Η Ελευσίνα 2023 Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης και το Φεστιβάλ Αισχύλεια παρουσιάζουν σε πανελλήνια πρεμιέρα την παράσταση «ΟΜΜΑ», του διεθνούς φήμης χορογράφου Josef Nadj, στις 15 & 16 Σεπτεμβρίου, στο Ανοιχτό Θέατρο Παλαιού Ελαιουργείου, στην Ελευσίνα.

Αναπνοές, φωνές, σιωπή και μεθυστικοί τζαζ ρυθμοί συνθέτουν την απόκοσμη ατμόσφαιρα του «ΟΜΜΑ», οδηγώντας το κοινό σε ένα ταξίδι αυτογνωσίας, τόσο αρχέγονο όσο και η ίδια η φύση του χορού. Για τον Josef Nadj, είναι θεμελιώδες η παράσταση να αφορά τα σώματα και την κίνηση, διατηρώντας μόνο όσα είναι απαραίτητα. Αυτή η αρχή της απλότητας εκτείνεται σε όλα τα στοιχεία που δομούν το «OMMA»: πάνω στην απογυμνωμένη σκηνή, μόνο τα σώματα οκτώ χορευτών, το φως και ο ήχος, είναι αρκετά για να χαρίσουν μια συγκλονιστική εμπειρία.

Ο τίτλος της παράστασης προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη «ὄμμα» και ερευνά κάτι ουσιώδες: την ικανότητα της θέασης κάτω από την αίσθηση της όρασης και ό,τι συμβαίνει κατά τη βαθύτερη ενδοσκόπηση του εαυτού. Σε έναν κενό χώρο που είναι άπειρος αλλά και πεπερασμένος, οκτώ άνδρες χορεύουν μαζί, ως ένα είδος ανθρωπότητας από μόνο του. Ο καθένας φέρει το δικό του σύμπαν και η σύνθεση των κινήσεων δημιουργεί μια κοσμογονία που αφηγείται την αρχή της πλάσης.

OMMA του Josef Nadj

©Sophie Carles

OMMA του Josef Nadj

©Sophie Carles

Λίγα λόγια για το έργο

Οκτώ χορευτές ανεβαίνουν στην σκηνή με σακάκια και μαύρα παντελόνια, ως μια αναφορά στην διαχρονική σιλουέτα του Josef Nadj. Μέσα από τον δανεισμό της φορεσιάς του, ο βραβευμένος χορογράφος δεσμεύει κάθε χορευτή του να μην περπατήσει στα χνάρια του, αλλά να αποκαλύψει τη δική του μοναδικότητα.

Στο «OMMA», ο Nadj συγκεντρώνει μια ομάδα χορευτών με καταγωγή από το Μάλι, τη Σενεγάλη, την Ακτή Ελεφαντοστού, τη Μπουρκίνα Φάσο, το Κονγκό – Μπραζαβίλ και τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό και δημιουργεί ένα έργο με επιρροές από διάφορα καλλιτεχνικά ρεύματα, πολιτισμούς και ανθρώπινες ιστορίες. Όλοι μαζί σχηματίζουν ένα ενιαίο σώμα. Ένας πολλαπλός οργανισμός, στον οποίο ο καθένας αποκαλύπτει τη δική του γλώσσα, τη δική του ταυτότητα, τον δικό του χορό: ένας συναρπαστικός κύκλος ανατροφοδότησης μεταξύ ομάδας και ατόμου γεννιέται και μας οδηγεί, αναπόφευκτα, στον άνθρωπο ως καθολικό ον.

OMMA του Josef Nadj

©Severine Charrier

OMMA του Josef Nadj

©Sophie Carles

Μπορεί ένα κομμάτι να ονομάζεται οργανικό; Το «OMMA» αναμφίβολα επιστρέφει στις ρίζες του χορού, με την κίνηση ως ουσία και το σύμπαν ως ορίζοντα. Με άλλα λόγια, το «OMMA» είναι μια αναζήτηση χορογραφικής προέλευσης, που επιδιώκει να αποδείξει την υπόθεση του Josef Nadj: ο χορός γεννήθηκε παράλληλα με την ανθρωπότητα. Και αν ναι, η επιστροφή στην πηγή του χορού και της κίνησης δεν ισοδυναμεί με την επιστροφή στην προέλευση του σύμπαντος; Έχοντας αυτό κατά νου, ο χορογράφος διαμορφώνει τις πρώτες ύλες που παρέχονται από τους χορευτές του και κατασκευάζει μαζί τους και με το σώμα τους έναν χορό που είναι κοινός, πολυδιάστατος και πανανθρώπινος.

