Για περισσότερους από δεκαέξι αιώνες υπήρξε πρωτεύουσα αυτοκρατοριών, σταυροδρόμι θρησκειών, τόπος συνάντησης ανθρώπων, ιδεών, εμπορίου και τέχνης. Η Κωνσταντινούπολη είναι μια πόλη που άλλαξε όνομα, κυρίαρχους και πρόσωπα, χωρίς ποτέ να χάσει τον ρόλο της ως ένα από τα σημαντικότερα πολιτιστικά κέντρα του κόσμου. Ακόμη και σήμερα, αιώνες μετά την Άλωση, το όνομά της κουβαλά ένα βάρος που ξεπερνά τη γεωγραφία. Είναι μνήμη, τραύμα, νοσταλγία, θαυμασμός. Είναι η πόλη που έγινε θρύλος. Η Πόλη που χάθηκε, αλλά ποτέ δεν έφυγε πραγματικά από το νου ειδικά εμάς των Ελλήνων.
Αυτό ακριβώς το πολυστρωματικό αφήγημα επιχειρεί να φωτίσει η μεγάλη έκθεση “Constantinople to Istanbul: One City, Two Empires“, που πρόκειται να παρουσιάσει το V&A του Λονδίνου από τις 7 Νοεμβρίου 2026 έως τις 9 Μαΐου 2027. Πρόκειται για την πρώτη έκθεση στο Ηνωμένο Βασίλειο που αφηγείται ενιαία την ιστορία της πόλης από την ίδρυσή της ως Κωνσταντινούπολη το 330 μ.Χ. έως το τέλος της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας το 1922, αναδεικνύοντας τη δημιουργική συνέχεια ανάμεσα στον βυζαντινό και τον οθωμανικό κόσμο.
Με περισσότερα από 200 έργα τέχνης και αντικείμενα, η έκθεση φέρνει κοντά σπάνια δάνεια από διεθνείς συλλογές και μουσεία, πολλά από τα οποία παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο Ηνωμένο Βασίλειο. Πολύτιμα υφάσματα, κεραμικά, ψηφιδωτά, κοσμήματα, χειρόγραφα, γλυπτά και αρχιτεκτονικά στοιχεία συνθέτουν ένα πολυδιάστατο πορτρέτο μιας πόλης που υπήρξε διαδοχικά η καρδιά της Βυζαντινής και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν το περίφημο πορτρέτο του Σουλτάνου Μωάμεθ Β΄ που φιλοτέχνησε ο Τζεντίλε Μπελίνι το 1479, ο Βενετός ζωγράφος που προσκλήθηκε στην Κωνσταντινούπολη από τον ίδιο τον Πορθητή, λίγα μόλις χρόνια μετά την Άλωση και παραχωρεί η Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου, το πολυτελώς εικονογραφημένο χειρόγραφο Lincoln Typikon του 14ου αιώνα από το Lincoln College της Οξφόρδης, καθώς και ένα μοναδικό βυζαντινό χρυσό τρίπτυχο του 11ου αιώνα, σχεδιασμένο ώστε να φοριέται ως προσωπικό φυλαχτό.
Παράλληλα, η έκθεση φωτίζει τον πλούτο της οθωμανικής αυλής μέσα από σπάνια αντικείμενα, όπως μια περίτεχνη ελεφαντοστέινη ζώνη από τον τάφο του Σουλτάνου Σελίμ Β΄ και ενδύματα υψηλής τέχνης από τις συλλογές της Κωνσταντινούπολης. Ξεχωριστή είναι και η ελληνική παρουσία μέσω δανείων από το Μουσείο Μπενάκη, ανάμεσά τους ένα εντυπωσιακό βελούδινο κάλυμμα αλόγου του 17ου αιώνα, που μαρτυρά τον πλούτο και τη λαμπρότητα των οθωμανικών τελετουργικών πομπών.
Ανάμεσα στα εκθέματα περιλαμβάνονται και σπάνια δείγματα οθωμανικής ενδυμασίας του 18ου και 19ου αιώνα, όπως τα περίφημα Üçetek entari, πολυτελή γυναικεία φορέματα διακοσμημένα με περίτεχνα κορδόνια και λεπτοδουλεμένα υφάσματα, που μαρτυρούν την αισθητική και τον πλούτο της οθωμανικής αυλής.
Η έκθεση αναπτύσσεται σε τέσσερις θεματικές ενότητες. Η πρώτη, Grand Beginnings, εξερευνά τη μεταμόρφωση της πόλης σε πρωτεύουσα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας υπό τον Μέγα Κωνσταντίνο και παρουσιάζει την αστική υποδομή, τα τείχη, τα ανάκτορα και τον Ιππόδρομο, το πολιτικό και κοινωνικό κέντρο της αυτοκρατορικής ζωής.
Στη συνέχεια, η ενότητα Heaven and Earth εστιάζει στον τρόπο με τον οποίο η τέχνη τέθηκε στην υπηρεσία του χριστιανισμού και της αυτοκρατορικής εξουσίας. Στο επίκεντρο βρίσκεται η Αγία Σοφία, ένα από τα σημαντικότερα κτίρια στην ιστορία της αρχιτεκτονικής, πλαισιωμένη από εικόνες, λειψανοθήκες, χειρόγραφα και έργα των αυτοκρατορικών εργαστηρίων.
Η τρίτη ενότητα, Power and Reach, μεταφέρει τους επισκέπτες στον κόσμο της Οθωμανικής Αυλής. Πολυτελή υλικά, τελετουργικές πομπές, ενδύματα, όπλα, κοσμήματα και έργα τέχνης αποκαλύπτουν τον τρόπο με τον οποίο η αυτοκρατορική ισχύς μετατρεπόταν σε εικόνα και θέαμα.
Τέλος, το Life in the City φωτίζει την καθημερινότητα μιας κοσμοπολίτικης μητρόπολης όπου συνυπήρχαν διαφορετικές γλώσσες, θρησκείες και πολιτισμικές παραδόσεις. Καφενεία, λουτρά, μουσική, μόδα και αστικές συνήθειες αποκαλύπτουν μια πόλη που δεν υπήρξε μόνο έδρα αυτοκρατόρων και σουλτάνων, αλλά και τόπος καθημερινής ζωής, συνύπαρξης και δημιουργίας.
