Το 3ο Κουδούνι Όπερα είναι ένα από τα μακροβιότερα εκπαιδευτικά προγράμματα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Ένα πρόγραμμα καλλιτεχνικής και παιδαγωγικής δράσης για τα σχολεία της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, το οποίο υλοποιείται με την ευγενική χορηγία της Τράπεζας Πειραιώς. Η υποστήριξη του εκπαιδευτικού προγράμματος εντάσσεται στο πλαίσιο του πολύπλευρου προγράμματος Εταιρικής Υπευθυνότητας της Τράπεζας “EQUALL” και ειδικότερα στον πυλώνα που περιλαμβάνει δράσεις για τη Νέα Γενιά.
Το 3ο Κουδούνι Όπερα χτυπάει για έξι συναπτά σχολικά έτη φέρνοντας το μουσικό θέατρο μέσα στις σχολικές αίθουσες. Οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές έρχονται σε επαφή με ολόκληρη τη διαδικασία παραγωγής μιας παράστασης, στοιχείο που προσδίδει στο πρόγραμμα ξεχωριστό ενδιαφέρον. Πώς λειτουργεί; Κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς, οι εκπαιδευτικοί των σχολείων που συμμετέχουν επιμορφώνονται μέσα από εβδομαδιαία εργαστήρια, τα οποία πραγματοποιούνται είτε στις εγκαταστάσεις της ΕΛΣ είτε στα ίδια τα σχολεία, από την ομάδα συντονιστών του προγράμματος. Στη συνέχεια, μεταφέρουν αυτές τις γνώσεις στους μαθητές τους μέσα στη σχολική τάξη και έτσι αρχίζει σταδιακά να «χτίζεται» η παράσταση. Η εμπειρία για τους μαθητές κορυφώνεται με τη συμμετοχή τους στη γενική δοκιμή και στην τελική παρουσίαση μιας μεγάλης παραγωγής. Εκεί έχουν την ευκαιρία να βιώσουν και να κατανοήσουν πώς όλα τα επιμέρους στοιχεία του «παζλ» που μελετούσαν ενώνονται σε ένα ενιαίο καλλιτεχνικό αποτέλεσμα.
Ο μαθητής δεν είναι παθητικός θεατής, ενώ και ο ίδιος ο εκπαιδευτικός διδάσκεται με τη σειρά του από έμπειρους καλλιτέχνες. Η όπερα παύει να φαντάζει βαρετή ή απόμακρη και γίνεται μια ακόμη δυνατότητα έκφρασης, ανοιχτή σε νέους που βρίσκονται σε αναζήτηση της ταυτότητάς τους. Το 3ο Κουδούνι Όπερα είναι σαν να συμμετέχει στη δημιουργία του αυριανού καλλιτεχνικού κοινού, εκπαιδεύοντας αισθητική, παιδεία και κριτική σκέψη.
Πρώτη φορά ήχησε το 3ο Κουδούνι Όπερα τη σχολική χρονιά 2020-2021 με το έργο «Πώς βρέθηκε ένα κοράκι στην κοιλιά της φάλαινας;» και τη συμμετοχή 130 μαθητών υπό τη μουσική διεύθυνση της Δήμητρας Τρυπάνη. Λόγω των περιορισμών της πανδημίας δεν υπήρξε παρουσία κοινού, μα κινηματογραφήθηκε εκπληρώνοντας τον σκοπό του. Ακολούθησε τον Ιούνιο του 2022 «Το φυλαχτόοοοοοοοοοοο» σε σύνθεση και μουσική διεύθυνση Δήμητρας Τρυπάνη και τη συμμετοχή 200 μαθητών και 14 εκπαιδευτικών και μουσικών από 13 δημοτικά σχολεία της Αθήνας.
