Βαστώ στα χέρια μου μια έκδοση τυπωμένη που μέσα στις σελίδες της καταγράφει το αποτύπωμα που άφησε η πρώτη γυναίκα καλλιτεχνική διευθύντρια του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, η Κατερίνα Ευαγγελάτου. Βαστώ αυτό το βιβλίο που μας έδωσαν τη βραδιά (29 Ιουλίου, 2025) του καλλιτεχνικού απολογισμού της στην Πειραιώς 260 και όλοι μπορείτε να το μελετήσετε εδώ, να δείτε τα νούμερα, τα στατιστικά, όλες τις παραγωγές. Γω όμως στέκομαι και σκέφτομαι πως ναι, αυτό το βιβλίο έχει μια θέση στη βιβλιοθήκη μου. Είναι μια καλαίσθητη έκδοση σε μαύρο χρώμα που κρύβει μέσα της λόγια, εικόνες και αριθμούς από μια θητεία που της έλαχαν τα δύσκολα. Κι όπου δύσκολα εννοώ την πανδημία. Αλλά οι γυναίκες όπως έχει δείξει η ιστορία, είναι για τις δύσκολες αποστολές. Το μακρινό 2019, έσκασε η είδηση πως η Κατερίνα Ευαγγελάτου θα είναι καλλιτεχνική διευθύντρια του φεστιβάλ, τη χρονιά που έσκασε και η πανδημία και πιστεύω κανείς δεν θα θέλε να είναι στη θέση της. Κανείς δεν θα ήθελε στη θητεία του να βγει και να πει «δυστυχώς κλείσαμε».
Τελικά όμως ο μακροβιότερος πολιτιστικός οργανισμός της χώρας μας που βαστά 70 χρόνια δεν έκλεισε, το αντίθετο μάλιστα. Η Πειραιώς 260 απέκτησε οροφή ανοιχτή και το Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου απέκτησε αρίθμηση θέσεων στα άναρχα άνω διαζώματά του. Η Κατερίνα Ευαγγελάτου δεν άφησε την πανδημία να νικήσει τον πολιτισμό, βρήκε λύσεις κι έτσι ζήσαμε στιγμές που δεν θα λησμονήσουμε. Θέατρο μεγάλο και μικρό της Επιδαύρου και Ηρώδειο με κενές θέσεις ανάμεσα μας και μάσκες να φορούμε οι θεατές στα πρόσωπα αντίς οι υποκριτές α λα παλαιά. Ακόμα και παράσταση εξ αποστάσεως παρακολουθήσαμε ιντερνετικά τους Βατράχους της Αργυρώς Χιώτη. Το 1977 ο Σπύρος Ευαγγελάτος κάνει με το Αμφι-Θέατρό του για μία και μοναδική φορά στην ιστορία του θεσμού αναμετάδοση από την κρατική τηλεόραση την παράστασή του Βάτραχοι από το Ηρώδειο, υπάρχει στο ίντερνετ αν θέλετε να τη δείτε. Τι παράξενα παιχνίδια όμως παίζει η μοίρα κι έρχεται η πανδημία και η Κατερίνα Ευαγγελάτου με την Αργυρώ Χιώτη βρίσκονται σ’ ένα βαν να αναμεταδίδουν ιντερνετικά το 2021 άλλους Βατράχους.
Η Κατερίνα Ευαγγελάτου μας έβγαλε ασπροπρόσωπους, άλλαξε ακόμα και το λογότυπο στην εταιρική ταυτότητα του φεστιβάλ κι εκσυγχρόνισε με τον τρόπο της έναν θεσμό. Ακόμα και οι επιλογές στα προϊόντα του πωλητηρίου το αποδεικνύουν αυτό περίτρανα. Οι εκδόσεις του φεστιβάλ κι αυτές πολλαπλασιάστηκαν και δεν περιορίστηκαν στον ετήσιο κατάλογο, αλλά προστέθηκαν κι άλλες με θεατρικά κείμενα. Προσπάθησε το φεστιβάλ να ‘χει μέσα του κι άλλα φεστιβάλ και τα κατάφερε ας πούμε με το Subset Festival, την ιδέα του Σταύρου Γασπαράτου.
