Τα Γλυπτά του Παρθενώνα θαυμάζονταν για αιώνες για την έντονη λευκή τους λάμψη, που σαφώς είχε αποκτήσει ένα υποτονικό χρώμα κυρίως από το πέρασμα του χρόνου και τις κακώσεις που έχουν υποστεί από βομβαρδισμούς και πιθανώς «ακατάλληλους» τρόπους καθαρισμού τους που τα φθείρουν.
Ωστόσο, σύμφωνα με μια νέα μελέτη, αποτέλεσμα εξέτασης των γλυπτών που φυλάσσονται στο Βρετανικό Μουσείο, με τη χρήση καινοτόμων τεχνικών σάρωσης, αποκάλυψε ενδείξεις για έναν «πλούτο σωζόμενων χρωμάτων», όπως δήλωσε ο δρ Giovanni Verri, επιστήμονας συντήρησης στο Art Institute of Chicago, ο οποίος ηγήθηκε της έρευνας με μια ομάδα συντηρητών, ιστορικών κλωστοϋφαντουργίας και αρχαιολόγων από το Βρετανικό Μουσείο και το Kings College του Λονδίνου. Αυτό που υποδηλώνει, σύμφωνα με τους ερευνητές, είναι ότι η ζωγραφική των γλυπτών ήταν «ένα πιο περίπλοκο εγχείρημα από ό,τι είχε ποτέ φανταστεί κανείς».
Η έρευνα έγινε με τη χρήση καινοτόμων τεχνικών σάρωσης, μια τεχνική που ονομάζεται φωταύγεια και προκαλείται από το ορατό φως, μια μη επεμβατική διαδικασία απεικόνισης που αναπτύχθηκε από τον ίδιο τον Verri το 2017, για να ανιχνεύσει μικροσκοπικά ίχνη ενός χρώματος. Χρησιμοποιώντας αυτή τη φωτεινή απεικόνιση, οι αρχαιολόγοι μπόρεσαν να βρουν κρυμμένα χημικά στοιχεία από ίχνη χρώματος στις επιφάνειες των γλυπτών. Η ομάδα ανακάλυψε στοιχεία για κρυμμένα μοτίβα, όπως σχέδια και εικονιστικές απεικονίσεις, τα οποία δημιουργήθηκαν χρησιμοποιώντας ένα μείγμα τεσσάρων χρωστικών ουσιών. Αυτό που ονομάζεται «αιγυπτιακό μπλε», μια χρωστική ουσία ευρέως διαδεδομένη στην αρχαιότητα, δημιουργία των Αιγύπτιων αποτελούμενη από ασβέστιο, χαλκό και πυρίτιο, μιλώντας έτσι για έναν «πλούτο σωζόμενων χρωμάτων», η πορφυρή που παράχθηκε με τη χρήση άγνωστων μέχρι πρότινος συστατικών και δύο λευκά που φαίνεται να κατασκευάστηκαν από τον ορυκτό γύψο και μια λευκή χρωστική ουσία που παρασκευάζεται από τέφρα οστών.
Το «αιγυπτιακό μπλε» εκτιμήθηκε ιδιαίτερα για τη σπανιότητά του και συνήθως φυλασσόταν για βασιλικές οικογένειες ή απεικονίσεις θεών. Είναι αυτό που χρησιμοποιείται για να ξεχωρίσει τη ζώνη της θεάς Ίριδας, στα φιδίσια πόδια μιας άλλης μορφής, του Κέκροπα και για να τονίσει την κορυφή των κυμάτων από τα οποία ο Ήλιος ανεβαίνει στο άρμα του.
Ο Verri και η ομάδα του βρήκαν ίχνη του αιγυπτιακού μπλε σε 11 γλυπτά του πεντάλ και σε μια φιγούρα της ζωφόρου, τα οποία χρησιμοποιήθηκαν με διάφορους τρόπους. Οι θεότητες και τα μυθικά πλάσματα που απεικονίζονται στα αγάλματα ήταν κάποτε ζωγραφισμένα με φωτεινές αιγυπτιακές μπλε, λευκές και μοβ αποχρώσεις. Τα χρώματα αντιπροσώπευαν την προέλευση των μορφών: το νερό από το οποίο αναδύθηκαν, το φιδίσιο δέρμα ενός θαλάσσιου φιδιού, τα κενά φόντου μεταξύ των μορφών και τα εικονιστικά μοτίβα στα ενδύματα των θεών.
Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι ο Verri και η ομάδα του εντόπισαν αξιοσημείωτες λεπτομέρειες από το άγαλμα της Διώνης, η οποία απεικονίζεται ξαπλωμένη σε υφασμάτινα πετρώματα με την κόρη της Αφροδίτη. Εξετάζοντας την κατανομή του αιγυπτιακού μπλε στο μοτίβο του ενδύματος της Διώνης, εντόπισαν την εικόνα ενός ζευγαριού ανθρώπινων ποδιών που τρέχουν, μαζί με άλλες εικόνες που πιστεύουν ότι μπορεί να δείχνουν ένα χέρι και ένα πόδι, μέρος ενός εικονιστικού σχεδίου με ανθρώπινες μορφές που εμφανίζονται και εξαφανίζονται ανάμεσα στις πτυχές του ενδύματος.
«Μέχρι τώρα ήταν δύσκολο να φανταστούμε ότι μια τέτοια εικόνα θα ήταν διακοσμημένη με πρόσθετα παραστατικά σχέδια, με ανθρώπινες μορφές να εμφανίζονται και να εξαφανίζονται μέσα στις πτυχές», αναφέρει ο Verri σε συνέντευξή του στο Newsweek.
Και ενώ οι ερευνητές είναι ενθουσιασμένοι με τις ανακαλύψεις τους, προειδοποιούν ότι δεν μπορούν ακόμη να έχουν μια πλήρη εικόνα τού πώς έμοιαζαν τα γλυπτά του Παρθενώνα στην ακμή τους. Το αιγυπτιακό μπλε αναμειγνύονταν συχνά με άλλες χρωστικές ουσίες για να δημιουργηθεί μια ποικιλία χρωμάτων και η βαφή ήταν εξαιρετικά λεπτομερής. Επιπλέον, επειδή οι ιστορικοί υπέθεσαν κάποτε ότι οι αρχαίοι καλλιτέχνες άφηναν τα αγάλματά τους λευκά, ορισμένες αποκαταστάσεις περιλάμβαναν ακόμη και την αφαίρεση των ιχνών της βαφής.
«Η γνώση των χρωστικών ουσιών δεν είναι αρκετή», λέει ο Verri στον Guardian. «Καθώς προσπαθούμε να κατανοήσουμε τον αρχαίο κόσμο, αναπόφευκτα προσπαθούμε να απλοποιήσουμε την εικόνα αλλά αυτό αποδεικνύει ότι ο αρχαίος κόσμος ήταν πιο πολύπλοκος και ποικιλόμορφος από ό,τι θέλουμε να πιστεύουμε».