Το πρόγραμμα, από την έναρξη λειτουργίας του, υλοποιείται με την υποστήριξη της Τράπεζας Πειραιώς κι έκτοτε συμβάλει στο να διευρύνεται σταδιακά το πεδίο του και η εμβέλειά του. Την τρίτη χρονιά συμπεριλαμβάνονται σχολεία της περιφέρειας και τον Ιούνιο του 2023 υπό την καλλιτεχνική καθοδήγηση του συνθέτη Αλέξανδρου Μούζα παρουσιάζεται το έργο σε σύνθεση και μουσική διεύθυνση του ίδιου «Σταγόνα… ΕΓΩ / Ωκεανός… ΜΑΖΙ». Το 2024 ακολούθησε το έργο «Οδός Φανταστικής» σε σύνθεση και μουσική διεύθυνση Σοφίας Καμαγιάννη και λιμπρέτο Αναστασίας Στυλιανίδη. Την περσινή καλλιτεχνική περίοδο παρουσιάστηκε το έργο «Ταξίδι στη Χώρα των Άσχημων», σε σύνθεση Τρέβορ Γκραλ, λιμπρέτο Αντριάνας Μίνου και μουσική διεύθυνση Κυριακής Κουντούρη.
Για φέτος όμως το 3ο Κουδούνι Όπερα κάνει ένα ακόμα σημαντικό βήμα, ταξιδεύει για πρώτη φορά εκτός Αθηνών εγκαινιάζοντας συνεργασίες με φορείς στα Ιωάννινα και τη Θεσσαλονίκη. Η ΕΛΣ και η Τράπεζα Πειραιώς προωθούν την τέχνη, τη δημιουργικότητα και τη βιωματική μάθηση, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην υλοποίηση της πρωτοβουλίας. Η ένωση διακεκριμένων καλλιτεχνών, έμπειρων παιδαγωγών και μαθητών χτυπά ένα κουδούνι που μας προσκαλεί όλους να συνειδητοποιήσουμε ότι η τέχνη δεν είναι προνόμιο μα αγωγή της ψυχής.
Για να γνωρίσουμε ακόμα καλύτερα τον κόσμο του εκπαιδευτικού προγράμματος 3ο Κουδούνι Όπερα, μιλήσαμε με τους βασικούς συντελεστές, την υπεύθυνη προγραμματισμού των Εκπαιδευτικών & Κοινωνικών Δράσεων Εθνικής Λυρικής Σκηνής, Εύα Καρτερού και την Καλλιρρόη Παπαδοπούλου, η οποία βρίσκεται στην ομάδα της επιμέλειας εκπαιδευτικού σχεδιασμού & συντονισμού παραγωγής. Επίσης, ζητήσαμε να μοιραστούν μαζί μας την εμπειρία τους και οι: Αθηνά Τασούλα (εκπαιδευτικός μουσικής, ΠΕ79.01 στο 10ο Δημοτικό Σχολείο Χαϊδαρίου), Όλγα Γιαννακοπούλου (δασκάλα ειδικής αγωγής), Βάσω Ζώρζου (ειδικό εκπαιδευτικό προσωπικό), Νασία Κώνστα (μουσικός) και Γεωργία Μπακοπούλου (σχολική ψυχολόγος).
Η Εύα Καρτερού και η Καλλιρρόη Παπαδοπούλου μιλούν για το «3ο Κουδούνι Όπερα»:
Πώς γεννήθηκε η ιδέα για το 3ο Κουδούνι Όπερα;
Η ιδέα γεννήθηκε από το συλλογικό όραμα του τμήματος Εκπαιδευτικών & Κοινωνικών Δράσεων της Εθνικής Λυρικής Σκηνής. Στόχος ήταν να συναντηθούν πολλά παιδιά μαζί, ανεξαρτήτως κοινωνικού υπόβαθρου ή προηγούμενης σχέσης με τη μουσική. Η συνάντηση αυτή πραγματοποιήθηκε στην εντυπωσιακή Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος της ΕΛΣ στο ΚΠΙΣΝ. Εκεί, οι μαθητές και οι μαθήτριες συνεργάστηκαν επί σκηνής σε ένα έργο μουσικού θεάτρου, ειδικά γραμμένο για το εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Βασική επιδίωξη του προγράμματος ήταν η καθολική συμμετοχή όλων των παιδιών, χωρίς προϋποθέσεις και χωρίς επιλογές με κριτήριο τη χορωδιακή ή μουσική εμπειρία. Η πρόθεση ήταν να δημιουργηθεί ένας ανοιχτός χώρος, όπου κάθε παιδί θα μπορούσε να εκφραστεί ελεύθερα, να ανακαλύψει τις δυνατότητές του και, σε πολλές περιπτώσεις, να βιώσει τη χαρά της δημιουργίας με αυθεντικό και άμεσο τρόπο.
