Κείμενο: Εύη Καλλίνη
Μια ψηλόλιγνη, αρχοντική γυναίκα, με ένα εντυπωσιακό κόκκινο φόρεμα, με υποδέχεται χαμογελαστή στο λόμπι του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης και η πρώτη μου σκέψη είναι ότι η Figen Çiftçi δεν περνά απαρατήρητη, όπως ακριβώς δεν περνούν απαρατήρητα και τα έργα της. Αυτά μου κίνησαν το ενδιαφέρον μερικές ημέρες πριν, όταν τα χάζευα στα εισερχόμενα του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μου, προσπαθώντας να αποκωδικοποιήσω τα φωτορεαλιστικά κολλάζ της, επάνω στα οποία «συναντώνται» αρχαιολογικοί χώροι και μνημεία από την Τουρκία και την Ελλάδα, με σκηνές από τη λαϊκή παράδοση και τη σύγχρονη ζωή στις δύο γειτονικές χώρες, φαινομενικά αντίθετες εικόνες σε ένα ιδιόμορφο αμάλγαμα του χθες με το σήμερα.
Με την είσοδο στο χώρο της έκθεσης, το πολύχρωμο, ιδιαίτερο σύμπαν της τουρκάλας φωτογράφου, αρχίζει να ξεδιπλώνεται μπροστά στα μάτια μου. Οι περίφημες «Beauties», όπως τις ονομάζει, φωτογραφημένες μαρμάρινες προτομές από Αφροδίτες που προέρχονται από διάφορα αρχαιολογικά μουσεία, έχουν τοποθετεί σε πίνακες με ζωγραφικό βάθος σε έντονα χρώματα. Άλλες φωτογραφίες από λίθινα διακοσμητικά στοιχεία, όπως ακροκέραμα, έχουν συνδυαστεί με ζωγραφική σε ακρυλικό χρώμα.
Η Çiftçi ζωγράφισε όλο το φόντο προσεκτικά με μικρό πινέλο, ώστε να δώσει μια τρισδιάστατη διάσταση στα έργα της. Αναμφίβολα, όμως, εντυπωσιακότερες όλων είναι οι μεγάλου μεγέθους φωτογραφίες λίθινων αρχαιοτήτων (κάποιες από αυτές εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης) που συνδυάζονται σε, ενίοτε, σουρεαλιστικά κολλάζ με σύγχρονες εικόνες χωρικών από απομακρυσμένες περιοχές, όπως ηλικιωμένες γυναίκες από το νησί της Καρπάθου ή γιουρούκους από τα χωριά της Τουρκίας. Αδύνατον να μην αναρωτηθεί κανείς, πώς μπορεί να γεννήθηκε στο μυαλό της η ιδέα αυτού του αναπάντεχου παντρέματος.
«Όλα ξεκίνησαν πριν από έξι χρόνια, όταν άρχισα να φωτογραφίζω αρχαιολογικά μνημεία. Είχα αυτές τις φωτογραφίες στο πορτφόλιό μου και ήθελα να τα συνδυάσω με κάτι, αλλά δεν ήξερα με τι. Μετά άρχισα να ταξιδεύω στα ενδότερα της Τουρκίας και είδα τα αυθεντικά χωριά. Σκέφτηκα τότε, αυτό είναι, θα συνδυάσω τις λίθινες αρχαιότητες με εικόνες από τα χωριά, με παραδοσιακές φορεσιές τις οποίες ωστόσο οι χωρικοί φοράνε στην καθημερινή τους ζωή».
«Κέρδισα το πρώτο βραβείο σε μια έκθεση φωτογραφίας κι αυτό με έκανε να ενθουσιαστώ περισσότερο για το συγκεκριμένο αντικείμενο. Έκανα μαθήματα, είδα εκθέσεις. Πριν από αυτό ασχολούμουν με το εμπόριο χαρτικών και παλαιότερα με άλλα αντικείμενα, αλλά η φωτογραφία μου άλλαξε τη ζωή! Άρχισα να ταξιδεύω στην Τουρκία, να περνώ χρόνο με τους ντόπιους, να βλέπω διαφορετικές κουλτούρες. Γιατί, όπως συμβαίνει και στην Ελλάδα, έτσι και στην Τουρκία, Βορράς και Νότος είναι διαφορετικοί μεταξύ τους. Πριν μου συμβεί αυτό ταξίδευα κυρίως στην Ευρώπη. Είχα σπουδάσει στην Ευρώπη, για τη χώρα μου δε γνώριζα πολλά. Τα έμαθα λίγο αργά, αλλά ξέρετε τι λένε, κάλλιο αργά παρά ποτέ!»
