσεις.

Η πριγκίπισσα Ντόλλυ είναι μια παράξενη πλούσια Αμερικάνα που αγόρασε το νησί από τους Αλβανούς και ξοδεύει τα χρήματά της για να ικανοποιεί τα τρελά της γούστα, ενώ την κυβέρνησή της συνθέτει μια σπείρα καταχραστών που κολακεύουν τις αδυναμίες της για να οργιάζουν, εκμεταλλευόμενοι το νησί. Οι μεμψιμοιρίες αυτές φτάνουν στα αυτιά της πριγκίπισσας, η οποία στέλνει τον πρωθυπουργό, τον αυλάρχη και τη δεσποινίδα επί των τιμών να επιχειρήσουν μια έρευνα ως προς το τι σκέφτεται ο λαός για τη διοίκηση. Μεταμφιεσμένοι σε ξένους, εμφανίζονται στους νησιώτες και η συγκομιδή πληροφοριών αποδεικνύεται κάθε άλλο παρά κολακευτική. Ευτυχώς, όμως, η άφιξη της πριγκίπισσας, που μοιράζει λεφτά στον κάθε υπήκοό της και θεάματα πλούσια, μεταβάλλει τη διάθεση του λαού, που ενθουσιάζεται και υμνεί την ωραία και γοητευτική αρχόντισσα.

Μέσα στο πανηγύρι, δύο ξένοι Ηπειρώτες ξεχωρίζουν. Βρίσκονται εκεί γιατί ο ένας, ο Βάγγος, είναι ερωτευμένος με την πριγκίπισσα και θέλει να την προστατεύσει από την επικείμενη επίθεση που ετοιμάζουν οι Αλβανοί κατά του νησιού της. Σπεύδει να την προειδοποιήσει για τον κίνδυνο που καραδοκεί και, ίσως, να της εκφράσει και τον έρωτά του. Ακολουθεί μια σειρά κωμικοτραγικών επεισοδίων που κορυφώνονται σε ένα αίσιο τέλος, μακριά από εγκόσμιες μικρότητες.

Σπυρίδων-Φιλίσκος Σαμάρας

Ένας από τους σημαντικότερους συνθέτες της Επτανησιακής σχολής, ο Σπυρίδων-Φιλίσκος Σαμάρας γεννήθηκε στην Κέρκυρα στις 17 ή 29 Νοεμβρίου 1861. Μετά από μουσικές σπουδές στην Αθήνα, βρέθηκε στο Παρίσι, όπου μαθήτευσε πλάι στον Λεό Ντελίμπ, συνθέτη της όπερας Λακμέ. Σταδιοδρόμησε κυρίως στην Ιταλία, όπου παρουσιάστηκαν με μεγάλη επιτυχία όπερές του όπως Θαυμαστή Ανθώ (Μιλάνο 1886), Λιονέλλα (Μιλάνο 1891), Η μάρτυς (Νάπολη 1894), Η δαμασμένη μαινάδα (Μιλάνο 1895), Ιστορία αγάπης ή Η ξανθούλα (Μιλάνο 1903), Δεσποινίς ντε Μπελ-Ιλ (Γένοβα 1905).

Το 1896 συνέθεσε τον Ύμνο των Ολυμπιακών Αγώνων Αρχαίο πνεύμ’ αθάνατον, που αργότερα ενσωματώθηκε στην όπερά του Ρέα (Φλωρεντία 1908) και το 1911 εγκαταστάθηκε οριστικά στην Αθήνα, όπου συνέθεσε τρεις οπερέτες: Πόλεμος εν πολέμω (1914), Η πριγκίπισσα της Σάσσωνος (1915), Η Κρητικοπούλα (1916). Πέθανε στις 25 Μαρτίου 1917.