Στο πλαίσιο της διαμόρφωσης του προγράμματος και μέσα από συζητήσεις με την επικεφαλής της πρώτης και της δεύτερης καλλιτεχνικής-εκπαιδευτικής ομάδας, Δήμητρα Τρυπάνη, αποφασίστηκε ότι, για να φτάσει ένα μουσικό έργο σε τόσο μεγάλο αριθμό παιδιών, ο πιο αποτελεσματικός δρόμος ήταν μέσω των δασκάλων. Κατά συνέπεια, το μουσικό έργο έπρεπε πρώτα να διδαχθεί στους ίδιους τους εκπαιδευτικούς. Με αυτό τον τρόπο προτάθηκε ένας δημιουργικός και βιωματικός τρόπος μετάδοσης εργαλείων επιμόρφωσης, με το πρόγραμμα να ξεκινά ως πρόγραμμα εκπαίδευσης εκπαιδευτών. Στη συνέχεια, οι δάσκαλοι μετέφεραν τη δική τους δημιουργική εμπειρία στα παιδιά, μέσα από τη διδασκαλία του μουσικού έργου σε εβδομαδιαία βάση, ενεργοποιώντας μια κοινή διαδικασία μάθησης, συμμετοχής και συλλογικής δημιουργίας.
Το όνομα «3ο Κουδούνι Όπερα» πώς προέκυψε;
Το 3ο Κουδούνι Όπερα προηγήθηκε ως ιδέα και απέκτησε την ονομασία του δύο χρόνια αργότερα. Η επιλογή του τίτλου βασίστηκε σε ένα λεκτικό παιχνίδι που λειτουργεί ως γέφυρα ανάμεσα στον κόσμο των παιδιών και τον κόσμο της όπερας. Για τα παιδιά, το κουδούνι παραπέμπει στο σχολικό κουδούνι. Στον χώρο της παράστασης, όμως, το τρίτο χτύπημα του κουδουνιού σηματοδοτεί την έναρξη της παράστασης. Έτσι, ο τίτλος εισάγει τα παιδιά στον χρόνο και τον χώρο της σκηνής, μετατρέποντας ένα οικείο καθημερινό σύμβολο σε θεατρικό σήμα εκκίνησης.
Πείτε μας για τις ζυμώσεις που γίνονταν εκείνη την περίοδο που γεννιόταν η ιδέα του προγράμματος «3ο Κουδούνι Όπερα».
Τίποτε δεν είναι εύκολο στην αρχή. Υπήρξαν δυσκολίες, εμπόδια και έντονοι προβληματισμοί. Το πρόγραμμα σχεδιαζόταν σε μεγάλη κλίμακα με τη συμμετοχή παιδιών από όλες τις περιοχές της Αθήνας, μέσα στην αβεβαιότητα και τους περιορισμούς της περιόδου της πανδημίας. Ο βασικός μας προβληματισμός ήταν το κατά πόσο και με ποιον τρόπο θα μπορούσε να συνεχιστεί το πρόγραμμα σε ενδεχόμενο νέου κλεισίματος των σχολείων. Πώς θα έφτανε στην ολοκλήρωσή του και, κυρίως, πώς τα παιδιά που δούλευαν όλη τη χρονιά στις τάξεις τους, θα κατάφερναν να συναντηθούν με τα παιδιά από τα άλλα εννέα σχολεία στην Κεντρική Σκηνή της ΕΛΣ, για να ζήσουν την κορύφωση αυτής της συλλογικής εμπειρίας.
Ποιος ήταν όμως ο βαθύτερος στόχος που έκανε όλα τα εμπόδια και τις δεύτερες σκέψεις να εξαφανιστούν;
Η χαρά, η εντυπωσιακή δέσμευση και η συνέπεια των εκπαιδευτικών, μαζί με την εμπιστοσύνη τους προς την καλλιτεχνική και εκπαιδευτική ομάδα, δεν άφηναν κανένα περιθώριο εγκατάλειψης. Αρχικά της ιδέας και μετέπειτα της προσπάθειας. Παρά τα καθημερινά εμπόδια της συγκυρίας και τη μεγάλη κλίμακα του εγχειρήματος, η ανάγκη για δημιουργική συνάντηση ήταν ισχυρότερη από κάθε αμφιβολία. Ο στόχος ήταν ξεκάθαρος: να φτάσουμε όλοι μαζί στην παράσταση. Ιδιαίτερα καθοριστικός υπήρξε ο ρόλος του Καλλιτεχνικού Διευθυντή, Γιώργου Κουμεντάκη, ο οποίος δείχνει έμπρακτη εμπιστοσύνη στα προγράμματα του Τμήματος των Εκπαιδευτικών & Κοινωνικών Δράσεων, προσφέροντας τον απαραίτητο χώρο και τη στήριξη, ώστε να υλοποιηθούν ακόμη και στις εξαιρετικά απαιτητικές συνθήκες της πανδημίας. Η συνάντηση 100 παιδιών επί σκηνής στην περίοδο της πανδημίας – αριθμός που εκτός πανδημίας διπλασιάστηκε – ήταν ο στόχος μας. Και τελικά, τον πετύχαμε.