«Συνδεόμουν με μια τουρκικό-ελληνική ένωση που πραγματοποιούσε πολιτιστικές ανταλλαγές, έρχονταν Έλληνες στην Τουρκία, διοργανώναμε συνέδρια. Είπα, λοιπόν, ότι θα ήταν ωραία ιδέα να φωτογραφίσω τα μνημεία και των δύο χωρών και να διοργανώσουμε μια έκθεση. Η διευθύντρια του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης, Πολυξένη Αδάμ-Βελένη, μου έδωσε την άδεια να φωτογραφίσω τις αρχαιότητες του μουσείου κι έτσι προχώρησα».
«Μου αρέσει στη δουλειά μου που γνωρίζω ανθρώπους και εκπροσωπώ τη χώρα μου διεθνώς, δείχνω στον κόσμο πώς ντύνονται και ζούνε στα απομακρυσμένα χωριά της Τουρκίας. Ακόμη, μου αρέσει η φωτογραφία, γιατί σε βοηθά να ταξιδεύεις, να φυλακίζεις τη στιγμή και να δημιουργείς μια ωραία ανάμνηση».
«Καμιά φορά όταν βλέπεις αυτούς τους χώρους φαντάζεσαι, πώς θα ήταν τα παλιά χρόνια, γεμάτοι με κόσμο, κίνηση, ζωή. Ήθελα να φέρω αυτό το παλιό σκηνικό της αρχαιότητας στο σήμερα, διανθίζοντας τους αρχαιολογικούς χώρους με σύγχρονες εικόνες».
«Μου αρέσουν πάρα πολύ τα χρώματα, δίνουν ενέργεια στην εικόνα, τη ζωντανεύουν. Κάποιες φορές τα χρησιμοποίησα για να παρέμβω σουρεαλιστικά, αλλά και για να σπάσω τη μονοτονία των αγαλμάτων, του ασπρόμαυρου. Υπάρχει και μια σειρά έργων μου που είναι pop art, μοιάζει με το στυλ του Andy Warhol. Νομίζω πρέπει να παραλλάσσεις λιγάκι τον εαυτό σου…».
«Το χρώμα στη φωτογραφία «ανοίγει» το βλέμμα σου, θέλεις να είσαι συνέχεια έξω, να μη χάνεις το φως. Πηγαίνεις στο ίδιο μέρος ένα μήνα αργότερα και βλέπεις διαφορετικά χρώματα. Ένα χρόνο αργότερα, πάλι βλέπεις διαφορετικά χρώματα. Τα πάντα αλλάζουν διαρκώς».
«Συχνά με ρωτάνε γιατί σε ένα έργο μου έχω τοποθετήσει μια κατσίκα να στέκεται επάνω σε ένα αρχαίο μνημείο. Μα για να την προσέξετε, τους απαντώ γελώντας. Πρέπει καμιά φορά να έχεις και χιούμορ, να το διασκεδάζεις!».
«Γιατί τα περισσότερα κάδρα μου δείχνουν γυναίκες; Οι άντρες στα χωριά δε θέλουν να στήνονται σαν μοντέλα και να τους φωτογραφίζω. Και οι στολές τους είναι μονότονες. Ενώ οι γυναικείες φορεσιές είναι πολύχρωμες, γράφουν ωραία στο φακό. Συνήθως οι γυναίκες παίρνουν άδεια από τους συζύγους τους για να φωτογραφηθούν. Σε γενικές γραμμές πάντως οι χωρικοί είναι απλοϊκοί και καλοπροαίρετοι άνθρωποι».
«Υποθέτω πως η καθημερινή ζωή στον 21ο αιώνα δεν είναι οι ηλικιωμένες γυναίκες στην Κάρπαθο. Είναι κυρίως οι εικόνες από τις μεγαλουπόλεις, η τεχνολογία. Ο σύγχρονος τρόπος ζωής μας έχει κάνει να είμαστε μονίμως απασχολημένοι και πιστεύω πως μας λείπει η ζωή, όπως ήταν στα παλιά τα χρόνια. Πάντως, είτε πρόκειται για αρχαία μνημεία, είτε για τοπικές παραδόσεις, καλό είναι να γνωρίζεις τις ρίζες σου, γιατί χωρίς αυτές δεν μπορείς να υπάρχεις στο σήμερα».
—
Info: Η φωτογραφική έκθεση με τίτλο «Μια φορά και έναν καιρό…» – «Once Upon a Time…» φιλοξενείται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης έως τις 10 Ιανουαρίου 2016.
