Το 1938 έλαβε χώρα η σύνοδος του Μονάχου, της οποίας το ακόλουθο σύμφωνο αποτέλεσε το ουσιαστικό αποτέλεσμα της πολιτικής του «κατευνασμού» προς τον Χίτλερ και τον ναζιστικό επεκτατισμό. Σήμερα στο Μόναχο ξεκινάει μια άλλη σύνοδος, η ετήσια σύνοδος ασφαλείας του Μονάχου, η οποία είναι ήδη εμποτισμένη από μια νέα πολιτική κατευνασμού, αυτή τη φορά προς τον Ρωσικό επεκτατισμό και τον Πούτιν.
Όμως οι ηθικοί αυτουργοί τώρα δεν είναι οι Ευρωπαϊκές δυνάμεις αλλά οι Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες αστραπιαία ξεκίνησαν τη διαπραγμάτευση για την επόμενη μέρα στην Ουκρανία με το καθεστώς Πούτιν, χαρίζοντάς του apriori τα πάντα. Τα όσα είπε ο Τραμπ σχετικά με την τηλεφωνική του συνομιλία με τον Πούτιν είναι αναμενόμενα μεν, εντελώς σοκαριστικά δε, ένα λαμπρό, καινούριο κεφάλαιο στη σύγχρονη ιστορία του κυνισμού και της υποκρισίας. Αφού έπλεξε το εγκώμιο του Πούτιν, ο Τραμπ ουσιαστικά απέδειξε τη φανταστική διαπραγματευτική τακτική του businessman για την οποία τον έχουν τόσο επαινέσει: τα έδωσε όλα από την αρχή, χωρίς να ρωτήσει τον οποιονδήποτε, πόσο μάλλον τους Ουκρανούς. Ο ίδιος και ο νέος του υπουργός άμυνας είπαν ότι τα προ 2014 σύνορα στην Ουκρανία είναι μη ρεαλιστικός στόχος, ότι η Ουκρανία δεν έχει θέση στο ΝΑΤΟ, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα ασχοληθούν ιδιαίτερα με εγγυήσεις ασφαλείας.
Μεταξύ μας, αυτά λίγο ως πολύ ισχύουν, δηλαδή αν ελπίζει ποτέ κάποιος να υπάρξει ειρήνη θα πρέπει να αποδεχθεί κάποια εδαφικά τετελεσμένα στην Ουκρανία, όπως και την μη είσοδο της χώρας στο ΝΑΤΟ. Αλλά αυτό το κρατάς για μετά, αν ξεκινήσεις με αυτές τις παραδοχές τότε στο τέλος της διαπραγμάτευσης τι θα έχεις; Θα δώσεις και το Κίεβο σε αμπαλάζ δώρου; Προς τι αγωνίστηκαν και έχασαν τη ζωή τους δεκάδες χιλιάδες Ουκρανοί εδώ και τρία χρόνια;
Επίσης, είναι εκπληκτικό ότι η διακυβέρνηση Τραμπ αντιμετωπίζει την Ευρώπη και τον Καναδά με κάθε είδους απειλές, απειλές για δασμούς, για κατάληψη της Γροιλανδίας, για προσάρτηση του Καναδά, για εγκατάλειψη του ΝΑΤΟ, ενώ καλοπιάνει τον Πούτιν και κάθε ολοκληρωτικό καθεστώς της γης. Αυτό στο μυαλό μου δείχνει δύο προφανή πράγματα: ότι αφενός όσο πιο πολύ εθνικισμό πουλάει κάποιος τόσο πιο αδύναμος αποδεικνύεται στα ζόρικα, και αφετέρου ότι η δύση ως ενιαίο μέτωπο που παρά τα αναρίθμητα λάθη της βασίζεται σε έναν βασικό κώδικα αξιών, έχει τελειώσει (προσωρινά ή μη, αυτό θα δείξει). Πλέον ο πρόεδρος της χώρας – συμβόλου της δύσης προσβάλει και απειλεί ανοιχτά τους συμμάχους της και καλοπιάνει τους εχθρούς της.
Και η Ευρώπη; Ποια Ευρώπη; αυτή κι αν είναι εντελώς ξεχασμένη. Ούτε που πέρασε από το μυαλό του Τραμπ να συμβουλευτεί ή έστω να ενημερώσει την Ευρωπαϊκή Ένωση ή τη Μεγάλη Βρετανία, το ελάχιστο που θα έπρεπε να κάνει ένας σύμμαχος. Όμως, γι’ αυτό φταίει κυρίως η ίδια η Ευρώπη, που παρά τα μεγάλα λόγια το 2022 έχει κάνει ελάχιστα βήματα προς την αμυντική και διπλωματική της αυτάρκεια. Αντιλαμβάνομαι ότι είναι εύκολο να καταδικάζεις διαρκώς τους Ευρωπαίους για στασιμότητα και να αγνοείς τις προφανείς δυσκολίες που ενέχει η ίδια η αρχιτεκτονική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δηλαδή της δυσκολίας λήψης αποφάσεων μέσα σε 27 διαφορετικές κυβερνήσεις και λαούς και διαφορετικά συμφέροντα, παραδόσεις και αντιλήψεις. Αντίστοιχα, κρίνουμε αρνητικά τους σημερινούς Ευρωπαίους ηγέτες και πλέκουμε το εγκώμιο των μεγάλων ηγετών της μεταπολεμικής Ευρώπης, λες και οι τωρινοί φταίνε που δεν βίωσαν τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και μεγάλωσαν μέσα σε μια εποχή ανάπτυξης και ευημερίας που όμως τώρα τους καθιστά ανήμπορους να κινηθούν γρήγορα και αποφασιστικά.
Έστω κι έτσι όμως, υπάρχει πια και ένα όριο με τον στρουθοκαμηλισμό που προέρχεται κυρίως από τη Γερμανία, μία φοβική και παραλυτική στάση που ξεκίνησε μεν για ευνόητους ιστορικούς λόγους αλλά κατέληξε να κρατάει δέσμια την Ευρώπη σε μια κινούμενη άμμο. Οι χώρες της ανατολικής Ευρώπης επιδεικνύουν την αίσθηση επείγοντος που οι καταστάσεις επιβάλλουν λόγω εγγύτητας, με την Πολωνία ειδικά λόγω μεγέθους αλλά και παράδοσης να αναδύεται σαν ένας νέος περιφερειακός ηγέτης. Όμως πρέπει επιτέλους η Ευρώπη από τα ευχολόγια να περάσει στην ουσία. Ίσως τελικά η στάση Τραμπ να της κάνει ουσιαστικό καλό, να αποτελέσει τον εκκωφαντικό συναγερμό που θα την αφυπνίσει. Στο ένα πράγμα που πράγματι έχει δίκιο είναι ότι δεν μπορεί για τα ευρωπαϊκά ζητήματα να βγάζει πάντα τα κάστανα από τη φωτιά η Αμερική.
