Εδώ και 66 χρόνια, η καρδιά της διεθνούς σκηνής χτυπά κάθε Ιούλιο στην Αβινιόν: παραστάσεις, εκθέσεις, συναντήσεις με τους καλλιτέχνες, συζητήσεις θεωρητικού και επαγγελματικού ενδιαφέροντος διαμορφώνουν τη μεγάλη γιορτή του θεάτρου. Η φετινή έκδοση, ωστόσο, ξεχωρίζει για τον εορτασμό των 100 χρόνων από τη γέννηση του ιδρυτή του φεστιβάλ Jean Vilar, του ανθρώπου που άλλαξε τα δεδομένα τόσο της γαλλικής όσο και της διεθνούς σκηνής, υλοποιώντας την ιδέα του θεάτρου ως δημοσίου αγαθού μέσα από το Φεστιβάλ της Αβινιόν.
Όπως επισημαίνουν στο εισαγωγικό τους σημείωμα οι σημερινοί καλλιτεχνικοί διευθυντές του φεστιβάλ Vincent Baudriller και Hortense Archambault, «ο Jean Vilar ήξερε να συνδυάζει την καλλιτεχνική τόλμη με την ανάπτυξη μιας ουσιαστικής σχέσης και επικοινωνίας με το κοινό. Ήξερε να συνδέει τις πιο σύγχρονες τάσεις με το ευρύ κοινό. Επινόησε το φεστιβάλ όπως το ξέρουμε σήμερα, ως ένα εργαστήριο όπου τα πιο διαφορετικά πειράματα μπορούν να υλοποιηθούν, σε επίπεδο αισθητικής, σχέσης με το κοινό, τεχνικών καινοτομιών και διαμόρφωσης πολιτιστικής πολιτικής. (…) Με αυτή την κληρονομιά κυρίαρχη στο μυαλό μας, προσπαθούμε και στις μέρες μας να επαναφέρουμε το αίτημα για αυτό το «δημόσιο θέατρο», το οποίο ο Jean Vilar περιέγραψε ως αναγκαία ουτοπία».
Ως φόρο τιμής στο έργο του Vilar, το φεστιβάλ παρουσιάζει στις 14 Ιουλίου – ημέρα της εθνικής επετείου της Γαλλίας – την παράσταση Place Public (Δημόσια Πλατεία). Πρόκειται για μία παραγγελία στην ομάδα KompleXKaphanauM, μία κολεκτίβα καλλιτεχνών διαφορετικών ειδικοτήτων (εικαστικοί, κινηματογραφιστές, συγγραφείς κτλ), οι οποίοι ειδικεύονται στις παρεμβάσεις στο δημόσιο χώρο.
Από το 2004 που ανέλαβαν το φεστιβάλ οι Baudriller και Archambault εισήγαγαν ένα νέο μοντέλο διαμόρφωσης του προγράμματος, το οποίο στηρίζεται στη συνεργασία τους κάθε χρόνο με ένα διαφορετικό καλλιτέχνη, το λεγόμενο “artist associe”. Σε ένα διαρκή μεταξύ τους διάλογο για τα θέματα, τις φόρμες, τα μέσα που τους ενδιαφέρουν καταλήγουν στη διαμόρφωση του προγράμματος. Έτσι, κάθε έκδοση γίνεται αφορμή για το κοινό να γνωρίσει καλύτερα το αισθητικό, ιδεολογικό, πολιτιστικό ακόμη και εθνικό πλαίσιο με το οποίο συνδέεται ο συνεργαζόμενος καλλιτέχνης. Σε προηγούμενες εκδόσεις του φεστιβάλ έχουν αναλάβει το ρόλο του συνεργαζόμενου καλλιτέχνη μεταξύ άλλων οι Thomas Ostermaier, Romeo Castellucci, Christoph Marthaler, Jan Fabre και Joseph Nadj. Ο συνεργαζόμενος καλλιτέχνης ανοίγει πάντα το φεστιβάλ με δική του παράσταση στην Αυλή του Παλατιού των Παπών, η οποία είναι παραγγελία του φεστιβάλ και παρουσιάζεται σε παγκόσμια πρώτη.
