Με αφορμή τη νέα έκθεση της Σοφίας Καλογεροπούλου “Μύθοι Πρόγνωσης” που παρουσιάζεται στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης μέχρι τις 18 Σεπτεμβρίου, με τριάντα έργα μικτής τεχνικής, η καταξιωμένη Ναΐφ ζωγράφος μάς υποδέχτηκε στο φιλόξενο σπίτι της για μια συζήτηση γύρω από τη Ναΐφ ζωγραφική, τα θέματα που αγαπά να αποτυπώνει στον ξύλινο καμβά, το ξεκίνημά της, αλλά και τα μελλοντικά της σχέδια. Η ίδια έχει μια ιδιαίτερα ευρεία παιδεία, καθώς σπούδασε στη Νομική Αθηνών, αλλά και μουσική στο Ωδείο Αθηνών και στο «Στούντιο» της Όπερας της Βιέννης, ενώ εμφανίστηκε στην Κρατική Όπερα της Βιέννης ως σολίστ την περίοδο 1976-77. Στη ζωγραφική είναι αυτοδίδακτη και από το 1990 που πρωτοεμφανίστηκε με αυτή της την ιδιότητα, έχει πραγματοποιήσει πολλές ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και το εξωτερικό.
“Μύθοι Πρόγνωσης”
Η κεντρική ιδέα της έκθεσης βασίζεται στην ιδέα ότι αν θέλουμε να δούμε το μέλλον, πρέπει να γνωρίσουμε το παρελθόν. Η παράδοση και η ιστορία μάς αποκαλύπτουν πολλά μυστικά. Η μυθολογία είναι μνήμη λαών. Όλες οι συνθήκες αλλαγής στην πορεία της ανθρωπότητας έχουν καταφέρει να διασωθούν και να μείνουν ζωντανές μέσα από τη μνήμη των λαών. Πάνω σε αυτή την ιδέα λοιπόν, δημιούργησα διάφορες εικόνες, εμπνευσμένες από την Παλαιά Διαθήκη, την Όπερα, τη Μυθολογία, από Μάντεις. Για παράδειγμα υπάρχουν έργα όπως ο “Δανιήλ στο λάκκο των λεόντων“, που συμβολίζει τον άνθρωπο που περιορίζεται σε μια κατάσταση, αλλά εν τέλει καταφέρνει να τη στρέψει υπέρ του. Τον αποτυπώνω να παίζει μπιλιάρδο με τα λιοντάρια, ένα χιουμοριστικό και συνάμα πικρό στοιχείο, που δείχνει ότι σε όποια κατάσταση και να βρισκόμαστε πρέπει να τη διαμορφώνουμε με τρόπο τέτοιο, ώστε να μην απογοητευόμαστε. Επιπλέον υπάρχουν έργα που βασίζονται σε όπερες του Στράους, οι οποίες εμπνέονται από μυθολογικούς ήρωες και από τους Έλληνες τραγικούς. Το μεγάλο έργο αυτής της έκθεσης ωστόσο είναι ο “Ορλάντο” της Βιρτζίνια Γουλφ, αυτή η διαχρονική, διεμφυλική φιγούρα, που αποτελεί το πρώτο έργο του μοντερνισμού.
.jpg)
“Όρνιθες”
Ναΐφ ζωγραφική
Η σχολή των Ναΐφ είναι η σχολή των αυτοδίδακτων, σχολή στην οποία διδάσκεσαι από τα λάθη. Είναι σουρεαλιστική, πολυεπίπεδη και περιθωριακή ζωγραφική. Πολλοί μεγάλοι ζωγράφοι ανήκουν σε αυτό το είδος τέχνης, που στην αρχή λάμβανε αρκετά δυσμενείς κριτικές. Ο Πικάσο για παράδειγμα στήριξε πολύ στο ξεκίνημά του τον “Τελώνη” Ανρί Ρουσώ, τον υπ’αριθμόν ένα Ναΐφ ζωγράφο, αν και πιστεύω ότι ο δικός μας ο Θεόφιλος είναι ανώτερος. Και έχουμε και εξαιρετικές γυναίκες Ναΐφ ζωγράφους στη χώρα μας. Η Ναΐφ τέχνη στην Ελλάδα σχετίζεται πολύ με τη Βυζαντινή ζωγραφική, που χαρακτηρίζεται από μεγαλύτερες φιγούρες πίσω, μικρότερες μπροστά, πολυχρωμία, περιγράμματα, και ζωγραφική σε ξύλο, ένα υλικό που δουλεύω κι η ίδια πολύ. Βλέπω όμως ότι και οι ξένοι Ναΐφ καλλιτέχνες έχουν πολλά κοινά στοιχεία με αυτά που περιέγραψα, συνεπώς η Ναΐφ ζωγραφική παγκοσμίως έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά, αλλά δεν μπορώ να πω ότι διέπεται από συγκεκριμένους κανόνες. Οι κανόνες διαμορφώνονται από τα κοινά αυτά χαρακτηριστικά.
