Την τρίπρακτη κωμική όπερα του Β. Α. Μότσαρτ «Η ψευτοαφελής» παρουσιάζουν οι Μονωδοί του Στούντιο Όπερας της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στις 16 και 17 Ιουλίου, ολοκληρώνοντας το φετινό κύκλο σπουδών τους. Ο μαέστρος και υπεύθυνος σπουδών του Στούντιο Όπερας Νίκος Βασιλείου και η σκηνοθέτρια Μαρίνα Μέργου επιχειρούν μια σύγχρονη προσέγγιση της όπερας του Μότσαρτ, την οποία συνέθεσε στην ηλικία των 13 ετών. Μεταφερόμαστε σε ένα ονειρικό κατάστημα παιχνιδιών, όπου οι ήρωες-μαριονέτες ζωντανεύουν, ερωτεύονται, τσακώνονται και παγιδεύουν ο ένας τον άλλο. Μέσα από σουρεαλιστικές περιπέτειες και παιχνίδια τιμής, όλοι καταλήγουν να ενωθούν με τα δεσμά του γάμου.
Όπως σημειώνει η σκηνοθέτιδα Μαρίνα Μέργου, «Η πλοκή του έργου περιστρέφεται γύρω από τις κωμικές και σχεδόν σουρεαλιστικές περιπέτειες που πρέπει να περάσουν οι ερωτευμένοι πρωταγωνιστές του έργου, έτσι ώστε δολοπλοκώντας να κατορθώσουν να ενωθούν με τα δεσμά του γάμου. Από το πρώτο κιόλας χορωδιακό, τα δύο ερωτευμένα ζευγάρια τραγουδούν μια ωδή στον έρωτα και στην ελευθερία, διαποτισμένη από την παρουσίαση των στερεοτυπικών χαρακτήρων τους βαθιά ριζωμένων στην παράδοση της κομέντια ντελ άρτε. Για το λόγο αυτό, η σκηνοθετική γραμμή ακολουθεί την παράδοση της κομέντια, τόσο στην υποκριτική όσο και στην κινησιολογία των τραγουδιστών. Κεντρικό ζήτημα στη σκηνοθετική προσέγγιση υπήρξε η θεματολογία του έργου. Παρόλο που οι εποχές έχουν αλλάξει αρκετά σε θέματα ηθικής όσον αφορά τον έρωτα και το γάμο, κάποια στερεοτυπικά χαρακτηριστικά που αφορούν τους ρόλους των δύο φύλων παραμένουν τα ίδια. Με κύριο στόχο να προβληθεί η θεματική αυτή, ώστε να φέρει στην επιφάνεια τα ζητήματα που απασχολούν το σύγχρονο θεατή, χρησιμοποιήθηκε το σκηνοθετικό εύρημα να παρουσιαστεί όλο το έργο ως ένα όνειρο μιας σύγχρονης ερευνήτριας, η οποία ερευνά το γάμο και τις σχέσεις των δύο φύλων στην όπερα του Μότσαρτ “Η ψευτοαφελής”».
Το σκηνοθετικό τέχνασμα του ονείρου αναδεικνύει έντονα τις σχέσεις εξουσίας των δύο φύλων, χρησιμοποιώντας ως οδηγό το μηχανισμό και τις διεργασίες του υποσυνείδητου που λαμβάνουν χώρα κατά τη διάρκεια των ονείρων. Στην Ερμηνεία των ονείρων ο Φρόυντ υποστηρίζει πως τα όνειρα είναι η απόπειρα εκπλήρωσης μιας απωθημένης ευχής ερωτικού περιεχομένου που παρουσιάζεται στην ονειρική ζωή συνδυάζοντας τα ημερήσια κατάλοιπα. Κύριο χαρακτηριστικό της φροϋδικής ονειρικής γλώσσας είναι η διαδικασία της μεταμφίεσης και της παραμόρφωσης των παράλογων επιθυμιών μας. Η σκηνοθεσία, βασισμένη στην παραπάνω ιδέα, χρησιμοποιεί πολλαπλούς συμβολισμούς, τόσο στις σουρεαλιστικά κωμικές δράσεις των πρωταγωνιστών όσο και στα σκηνικά και τα κοστούμια, ώστε να εμπλουτίσει αλλά και να εκσυγχρονίσει το έργο φέρνοντάς το πιο κοντά στη δική μας πραγματικότητα.
Σύνοψη
Τα δύο αδέρφια, ο Κασσάντρο και ο Πολιντόρο, μισούν το γάμο για διαφορετικούς λόγους ο καθένας κι απαγορεύουν στη μεγαλύτερη αδερφή τους Τζατσίντα να παντρευτεί τον Ούγγρο λοχαγό Φρακάσσο, ο οποίος έχει βρει κατάλυμα με τον υπασπιστή του Σιμόνε στο σπίτι τους. Η καμαριέρα τους Νινέττα, από την πλευρά της, απεγνωσμένη να βρει σύζυγο ξελογιάζει τον Σιμόνε. Με την παρότρυνση της πονηρής Νινέττας, τα δύο ερωτευμένα ζευγάρια καταστρώνουν σχέδιο για να πετύχουν το στόχο τους. Η Ροζίνα, αδερφή του Φρακάσσο, η οποία σύντομα θα επισκεφτεί το σπίτι, θα πρέπει να κερδίσει την καρδιά των δύο αδερφών. Η Ροζίνα καταφέρνει να ξεγελάσει το μισογύνη Κασσάντρο με την προσποιούμενη αφέλεια της και τον Πολιντόρο διδάσκοντας του την τέχνη του φλερτ. Υπό την απειλή μονομαχίας και την υποτιθέμενη κλοπή του χρυσού των δύο αδερφών, η πλεκτάνη θριαμβεύει και τα ζευγάρια καταφέρνουν να παντρευτούν. Στο τέλος του έργου η Ροζίνα παντρεύεται τον Κασσάντρο κι έτσι όλοι καταλήγουν να γιορτάζουν τους γάμους τους, εκτός από τον πιο αγαθό Πολιντόρο, ο οποίος παραμένει εργένης.