Ο Nadj επιβιβάζει τους χορευτές του σε ένα ταξίδι στις ρίζες του χορού, όπου η ισορροπία του σύμπαντος αποκαλύπτεται. Αντικατοπτρίζοντας τον κύκλο της ζωής, το «OMMA» εξετάζει κάτι ουσιώδες: την ικανότητά μας να δούμε τι είναι μπροστά μας, ώστε να μπορούμε να δούμε καλύτερα τι βρίσκεται βαθιά μέσα μας, σε ένα κοινό πεπρωμένο. Ως εκ τούτου, το αρχαίο ελληνικό νόημα της λέξης «OMMA» αποκτά νέο νόημα: «μάτι» αλλά και «ό, τι βλέπει ή κοιτάζει». Εκεί υπάρχει μια πρόσκληση να κρατήσουμε τις αισθήσεις μας ξύπνιες, ώστε να μπορέσουμε να αντιληφθούμε καλύτερα αυτόν τον χορό, αφιερωμένο στη γένεση της ανθρωπότητας.

Λίγα λόγια για τον Josef Nadj

Ο Josef Nadj γεννήθηκε στην Κάντζια, επαρχία της πρώην Γιουγκοσλαβίας και σημερινής Σερβίας. Αφού ολοκλήρωσε τις σπουδές του στη Σχολή Καλών Τεχνών της Βουδαπέστης, εγκαταστάθηκε στο Παρίσι, για να σπουδάσει τη μιμική τέχνη. Συγχρόνως, ξεκίνησε να ασχολείται ως περφόρμερ με το tai chi, το butoh και τον σύγχρονο χορό, κοντά στους Sidonie Rochon, Mark Tompkins, Catherine Diverrès και François Verret.

Η ανατρεπτική προσέγγισή του τον καθιέρωσε τη δεκαετία του ’80 ως πρωτοπόρο του σύγχρονου χορού. Από το “Canard Pékinois” (1987), το θεμελιώδες έργο του, ο Josef Nadj καταπιάνεται με ένα είδος απαιτητικής και παθιασμένης χορογραφίας. Είτε εξερευνά κείμενα σπουδαίων συγγραφέων (Beckett, Kafka, Michaux) είτε συνεργάζεται επί σκηνής με εικαστικούς καλλιτέχνες (Miquel Barceló) και μουσικούς (Akosh Szelevényi, Joëlle Léandre), ο Josef Nadj αναζητά συνθήκες απόλυτης ελευθερίας. Μεταξύ πραγματικότητας και ονειρισμού, παράδοσης και νεωτερικότητας, θέτει πάντα το θεμελιώδες ερώτημά του: τη σχέση του ανθρώπου με τον εαυτό του. Χορογράφος και χορευτής, αλλά και εικαστικός καλλιτέχνης και φωτογράφος, βλέπει την ανθρωπότητα με ένα ποιητικό και παθιασμένο βλέμμα, αναζητώντας πάντα νέες φόρμες.

Ο Josef Nadj έχει δημιουργήσει περισσότερα από 40 έργα χορού, ενώ εκθέσεις του έχουν διοργανωθεί σε σχεδόν 50 χώρες. Έχει φιλοξενηθεί καλλιτεχνικά σε σημαντικές διεθνείς εκδηλώσεις (Φεστιβάλ Αβινιόν, Διεθνές Φεστιβάλ Τσέχοφ, κ.ά.). Με τα χρόνια, οι δημιουργίες του έχουν γίνει αδιαμφισβήτητα παρακαταθήκες στο ρεπερτόριο του σύγχρονου χορού. Το 2002, ο Josef Nadj ανακηρύχθηκε Ιππότης του Τάγματος των Τεχνών και των Γραμμάτων της Γαλλίας για τη συμβολή του έργου του στην προώθηση των τεχνών στη Γαλλία και παγκοσμίως. Το 2011 προήχθη στον βαθμό του Αξιωματικού. Διετέλεσε επικεφαλής του Εθνικού Κέντρου Χορογραφίας της Ορλεάνης από το 1995 έως το 2016. Το 2017 ίδρυσε στο Παρίσι τη δική του εταιρεία, την Atelier 3+1.

OMMA του Josef Nadj

©Severine Charrier

*Cover photo: ©Sophie Carles