Η ιστορία του έκανε τον γύρο του κόσμου. Ο Αλεξάντερ Λιτβινένκο, πρώην Ρώσος πράκτορας ήταν ο πρωταγωνιστής και το θύμα σε μία από τις πιο μεγάλες υποθέσεις σύγχρονης κατασκοπείας. Ο πρώην πράκτορας της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ασφαλείας (FSB), που επέκρινε συστηματικά την πολιτική και τον ίδιο τον Πούτιν δηλητηριάστηκε με πολώνιο -210, ισχυρό ραδιενεργό ισότοπο, κατά τη διάρκεια συνάντησής του με πρώην πράκτορα της KGB στο Λονδίνο. Ο Λιτβινένκο πέθανε με μαρτυρικό τρόπο στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο Μπλούμσμπερι του Λονδίνου με το πολώνιο να του έχει διαλύσει κυριολεκτικά τα κύτταρα των ζωτικών του οργάνων.
Πέθανε στις 23 Νοεμβρίου του 2006, δυο σχεδόν μήνες μετά τη δολοφονία της Ρωσίδας δημοσιογράφου Άννας Πολιτκόφσκαγια από Ρώσους πράκτορες που ήθελαν να φιμώσουν μια γενναία και ελεύθερη φωνή κατά του τρόπου διακυβέρνησης του Βλαντιμίρ Πούτιν. Ο Λιτβινένκο, μετά τη δολοφονία της είχε αρχίσει έρευνες προκειμένου να αποδείξει την εμπλοκή των ρώσικων μυστικών υπηρεσιών στη δολοφονία της. Δυο μέρες πριν τον θάνατό του, στις 21 Νοεμβρίου 2006, σε μια περίοδο επιθανάτιας αγωνίας, έδωσε ένα σημείωμα στον δικηγόρο του στο οποίο έγραφε:
«Μπορεί να καταφέρατε να μου κλείσετε το στόμα, αλλά αυτή η σιωπή θα έχει κόστος. Αποδείξατε ότι είστε τόσο βάρβαρος και άκαρδος, όσο ισχυρίζονται και οι πιο εχθρικοί επικριτές σας ότι είσθε. Μπορεί να καταφέρετε να κλείσετε το στόμα ενός ανθρώπου. Αλλά η κατακραυγή από ολόκληρο τον κόσμο θα αντηχεί, κ. Πούτιν, στ’ αυτιά σας για την υπόλοιπη ζωή σας. Ας σας συγχωρήσει ο Θεός γι’ αυτό που κάνατε».
Η ιστορία του, που προκάλεσε σοβαρή κρίση στις διπλωματικές σχέσεις Ρωσίας – Βρετανίας, γίνεται όπερα από τον συνθέτη Άντονι Μπόλτον και θα ανέβει στην Grand Park Opera, στο Σάρεϊ, στο Νότιο Λονδίνο στις 16 Ιουλίου 2020.
Τίτλος της όπερας «Η Ζωή και ο Θάνατος του Αλεξάντερ Λιτβινένκο», μια όπερα που ο συνθέτης είχε στο μυαλό του όταν διάβασε τη βιογραφία του. Χρειάστηκαν τρία χρόνια δουλειάς για να ολοκληρώσει το έργο του. Η μουσική αυτού του θεατρικού έργου σε δύο πράξεις δανείζεται κομμάτια των Ρώσων συνθετών Ραχμάνινοφ, Σοστακόβιτς και Τσαϊκόφσκι αλλά και από ρωσικά τραγούδια ποδοσφαίρου και στρατιωτικά εμβατήρια, καθώς και από τον ύμνο των Τσετσένων.
Μια ιστορία κατασκοπείας και θανάτου γίνεται όπερα
Εξόριστος στο Λονδίνο, ο πρώην αξιωματικός των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών, Αλεξάντερ Λιτβινένκο, έγινε ο πιο περιβόητος κριτής του Πούτιν. Σε μια εποχή που είχε ψηφιστεί ένας νόμος που επέτρεπε τη θανάτωση κάθε «Ρώσου προδότη» οπουδήποτε στον κόσμο, η υπόθεση οδήγησε σε μεγάλη κρίση τις διπλωματικές σχέσεις Μεγάλης Βρετανίας και Ρωσίας.
