Είναι πρωί. Ο ήλιος όχι στο ψηλότερο σημείο του αλλά κάνει αισθητή την παρουσία του. Είμαι καθισμένη στο κρεβάτι και πετάω ματιές έξω στο παράθυρο προς ένα βουναλάκι της Δράμας. Είναι μια συνηθισμένη μέρα. Η μέρα που φεύγω από την πόλη, αποχαιρετώ το Διεθνές Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Δράμας.
Η οθόνη φωτισμένη παίζει από το πρωί τις ταινίες. Όλα όσα δεν πρόλαβα. Ο χρόνος πάντα πεπερασμένος. Οι ιστορίες των άλλων πετάνε βότσαλα μνήμης στο δικό σου μυαλό. Οι δικές σου ιστορίες ξεπετάγονται αυθόρμητα, άτσαλα διεκδικώντας με ζήλια το μερίδιο της χαράς ή της λύπης που τους αναλογεί. Κάποιες ιστορίες έρχονται και σε γρατζουνάνε, σε ξεσηκώνουν λίγο περισσότερο.
Με κάποιες, συγχρονίζεσαι περισσότερο, ταυτίζεσαι. Το βλέμμα σου ακουμπά μακρύτερα από του διπλανού σου. Ταυτόχρονες θεάσεις, άλλη βύθιση. Κοιτάζουμε μα βλέπουμε διαφορετικά, εστιάζουμε αλλιώτικα. Ένα ροζ κομμάτι στην οθόνη καλωσορίζει μια καλοκαιρινή ανάμνηση του γευστικότερου παγωτού κεράσι που έφαγες, δεν αντέχεις τους καλοκαιρινούς αποχαιρετισμούς, ίσως όμως για κάποιον άλλο τη θύμηση της παιδικής κουδουνίστρας σε σχήμα γλειφιτζούρι που τον νανούριζε, η πρόσφατη ενηλικίωση της κόρης σου σε έχει αποσυντονίσει. Το βλέμμα ενός ήρωα έξω στο παράθυρο εστιασμένο στο απέναντι μπαλκόνι σου φέρνει κοντά εκείνο το γραφείο που ξημερωνόσουν διαβάζοντας για να δώσεις Πανελλήνιες μέχρι το ζουμ της κάμερας που θα σου αποκαλύψει τον παππού με το εγγόνι να διαβάζουν παραμύθια, σου λείπει πολύ ο παππούς, ή ένα βάζο με λουλούδια για την πρώτη μέρα της άνοιξης, είπαμε είσαι ερωτευμένος.
Σκέφτομαι το ενδιαφέρον που θα είχε αν για κάποια λεπτά μπορούσα να κοιτάξω στον αέρα σε σύννεφα τις σκέψεις των θεατών και με ένα σακουλάκι πασατέμπο να απολαμβάνω τον πλουραλισμό των ιδεών, ένα τσουνάμι θεάσεων και βλεμμάτων για ονειροπόλους δίχως σύνορα και αδιέξοδα.
Επιστρέφω στην Αθήνα και θέλω να μιλήσω για αυτές τις σκέψεις στα παιδιά. Άλλωστε η εποχή το απαιτεί, βρισκόμαστε μερικές μόνο ημέρες πριν την εκκίνηση της νέας σχολικής χρονιάς. Βλέμματα και μυαλά ανοιχτά στις απλωμένες θάλασσες. Αναζητώ τις πρόσφατες κυκλοφορίες που ξεχώρισα.
Τι κοιτάζουν; – Αγγελική Μπόζου | Εκδόσεις Μικρή Σελήνη
Πολύ εύστοχα η Αγγελική Μπόζου αποπειράθηκε να απεικονίσει τη διαφορετική οπτική του βλέμματος στην πρόσφατη κυκλοφορία του βιβλίου «Τι κοιτάζουν;» από τις Εκδόσεις Μικρή Σελήνη. Με τις εικόνες για μοναδικό οδηγό, το εγχείρημα μοιάζει δύσκολο και απαιτητικό. Σε κάθε σαλόνι ένα πρόσωπο, μια οπή σε κάποιο σημείο και μια ερώτηση: τι κοιτάζει;
Οι απαντήσεις πληθωρικές σε περιεχόμενο και σίγουρα διαφορετικές μέχρι να γυρίσεις την επόμενη σελίδα που θα σου αποκαλυφθεί η πραγματικότητα… της εικονογράφου. Σαστισμένος με την απάντηση προχωράς στην επόμενη σελίδα ανυπομονώντας για την επόμενη, καλά κρυμμένη έκπληξη.