Το 3ο Κουδούνι Όπερα έκανε την πρώτη του εμφάνιση την περίοδο της πανδημίας. Αυτό, τελικά, πιστεύετε ότι λειτούργησε υπέρ του κατά κάποιον τρόπο;
Παρότι η πανδημία δημιούργησε αντικειμενικά δυσκολίες και περιορισμούς, εκ των υστέρων μπορούμε να πούμε ότι λειτούργησε και ως καταλύτης. Μας ανάγκασε να επαναπροσδιορίσουμε τις προτεραιότητές μας, να δουλέψουμε με μεγαλύτερη ευελιξία, φροντίδα και συλλογικότητα, και να εστιάσουμε στην ουσία της εκπαιδευτικής και καλλιτεχνικής εμπειρίας.
Ποια στοιχεία πιστεύετε ότι κάνουν το 3ο Κουδούνι Όπερα ξεχωριστό και το αναγάγουν σε μια καινοτόμο πρόταση στον χώρο των εκπαιδευτικών προγραμμάτων;
Καταρχάς, ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του προγράμματος είναι η συνάντηση παιδιών από διαφορετικά κοινωνικά περιβάλλοντα, επίπεδα ευαλωτότητας και εκπαιδευτικά πλαίσια, μέσα σε ένα πρόγραμμα βαθιά συμπεριληπτικό. Στο 3ο Κουδούνι Όπερα συμμετέχει το σύνολο των μαθητών της τάξης, ενώ ενσωματώνονται ισότιμα και παιδιά από ειδικά σχολεία, όπως σχολεία κωφών και άλλες δομές ειδικής εκπαίδευσης. Στο πρόγραμμα λαμβάνουν μέρος παιδιά που μπορεί να μην είχαν προηγούμενη σχέση με τη μουσική ή που θεωρούσαν ότι η όπερα δεν τα αφορά και τα οποία, μέσα από τη διαδικασία, συγκινούνται και ενεργοποιούνται δημιουργικά. Δεν υπάρχουν επιλεγμένες υποομάδες· η ομάδα είναι η ίδια η τάξη και όλοι συμμετέχουν ισότιμα στη δημιουργική εμπειρία.
Καθοριστικός είναι, επίσης, ο ρόλος των δασκάλων και τα ερεθίσματα που προσφέρονται σε ολόκληρο το εκπαιδευτικό πλαίσιο – συμπεριλαμβανομένων και των σχολικών διευθύνσεων – από την εκάστοτε καλλιτεχνική-εκπαιδευτική ομάδα. Δάσκαλοι και παιδιά διανύουν μαζί όλα τα στάδια της δημιουργικής διαδικασίας και έρχονται σε άμεση επαφή με τους διαφορετικούς ρόλους και τις ειδικότητες που απαιτούνται για την παραγωγή μιας παράστασης μουσικού θεάτρου.
Από το πρόγραμμα έχουν περάσει σημαντικοί συνθέτες, μουσικοί, μαέστροι, σκηνοθέτες, σκηνογράφοι, μονωδοί, χορογράφοι, φωτιστές και ηχολήπτες, ως μέλη των εκάστοτε καλλιτεχνικών ομάδων, καθώς και πλήθος διοικητικών και τεχνικών ειδικοτήτων που συνθέτουν μια ολοκληρωμένη θεατρική παραγωγή. Η τελική παράσταση ανεβαίνει με όλους τους όρους και τις απαιτήσεις μιας πλήρους παραγωγής μουσικού θεάτρου και με τη συμμετοχή σημαντικών συντελεστών – στοιχείο που προσδίδει στο πρόγραμμα την εμπειρία, τη σοβαρότητα και τη δυναμική ενός πραγματικού καλλιτεχνικού γεγονότος.
