Ένα από τα ιστορικά κινήματα της μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης, αποτελεί το αντικείμενο της νέας έκθεσης που φιλοξενείται στους χώρους της Galleria nazionale d’arte moderna της Ρώμης, από τις αρχές Νοεμβρίου μέχρι και τον ερχόμενο Φεβρουάριο. Πίσω στο Παρίσι του 1948, μια ομάδα καλλιτεχνών και ποιητών ( Jorn, Appel, Constant, Corneille, Dotremont και Noiret) δημιουργεί το διεθνές καλλιτεχνικό κίνημα CoBrA, αναφερόμενη στα αρχικά γράμματα των πόλεων από τις οποίες προέρχονταν τα μέλη της: Κοπεγχάγη, Βρυξέλλες και Άμστερνταμ. Σκοπός της συγκεκριμένης ομάδας είναι να ενώσει τους καλλιτέχνες της σε μια δημιουργική και παραγωγική συνύπαρξη με κοινούς στόχους. Τα μέλη του κινήματος CoBrA πολύ συχνά συνδημιουργούν τα έργα τους, ταξιδεύουν και τα εκθέτουν μαζί, δίνοντας έμφαση στο στοιχείο της συλλογικότητας που είναι μία από τις βασικές τους αρχές. Ωστόσο μέσα στα πλαίσια της καλλιτεχνικής κολεκτίβας, ο καθένας υπερασπίζεται την απόλυτη ελευθερία της έκφρασης και της φαντασίας. Η ομάδα διαλύεται το 1951, ενώ είναι ακόμα έντονα ενεργή, εξαιτίας της ξαφνικής ασθένειας κάποιων μελών της αλλά και λόγω των δυσεπίλυτων αντιπαραθέσεων στο εσωτερικό της. Η δράση όμως ορισμένων καλλιτεχνών του κινήματος συνεχίζεται και έτσι φτάνουμε στο σήμερα και πιο συγκεκριμένα στην έκθεση CoBrA and Italy, που εξετάζει το σημαντικό έργο των καλλιτεχνών της ομάδας μετά τη διάλυσή της, που βρήκαν πρόσφορο έδαφος δημιουργίας στην Ιταλία.
Η σημασία του συγκεκριμένου κινήματος στην ιστορία της μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης της Ευρώπης είναι κοινώς αποδεκτή, ωστόσο λιγότερη προσοχή έχει δοθεί στην ιδιαίτερα παραγωγική περίοδο που ακολούθησε μετά τη διάλυσή του. Η συγκεκριμένη έκθεση μας δίνει τη δυνατότητα να γνωρίσουμε τον τρόπο με τον οποίο εξελίχθηκε το έργο της ομάδας, ακόμα κι αν τυπικά είχε διαλυθεί, πάντα σε διάλογο με τη χώρα της Ιταλίας. Χωρισμένη σε τρεις βασικές ενότητες, μας παρουσιάζει τη μεταφορά και ανάπτυξη της μετά–CoBrA καλλιτεχνικής δράσης στην ιταλική πόλη Albisola, γνωστή για τα κεραμικά της αλλά και από το γεγονός ότι εκεί περνούσε τα καλοκαίρια του, ο γνωστός ιταλός καλλιτέχνης Lucio Fontana.
Το πρώτο μέρος της έκθεσης έχει τίτλο Asger Jorn and Italy και αφορά στο έργο ενός από τους ιδρυτές του κινήματος κατά την παραμονή του στην ιταλική πόλη. O Jorn ήταν ο πρώτος που εγκαταστάθηκε στην πόλη της Albisola το 1954, αναπτύσσοντας σταδιακά έντονη καλλιτεχνική δραστηριότητα υπό τη μορφή εκθέσεων και workshops. Στα έργα της ενότητας αυτής, διαπιστώνει κανείς την επιρροή που άσκησε πάνω στον καλλιτέχνη η ιταλική πόλη. Εφαρμόζοντας την τέχνη της κεραμικής, ο δανός καλλιτέχνης, δημιουργεί γλυπτά τα οποία αναδεικνύουν την έντονη ανάγκη του για πλήρη ελευθερία χρήσης των υλικών(πηλός) και απόδοσης της φόρμας και του χρώματος. Ξεπερνώντας τον ενίοτε διακοσμητικό χαρακτήρα της κεραμικής, της προσδίδει μια διαφορετική διάσταση μέσω της έμφασης στο υλικό αλλά και της βίαια εξπρεσιονιστικής χρήσης του χρώματος, όπως άλλωστε συμβαίνει και στη ζωγραφική του. Ανθρωπόμορφα και ζωόμορφα γλυπτά που εξάπτουν τη φαντασία μας αφού πρώτα έχουν γεννηθεί από την άναρχη φαντασία του καλλιτέχνη συναντούν αντιπροσωπευτικά έργα των Appel και του Corneille που εγκαταστάθηκαν κι εκείνοι με τη σειρά τους στην Albisola εκείνα τα χρόνια.
Συνεχίζοντας στη δεύτερη ενότητα με τίτλο Landscapes between land and sea, βλέπουμε έργα των Vandercam, Wyckaert, Van Lint και Doucet. Το σημείο αναφοράς είναι και πάλι η παραθαλάσσια πόλη της Albisola και η κοινή τους εμμονή στο στοιχείο της ύλης. Σε αυτό συνέβαλε και η γνωριμία τους με τον Lucio Fontana ο οποίος, αν και δεν συμμερίστηκε πλήρως τις ιδέες της μετά-CoBrA εμπειρίας, επηρέασε και επηρεάστηκε από αυτή την επαφή. Ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι το αποτέλεσμα της συνεργασίας μεταξύ των Vandercam και Dotremont, ερευνώντας τη σχέση γλώσσας, υλικού και φαντασίας ενώ το έργο του Van Lint χαρακτηρίζεται από μια έντονη χρήση γήινων χρωμάτων, για να προσεγγίσει πιο στενά και να τονίσει το στοιχείο της ύλης. Προχωρώντας συναντάμε τη σημαντική σειρά έργων του Vandercam, με τίτλο Sea and Roots. Πρόκειται για ελαιογραφίες συνδυασμένες με ρίζες που συνέλεξε ο καλλιτέχνης από τις παραλίες της Albisola.
Το τρίτο και τελευταίο μέρος της έκθεσης ονομάζεται CoBrA after CoBrA και εδώ παρουσιάζονται έργα όπως το εντυπωσιακό Spatial Environment with Cuts του Lucio Fontana και το Vers sept heures du matin του Christian Dotremon το οποίο συνιστά χαρακτηριστικό παράδειγμα logogramme, μια καινοτόμος τεχνική του Βέλγου καλλιτέχνη και ποιητή όπου γράμματα και σύμβολα αναμειγνύονται ελεύθερα αποφεύγοντας κάθε συγκεκριμένη νοηματοδότηση και εγείροντας την ποιητική μας φαντασία. Επίσης εκτίθενται έργα που προέκυψαν από τη συνεργασία μεταξύ των καλλιτεχνών, αποκαλύπτοντας τη «συνεργασία» μεταξύ της ζωγραφικής και της κεραμικής όπου το χρώμα και τα εκάστοτε υλικά συνδιαλέγονται χωρίς να χάνουν την αρχική υπόστασή τους. Για τις ανάγκες της έκθεσης τα έργα έχουν τοποθετηθεί σε κόκκινους τοίχους, παραπέμποντας στη φωτιά που μεταμορφώνει τον πηλό σε κεραμικό ενώ παράλληλα υπογραμμίζεται η δυναμική έκφραση του κινήματος.