Συνεργαζόμενος καλλιτέχνης για το 2012 είναι ο ιδρυτής της Complicite Simon McBurney, ο οποίος ανοίγει το φεστιβάλ με την παράσταση «ο Μαιτρ και η Μαργαρίτα», βασισμένη στο ομώνυμο έργο του Mikhail Boulgakov. Η επιλογή του McBurney για το ρόλο του συνεργαζόμενου καλλιτέχνη δίνει την ευκαιρία φέτος να επικεντρωθεί το φεστιβάλ τόσο στο σύστημα του LeCoq, αφού ο McBurney σπούδασε στη σχολή του LeCoq και εξέλιξε τη μέθοδό του στο ιδιότυπο θέατρο της Complicite, όσο και στον αγγλοσαξωνικό χώρο.
Έτσι, στο φεστιβάλ προσκαλούνται φέτος και άλλες πολύ ιδιαίτερες περιπτώσεις καλλιτεχνών που μαθήτευσαν στη σχολή του LeCoq ή επηρεάστηκαν σαφώς από αυτόν. Συγκεκριμένα, ο Christoph Marthaler παρουσιάζει στις 8,9 και 10 Ιουλίου την παράσταση «Ωραία μου κυρία. Ένα εργαστήριο γλωσσών», μία κωμική μεταγραφή του γνωστού μιούζικαλ, ο William Kentridge έρχεται στην Αβινιόν με δύο παραστάσεις και μία έκθεση, o Joseph Nadj παρουσιάζει το ντουέτο “Atem le soufflé” και ο Rolf Abderhalden Mapa Teatro της Μπογκοτά παρουσιάζουν τους «Αθώους αγίους», μία παράσταση στην οποία η αχαλίνωτη τελετουργία συναντά τη βιαιότητα της πραγματικότητας.
Από τον αγγλοσαξωνικό χώρο έρχονται στην Αβινιόν οι Forced Entertainment με δύο παραγωγές, η Katie Michell επίσης με δύο παραγωγές, η ομάδα 1927 με την παράσταση «Τα ζώα και τα παιδιά βγήκαν στους δρόμους».
Το φεστιβάλ περιλαμβάνει συνολικά 44 παραγωγές στον κεντρικό κορμό του προγράμματος. Στα highlights συγκαταλέγονται ο Castellucci με το «Εστιατόριο Τεσσάρων Εποχών», μία παράσταση βασισμένη στην αληθινή ιστορία του Mark Rothko, ο οποίος το 1958 κατέβασε έργα του από τους τοίχους ενός εστιατορίου της Νέας Υόρκης. Επίσης, οι Λιβανέζοι Rabih Mroue και Lina Sahen, που επιχειρούν να ρίξουν φως στην αυτοκτονία ενός νέου άντρα, ενεργού σε ανθρωπιστικές και κοινωνικές κινήσεις, που σόκαρε την κοινωνία του Λιβάνου. Ο Ostermeier που αυτή τη φορά καταπιάνεται με τον «Εχθρό του Λαού» του Ίψεν, ο Stephane Braunschweig με το «Έξι πρόσωπα ζητούν συγγραφέα» του Πιραντέλο και ο Arthur Nauzyciel, ο οποίος παρουσιάζει το «Γλάρο» του Τσέχωφ στην Αυλή του Παλατιού των Παπών.
Ακόμη, ο Steven Cohen, ο οποίος κάτω από τη σκηνή της Αυλής ξεθάβει το ημερολόγιο ενός νέου Γαλλοεβραίου που αναφέρεται στην περίοδο 1939 – 1942 και σταματά απότομα… Με ιδιαίτερο ενδιαφέρον αναμένεται και η εμφάνιση του Jerome Bel και του θιάσου του, ο οποίος αποτελείται από ηθοποιούς με νοητική υστέρηση, αλλά και του Ούγγρου σκηνοθέτη, γνωστού και από τον κινηματογράφο, Kornel Mundruczo. Τέλος, στην Carriere de Boulbon, ο Sidi Larbi Cherkaoui παρουσιάζει ένα μεγαλειώδες παζλ της ανθρωπότητας, συνοδευόμενος από το πολυφωνικό σχήμα από την Κορσική A Fileta, τον Ιάπωνα φλαουτίστα και κρουστό Kazunari Abe και τη Λιβανέζα τραγουδίστρια Fadia Tomb El-Hage.
Εκτός των παραστάσεων, βέβαια, το ενδιαφέρον προσελκύουν και πάρα πολλές από τις παράλληλες δράσεις του φεστιβάλ, όπως η έκθεση για την ιστορία του θιάσου Complicite, οι συζητήσεις αναφορικά με την κληρονομιά του LeCoq στο σύγχρονο θέατρο και η προσέγγιση της προβληματικής της αναπαράστασης από το φιλόσοφο Alain Badiou.