Πώς έχει διαμορφωθεί η άποψή σας για το 3ο Κουδούνι Όπερα μετά από πέντε χρόνια σταθερής και επιτυχημένης πορείας;
Το αποτύπωμά του ήταν ισχυρό ήδη από την πρώτη χρονιά και παραμένει ορατό στα παιδιά που συμμετέχουν, αλλά και στο κοινό που το παρακολουθεί γεμίζοντας ασφυκτικά την αίθουσα. Κάθε φορά που 100 ή 200 παιδιά ανεβαίνουν στη σκηνή έχοντας «βουτήξει» ουσιαστικά στη διαδικασία, η συλλογική εμπειρία επιβεβαιώνει τον λόγο ύπαρξης του προγράμματος. Παράλληλα, η εξέλιξή του σε μικρότερες εκδοχές και η σταθερή του παρουσία σε σχολεία στην Αττική και την Περιφέρεια δείχνουν ότι πρόκειται για μια ζωντανή εκπαιδευτική πρόταση που συνεχίζει να αναπτύσσεται και να απευθύνεται σε ολοένα και περισσότερα παιδιά.
Θα θέλατε να μοιραστείτε μαζί μας μια στιγμή από το 3ο Κουδούνι Όπερα που θα κουβαλάτε μαζί σας μια ζωή;
Κατά τη διάρκεια του πρώτου 3ου Κουδουνιού Όπερα, τα σχολεία έκλεισαν λόγω της πανδημίας και για μεγάλο μέρος της χρονιάς δουλεύαμε αποκλειστικά διαδικτυακά. Παρ’ όλες τις αβεβαιότητες, φτάσαμε στην τελική φάση της παράστασης, η οποία πραγματοποιήθηκε χωρίς κοινό και με αυστηρά υγειονομικά μέτρα. Την τελευταία ημέρα των προβών, ένα σχολείο αποκλείστηκε λόγω θετικού κρούσματος. Αντί να μείνει εκτός, οργανώθηκε επιπλέον γύρισμα στον χώρο του σχολείου, ώστε, με τη βοήθεια του μοντάζ, να συμμετάσχει ισότιμα στην τελική παρουσίαση. Και τα καταφέραμε. Αυτή η στιγμή, όπου η ανάγκη να μην μείνει κανείς εκτός υπερίσχυσε κάθε δυσκολίας, είναι κάτι που θα κουβαλάμε πάντα μαζί μας.
Όταν στο σχολείο «χτυπάει» το 3ο Κουδούνι …Όπερα:
Αθηνά Τασούλα, Εκπαιδευτικός Μουσικής, ΠΕ79.01 στο 10ο Δημοτικό Σχολείο Χαϊδαρίου:
«Όταν στο σχολείο χτυπάει το 3ο κουδούνι ξεκινά η μαγεία. Όταν φτάνει το χρίσμα, δηλαδή η απόφαση των Εκπαιδευτικών & Κοινωνικών Δράσεων Εθνικής Λυρικής Σκηνής, ότι εντάσσεται το σχολείο στο πρόγραμμα, αρχίζει το σχολείο να “κουνιέται” μυστηριωδώς. Πρώτα κουνιέται η/ο εκπαιδευτικός (ή οι εκπαιδευτικοί που αναλαμβάνουν το πρόγραμμα). Συγκεκριμένα “κουνιέται-κουνιέται” (από αγαπημένη άσκηση του εργαστηρίου) τόσο πολύ που για τρεις ώρες εβδομαδιαίως γίνεται ξανά παιδί μαζί με άλλα μεγάλα παιδιά και ξεπατώνεται στο παιχνίδι. Θυμάται ξανά το “κάθομαι στο πάτωμα”, το “περπατάω ανάποδα”, το “κάνω απροσδιόριστες κινήσεις”, το “ξεκαρδίζομαι στα γέλια”, το “τραγουδάω όπως και όσο μπορώ”, το “μαγεύομαι από τις μελωδίες”, το “ξεκλειδώνω το βόλεμα της συμπεριφοράς μου” και ανοίγει σε κάτι πιο ευρύ, πιο μεγάλο, πιο διάφανο και πιο ελαστικό. Ανοίγει σε κάτι πιο ά-σχημο (με την έννοια του χωρίς σχήμα-από την παράσταση του 2025 με τίτλο “η Χώρα των Ά-σχημων”) από αυτό που ήταν πριν.