.jpg)
“Σαμψών και Δαλιδά”
Από το χόμπι στο επάγγελμα
Η ζωγραφική ήταν το χόμπι μου και ενδεχομένως, αν το πάρουμε από ψυχαναλυτική σκοπιά, το μόνο ανεπηρέαστο, σε σχέση με τους άλλους τομείς που σπούδασα και μελέτησα σε βάθος, όπως η μουσική. Από παιδί ζωγράφιζα, είχα μεγάλη ευκολία στο σχέδιο. Στην Α’ Γυμνασίου είχα μια δασκάλα στο Κολλέγιο Αθηνών, η οποία μου έλεγε “Εγώ δεν θέλω μεγαλίστικα σχέδια, θέλω σχέδια σαν παραμύθια”. Παρεξηγήθηκα σε σημείο να μην πατήσω δύο μήνες στο μάθημά της, με διάφορες δικαιολογίες. Μια μέρα πλησίασα έξω από το αμφιθέατρο του σχολείου, όπου η δασκάλα εκείνη προέβαλλε στο βάθος μια ταινία για την Grandma Moses, την αμερικανίδα Ναΐφ ζωγράφο, η οποία ζωγράφιζε κάτι κόκκινα δέντρα μέσα σε λιβάδια αμερικάνικα, με φοβερά χρώματα και κυριολεκτικά εντυπωσιάστηκα. Αυτό ήταν. Από τότε έγινε το χόμπι μου.
Πάντα όταν ταξίδευα κι όταν ζούσα στη Βιέννη ως μουσικός, είχα μαζί μου τις μπογιές μου και ζωγράφιζα. Τότε δεν είχα σκεφτεί να πουλήσω τα έργα μου, τα χάριζα, έδινα σε όλες μου τις φίλες και τις συμμαθήτριες. Τα τελευταία έργα μόνο εκείνης της περιόδου, όσα είχαν μείνει, αποτέλεσαν την πρώτη μου έκθεση το 1990, η οποία πραγματοποιήθηκε κάτω από πίεση του Τέτση.
Χιουμοριστικό στοιχείο
Το μόνο και το πιο σοβαρό όπλο για τα πολύ σοβαρά πράγματα που μας συμβαίνουν, είναι το χιούμορ. Παραλύει τις άγριες καταστάσεις. Στη ζωγραφική μου εκφράζω αυτά που αγαπώ και αυτά που φοβάμαι. Και προσπαθώ να τα ξορκίσω με χιούμορ, με πολύ έντονα χρώματα, αυτό που κάνει δηλαδή η λαϊκή ζωγραφική. Γιατί εν τέλει, είναι λαϊκή η ζωγραφική που κάνω, παρ’όλο που τα θέματά μου εμπνέονται από μεγάλες όπερες, ή λογοτεχνικά έργα.
Μελλοντικά σχέδια
Θέλω να κάνω μια έκθεση αφιερωμένη στον Τάκη Καλογερόπουλο*με θέμα την ελληνική μουσική. Οι πίνακες θα βασίζονται σε λήμματα από το “Λεξικό της Ελληνικής Μουσικής” του Τάκη Καλογερόπουλου, το οποίο περιλαμβάνει τα πάντα. Για παράδειγμα έχει λήμμα “Μητρόπουλος” και στη συνέχεια “Μητροπάνος“. Προφανώς θα κάνω τη “Βεατρίκη” του Μητρόπουλου, αλλά θα κάνω και τα “Λαδάδικα” του Μητροπάνου. Αυτή θα είναι πολύ μεγάλη έκθεση, για την οποία έχω ήδη αρχίσει να μελετάω, αναζητώ λεπτομερή στοιχεία και κάνω μικρά προσχέδια.
Εκτός από αυτή την έκθεση, σχεδιάζω κι άλλη μια με θέμα τη γυναικεία δημιουργικότητα στη λογοτεχνία, βασισμένη στο βιβλίο “Room of one’s own” της Βιρτζίνια Γουλφ.
* Μουσικός και μουσικολόγος, (1946 – 2009), σύζυγος της Σοφίας Καλογεροπούλου
——–
Info: “Μύθοι Πρόγνωσης” | 4 – 18/9 | Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης | Είσοδος ελεύθερη
Κεντρική εικόνα άρθρου: “Η κιβωτός του Νώε”