Η περιπετειώδης ιστορία του Αλεξάντερ Λιτβινένκο ξεκινά από το 1998 όταν ως πράκτορας των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών κατηγόρησε τον Ρώσο πρόεδρο Μπορίς Γέλτσιν ότι σκόπευε να οργανώσει τις δολοφονίες πολιτικών αντιπάλων του. Αργότερα με εντολή του Πούτιν που τότε ήταν αρχηγός της FSB, απολύθηκε. Από τότε συνελήφθη πολλές φορές από τη ρώσικη αστυνομία μέχρι το 2000 οπότε και έφτασε στο Λονδίνο και ζήτησε πολιτικό άσυλο που του δόθηκε το 2001 ενώ το 2006 απέκτησε την αγγλική υπηκοότητα. Αργότερα έγραψε ένα βιβλίο, το Blowing Up Russia για να αποδείξει πως βομβιστικές επιθέσεις που αποδόθηκαν σε Τσετσένους τρομοκράτες ήταν υποκινούμενες από τον Πούτιν.
Οι κατηγορίες που εκσφεδόνιζε κατά του Πούτιν ήταν πρωτοφανείς, ακόμα και ως ηθικό αυτουργό για την κατάληψη στο θέατρο της Μόσχας το 2003 από τους Τσετσένους τρομοκράτες και για την επίθεση στο κοινοβούλιο της Αρμενίας που στοίχισε τη ζωή στον Αρμένιο πρόεδρο. Μετά τον θάνατο της δημοσιογράφου Άννας Πολιτκόφσκαγια άρχισε έρευνες για τη δολοφονία της, σε μια εποχή που ο Πούτιν ήθελε να εξαφανίσει τη δημόσια κατακραυγή. Στο πλαίσιο της έρευνάς του συναντήθηκε την 1η Νοεμβρίου του 2007, στο Millennium του Λονδίνου με τον Αντρέι Λουγκόβι, πρώην πράκτορα της KGB, και με έναν άγνωστο άντρα, ο οποίος τελικά αποδείχθηκε ότι ήταν ο Ντιμίτρι Κοβτούν και ήταν επιχειρηματίας. Στο ίδιο ξενοδοχείο συναντήθηκε επίσης, με τον πρώην πράκτορα της KGB Chocolnko και με τον Βιάσεσλαβ Κοτολένκο, επικεφαλής της ρωσικής ιδιωτικής ασφάλειας εταιρείας. Λίγες ώρες αργότερα συναντήθηκε σε εστιατόριο με τον Ιταλό ακαδημαϊκό Μάριο Σκαραμέλα, ο οποίος προειδοποίησε ότι διατρέχει κίνδυνο η ζωή του.
Λίγες ώρες αργότερα, ο Λιτβινένκο άρχισε να παρουσιάζει συμπτώματα της δηλητηρίασης που αρχικά πίστεψαν ότι προέρχεται από την ουσία θάλλιο. Οι εξετάσεις απέδειξαν ότι υπήρχε στον οργανισμό του σημαντική ποσότητα πολωνίου -210, ενός τοξικού ραδιενεργού ισοτόπου, το οποίο εισήλθε στον οργανισμό του μέσω τροφής ή της αναπνευστικής οδού.
Πέθανε στις 23 Νοεμβρίου και από το φιλικό του περιβάλλον εκτοξεύθηκαν κατηγορίες εναντίον του Κρεμλίνου. Ακόμα και ο πρώην αρχηγός της KGB, Όλεγκ Γκορντιέφσκι, δήλωσε: «Έπεσε θύμα εκδίκησης και κακίας των δυνάμεων αυτών». Ποσότητα και ίχνη ραδιενέργειας ανακαλύφθηκαν στα μέρη που είχε πάει ο Λιτβνινένκο και η αστυνομία έκανε έκκληση να επικοινωνήσουν όσοι πολίτες είχαν επισκεφθεί αυτά τα μέρη εκείνη την μέρα ενώ αποφασίστηκε όσοι πολίτες ήρθαν σε επαφή με τον Αλεξάντερ Λιτβινένκο να υποβληθούν σε προληπτικές εξετάσεις.
Η ιστορία του δεν έχει ακόμα κλείσει και η χήρα του πιστεύει ότι δεν έχει αποδοθεί δικαιοσύνη. Μέχρι σήμερα η «ατζέντα» του Λιτβινένκο παραμένει άγνωστη και η ιστορία του είναι ένα από τα κορυφαία θρίλερ κατασκοπείας του 21ου αιώνα.