Μετά από λίγο καιρό, αυτή η περίεργη παραμόρφωση αρχίζει να διεισδύει στο σχολείο. Η/Ο εκπαιδευτικός αρχίζει να “κουνιέται-κουνιέται” μαζί με τους/τις μαθητές/ήτριές του. Γιατί πρέπει το έργο και οι ασκήσεις των εργαστηρίων να επαναληφθούν στο μάθημα, μέσα στο σχολείο. Και καλά τα παιδιά ξέρουν από κούνημα… αλλά μαζί με τον δάσκαλο ή τη δασκάλα τους; Αυτό είναι τουλάχιστον ανεπίτρεπτο! Αυτή η παγιωμένη και επιφορτισμένη με τόσα στερεότυπα σχέση να αρχίσει να κουνιέται, να τεντώνεται, να ξεκουμπώνεται, να ξεβολεύεται και τελικά να αλλάζει; Και δεν έφτανε μόνο αυτό. Αρχίζουν και έρχονται κάτι περίεργοι ά-σχημοι τύποι στο σχολείο, οι καλλιτέχνες! Και αρχίζουν και κουνιούνται κι αυτοί μαζί. Έρχεται στο σχολείο μία σκηνοθέτις και ένας ηθοποιός και ένας τραγουδιστής και μία συνθέτις και μία μαέστρος και ένας συγγραφέας και γέμισε το σχολείο τέχνη! Ένας αέρας αλλιώτικος φυσάει και παίρνει τα μυαλά, τα κορμιά, τις καρδιές και τα “κουνάει-κουνάει” συθέμελα!
Και οι μήνες περνάνε, τα παιδιά μαθαίνουν ένα έργο (ένα πρωτότυπο έργο με στοιχεία όπερας ή αλλιώς μουσικού θεάτρου) αδιανόητα δύσκολο για παιδιά 10-11-12 χρονών! Πώς τα καταφέρνουν; Πολλοί/ές εκπαιδευτικοί δεν ξέρουν καν μουσική. Πώς τους τα διδάσκουν; Κανείς δεν καταλαβαίνει… πώς φτάσαμε ως εδώ; Πώς έγινε αυτό;
Και φτάνουμε στην τελευταία εβδομάδα. Όλα τα σχολεία συναντιούνται στην Εθνική Λυρική Σκηνή κάθε μέρα, το απόγευμα, μετά το σχολείο και κάνουν πρόβα όλες και όλοι μαζί το έργο που ήδη έχει μαθευτεί! Και όλα τρέχουν με ιλιγγιώδεις ταχύτητες! Τόσα παιδιά; Ας μην χτυπήσουν, ας μην αρρωστήσουν, ας μην γίνει καμιά ζημιά… ας πάνε όλα καλά! Και πάνε ΠΑΝΤΑ όλα καλά, γιατί όλοι και όλες κάνουν άψογα τη δουλειά τους, γιατί εκτός από αιώνια παιδιά είναι εκπληκτικές και εκπληκτικοί επαγγελματίες. Είναι αυτά τα καλύτερα πρότυπα για τα παιδιά μας: οι καλλιτέχνες αλλά και ο τεχνικός του ήχου, ο τεχνικός της σκηνής, η υπεύθυνη της σκηνής, η υπεύθυνη της παραγωγής. Όλοι και όλες ΜΑΖΙ σαν ένα καλοσυγκερασμένο κλειδοκύμβαλο που παίζει την πιο θεϊκή μουσική! Η μέρα της παράστασης φτάνει! Το 3ο Κουδούνι χτυπάει! Ανοίγει η αυλαία… ΜΑΓΕΙΑ…! Πέφτει η αυλαία. Κλάματα, συγκίνηση, αγκαλιές. ΤΑ ΚΑΤΑΦΕΡΑΜΕ! Μόνο ευγνωμοσύνη που το 3ο Κουδούνι “χτύπησε στο σχολείο μας”».
