Η Γεννάδειος Βιβλιοθήκη παρουσιάζει την έκθεση «Spolia: Μεταγραφές των λίθων της Μικρής Μητρόπολης» που εγκαινιάζεται την Τρίτη 10 Σεπτεμβρίου 2019 στην πτέρυγα «Ιωάννης Μακρυγιάννης». Η αρχιτέκτων και εικαστικός Νόρα Όκκα εκθέτει 33 έργα της: 22 έκτυπα αναγλύφων και 11 έκτυπα επιγραφών από τους λίθους της Μικρής Μητρόπολης που είναι σε επανάχρηση. Παράλληλα, θα εκτεθούν λιθογραφίες και σχέδια από τις συλλογές της Γενναδείου Βιβλιοθήκης, της Βιβλιοθήκης Blegen και των Αρχείων της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αθήνα, καθώς και αρχειακό υλικό από το Μουσείο Μπενάκη.

Ο βυζαντινός ναός της Θεοτόκου Γοργοεπήκοου/Αγίου Ελευθερίου, γνωστός σήμερα ως Μικρή Μητρόπολη, ενσωματώνει πολλά δομικά υλικά σε δεύτερη χρήση τα οποία τοποθετούνται χρονολογικά από τον 5ο αι. π.Χ. έως και τη μέση βυζαντινή περίοδο. Σύμφωνα με το αρχειακό υλικό, το κτίσμα προσέλκυσε το ενδιαφέρον περιηγητών, καλλιτεχνών, καθώς και μελετητών. Τα περισσότερα από τα σπόλια που τον συγκροτούν είναι τμήματα από πρωτοχριστιανικά και βυζαντινά τέμπλα, ενώ τα υπόλοιπα είναι ελληνικές και ρωμαϊκές επιτύμβιες στήλες, επιγραφές και αρχιτεκτονικά μέλη. Η επανάχρηση παλαιότερων δομικών στοιχείων που απομακρύνθηκαν από την αρχική τους θέση, γνωστά ως σπόλια, είναι μία συνήθης πρακτική αλλά και μία φυσιολογική εξέλιξη της αρχιτεκτονικής σε ανθεκτική πέτρα. Ωστόσο, η Μικρή Μητρόπολη συνιστά ένα ιδιαίτερο δείγμα αυτής τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά: οικοδομήθηκε, κατά κύριο λόγο, με σπόλια και επιδεικνύει ένα σαφές αισθητικό πρόγραμμα στην επανάχρηση αυτή. Παρουσιάζοντας μετουσιωμένες αναπαραστάσεις των επαναχρησιμοποιημένων λίθων του αινιγματικού αυτού βυζαντινού μνημείου, η έκθεση μάς παρακινεί να αναλογιστούμε τη σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ τεκμηρίωσης και φαντασίας, επιφάνειας και βάθους, πρωτοτυπίας και επαναχρησιμοποίησης, αρχαιότητας και νεωτερικότητας, αφαίρεσης και υλικότητας.

Την ημέρα των εγκαινίων ο καθ. Μανόλης Κορρές θα δώσει διάλεξη με θέμα Αναχρησιμοποίηση λίθων. Ναός Παναγίας Γοργοεπηκόου. Η διάλεξη θα γίνει στο αμφιθέατρο Cotsen Hall στις 19.00, ενώ θα ακολουθήσει δεξίωση στην πτέρυγα «Ιωάννης Μακρυγιάννης». Στο πλαίσιο της έκθεσης θα γίνει μία ακόμα διάλεξη από την καθ. Dale Kinney, την Τρίτη 29 Οκτωβρίου, με θέμα Spolia: Programmatic, Enigmatic, Problematic, επίσης στο αμφιθέατρο Cotsen Hall στις 19.00.