Η Αγγελική Μπόζου διαθέτει την προσωπική της εικονογραφία, έντονη, διασκεδαστική, πολύχρωμη. Η εμπειρία της με τα παιδιά της επιτρέπει να δει με τα δικά τους μάτια συνθέτοντας εικόνες παιγνιώδεις μα διόλου αφελείς ή εύκολες στην ανάγνωση. Η οπτική της και το κοπτικό μέσο που υιοθετεί προσκαλεί για αναζήτηση και διερεύνηση, θέτοντας ταυτόχρονα σιωπηλά τη σημασία της πολυφωνίας και του πλουραλισμού των ιδεών αλλά και του ύψιστου σεβασμού σε κάθε μορφής προσωπικής αντίληψης και μετάφρασης τους κόσμου μας μέσα από ένα απόλυτα προσωπικό βλέμμα.
To βιβλίο διακρίθηκε το 2021 στα 100 outstanding picture books (unpublished projects) του Dpictus.
Αγόρι Κορίτσι – Ζουάνα Εστρέλα | Carnivorninos
Θυμάμαι σε ένα μικρό ταινιάκι πριν από καιρό με δύο παιδιά, ένα αγόρι και ένα κορίτσι να σκέφτομαι την απάντηση στην ερώτηση σε τι πιστεύεις ότι διαφέρετε μεταξύ σας. Εκείνα αφού κοιτάξουν το ένα το άλλο, δίνουν μια απόλυτη λογική απάντηση εντός του πλαισίου της εξωτερικής τους και μόνο εμφάνισης, αν δηλαδή φοράνε κόκκινα ή πράσινα παπούτσια, κοντό ή μακρύ παντελόνι. Το φύλο τους, τουλάχιστον στα δικά τους μάτια δεν έχει καμία απολύτως σημασία.
Και αυτή είναι μια αδιαμφισβήτητη αλήθεια σε ένα ζήτημα που πλέον μοιάζει, τουλάχιστον στα δικά μου μάτια και ελπίζω και των περισσοτέρων, μάλλον εξαντλητικό να συζητάμε με την έννοια της απόλυτης αποδοχής μιας εξίσωσης αιώνιας. Ωστόσο, καθώς τα πράγματα συχνά δεν είναι έτσι, η ανάγκη υπενθύμισης αυτής της εξίσωσης ή καλύτερα της αποδοχής μιας διαφορετικότητας που δεν πηγάζει από το ίδιο το φύλο, είναι σημαντική.
Στο βιβλίο Αγόρι Κορίτσι η εικονογράφος Ζουάνα Εστρέλα από την Πορτογαλία κατασκευάζει ένα δικό της παιχνίδι με τις εικόνες και την αποσιώπηση των απαντήσεων στα σύντομα και περιεκτικά ερωτήματα που θέτει σε κάθε σελίδα του βιβλίου της. «Παίζει ο γιος ή παίζει η κόρη;». «Φίλος ή φίλη;» και σε όλες τις εικόνες στους χαρακτήρες της δεν διακρίνουμε κάποιο στερεοτυπικό χαρακτηριστικό για να απαντήσουμε όπως θα περίμενε κανείς να απαντήσει. Μα τι σημασία έχει; Αυτό είναι το κυρίαρχο ερώτημα. «Εμείς πρόσωπα βλέπουμε, μα όλα τ’ άλλα δεν τα ξέρουμε.»
Η Ζουάνα Εστρέλα έχει δημιουργήσει ένα παιχνιδιάρικο εικαστικό σύμπαν από χρωματιστά κραγιόν που σίγουρα θα προσελκύσουν την προσοχή κάθε παιδιού. Ένα πολύ καλό εργαλείο για να μιλήσετε στα παιδιά για την ταυτότητα φύλου και για το τι σημαίνει να είσαι αγόρι, κορίτσι ή μη δυαδικό, όλα με αγνές προθέσεις και λιτή προσέγγιση.
Τίτλος πρωτοτύπου: Menino, menina
Μετάφραση: Ελένη Βλάχου
Προσαρμογή ελληνικών γραμμάτων: Tania Cimatti
Γραφιστική επιμέλεια: Κωστής Σωτηράκος
Επιμέλεια σειράς: Μυρτώ Στείρου