Όλγα Γιαννακοπούλου (δασκάλα ειδικής αγωγής), Βάσω Ζώρζου (ειδικό εκπαιδευτικό προσωπικό), Νασία Κώνστα (μουσικός) και Γεωργία Μπακοπούλου (σχολική ψυχολόγος):
«Τι να πρωτοπεί κανείς για τη συμμετοχή μας στο πρόγραμμα 3ο Κουδούνι Όπερα με “Το φυλαχτοοοοοοοοοοοο”… Το εγχείρημα της συμμετοχής των μαθητών του Ειδικού Δημοτικού Σχολείου Πεντέλης και των τεσσάρων εκπαιδευτικών δεν ήταν απλώς μια καλλιτεχνική δράση. Ήταν μια εμπειρία ζωής, τόσο για τους τέσσερις μαθητές μας με αναπηρία όσο και για εμάς τις ίδιες που είχαμε την τύχη να συναντηθούν οι δρόμοι μας εκείνη τη χρονιά και να δουλέψουμε μαζί.
Για δέκα ολόκληρους μήνες εργαστήκαμε με συνέπεια γνωρίζοντας πως αυτό που χτίζαμε ήταν κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια παράσταση. Προετοιμάζαμε τους μαθητές μας να σταθούν επί 50 σχεδόν λεπτά στη σκηνή, μπροστά σε εκατοντάδες θεατές και δίπλα σε παιδιά από δώδεκα ακόμη Γενικά σχολεία. Αν μας το έλεγε κανείς αυτό στο ξεκίνημα, θα λέγαμε πως φαντάζει αδιανόητο…
Ας τα πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Η διαδικασία προετοιμασίας των μαθητών μας δεν αφορούσε μόνο τη μουσική. Η μουσική, βέβαια, ήταν το βασικό μας εργαλείο, αλλά όχι το μόνο. Επιστρατεύσαμε εναλλακτικούς τρόπους διδασκαλίας, τεχνολογίες ανοιχτού τύπου, φαντασία και –πάνω απ’ όλα– πίστη στις δυνατότητες των παιδιών μας. Δεν θα ξεχάσουμε ποτέ τη στιγμή που μία μαθήτριά μας με κινητικές δυσκολίες κατάφερε, με τη βοήθεια ενός πρωτότυπου μηχανισμού, να αποδώσει το body percussion και να νιώσει ισότιμο μέλος της ομάδας. Εκείνη τη στιγμή καταλάβαμε όλοι τι σημαίνει ουσιαστική συμπερίληψη.
Τα παιδιά αγκάλιασαν τη διαδικασία με ενθουσιασμό από την πρώτη μέρα. Αγάπησαν το παραμύθι, τα τραγούδια, την επαφή με τους μαθητές των άλλων σχολείων. Κάθε μικρή τους κατάκτηση –ένα τραγούδι που ειπώθηκε σωστά, ένας ρυθμός που ακολουθήθηκε με ακρίβεια– ήταν για εμάς μια μεγάλη νίκη. Υπήρξαν, βέβαια, και δύσκολες στιγμές. Οι προσαρμογές και τα πρακτικά εμπόδια ήταν καθημερινές προκλήσεις, όμως όλα αντιμετωπίστηκαν συλλογικά, με τη στήριξη των γονιών και του ανθρώπινου δυναμικού της ΕΛΣ.
Ιδιαίτερη συγκίνηση μάς προκάλεσε η αναγνώριση που έλαβαν οι μαθητές μας στις κοινές πρόβες με τα υπόλοιπα 200 παιδιά. Τα θερμά λόγια, τα χειροκροτήματα, τα βλέμματα αποδοχής από εκπαιδευτικούς, μαθητές, τη συντονιστική ομάδα και τη μαέστρο κ. Δήμητρα Τρυπάνη, επιβεβαίωσαν πως τα παιδιά μας δεν ήταν απλώς πάνω στη σκηνή· ανήκαν ισότιμα πάνω σε αυτή! Εκείνη τη στιγμή νιώσαμε ότι όλος ο κόπος άξιζε και ότι η τέχνη μπορεί πραγματικά να αλλάξει ζωές.
Για εμάς, το “Φυλαχτόοοοοοοοοοοο” είχε μια συμβολική αξία… ήταν μια διαδρομή που περιείχε Φως, Υποστήριξη και συνεργασία ανθρώπων που γνωρίζουν καλά την αναπηρία και τους περιορισμούς, αλλά μπόρεσαν να πιστέψουν και να δώσουν Λύσεις, Αποδοχή και ένα Χώρο ελεύθερης έκφρασης μέσα από την Τέχνη, όπου το Όραμα έγινε πράξη».