Η Κατερίνα Ευαγγελάτου πρόσφερε με τις επιλογές της μεγάλες στιγμές, σε άλλες ρίσκαρε, με άλλες σημάδεψε χρονιές του Φεστιβάλ και αναφέρω μερικά ονόματα ενδεικτικά: Φράνκ Κάστορφ με τη Μήδειά του, Ούλριχ Ράσσε με Αγαμέμνονα και την Αντιγόνη του φέτος, η συναυλία Utopia του Θεόδωρου Κουρεντζή και φυσικά το υπέροχο δώρο που μας φύλαγε για το τέλος τον Όρκο της Ευρώπης του Ουαζντί Μουαουάντ, όλα αυτά στην Επίδαυρο. Εξαιτίας της άκουσα Μαξ Ρίχτερ και Kraftwerk στο Ηρώδειο. Για να μην μιλήσω για την Πειραιώς 260 που έπαθε επιτέλους νεανική εξωστρέφεια και εκτός από ενδιαφέρουσες παραστάσεις φιλοξένησε και συναυλίες, τα battles χορού και πολλά πάρτυ ηλεκτρονικής μουσικής.
Δεν θέλω να σταθώ στα νούμερα και στατιστικά μιας εξαετούς προσπάθειας που μας παρουσιάστηκαν σε μια βραδιά του Ιούλη στην Πειραιώς 260, γιατί ναι και αριθμητικά τα κατάφερε η ίδια η Ευαγγελάτου και η ομάδα της. Θέλω να σταθώ σ’ αυτό το μεγάλο ευχαριστώ που απηύθυνε στους συνεργάτες της, στην ομάδα που τη συντρόφευε «αυτά τα 6 συναρπαστικά αξέχαστα χρόνια», στην οικογένειά της και τον σύντροφο της Αλέξανδρο «μα πάνω απ’ όλα στο κοινό που δίχως αυτό δεν γίνεται τίποτε. Ένα κοινό που» όπως είπε∗, «ήταν μαζί μας σε όλα μας τα τολμήματα ακόμα και για τις αποδοκιμασίες πολλές φορές και για την έντονη κριτική που μας έκανε καλύτερους και σοφότερους». Ήταν συγκινημένη εκείνη τη βραδιά, είχε τρέξει τον μαραθώνιό της επί έξι χρόνια, έκανε τα σπριντ της και τώρα φαντάζομαι απολάμβανε τους κόπους της. Μένα όμως πιο πολύ με συγκίνησε κάτι άλλο που είπε από καρδιάς και είναι άλλο ένα δείγμα της ευγένειας και του πνεύματος ομαδικότητας:
«Δίνω από καρδιάς τις ευχές μου στον Μιχάηλ Μαρμαρινό για μια ανέφελη ουσιαστική θητεία. Μιχαήλ έχεις την καλύτερη ομάδα και θα είναι δώρο να συνεργαστείς με όλους τους ανθρώπους του φεστιβάλ».
Η Κατερίνα Ευαγγελάτου ολοκληρώνει την εξαετία με το κεφάλι ψηλά και μ’ ένα «τσαμπί» σταφύλια στο χέρι. Γιατί αν με ρωτήσουν στο μέλλον «και τι άφησε καλλιτεχνικά ως αποτύπωμα στον πολιτισμό της Ελλάδας το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου την περίοδο 2019-2025»; Θα τους απαντήσω αμέσως ότι κάποτε το μακρινό 2023 η τότε καλλιτεχνική διευθύντρια Κατερίνα Ευαγγελάτου, υλοποίησε μια φιλόδοξη ιδέα που προώθησε τις ελληνικές παραστατικές τέχνες στον κόσμο δίνοντας τη μοναδική ευκαιρία σε καλλιτέχνες νέους να παρακολουθήσουν τις παραστάσεις τους όλοι οι φιλότεχνοι του πλανήτη βάζοντας μας στον παγκόσμιο χάρτη. Το grape, το Greek Agora of Performance είναι το χρυσό μετάλλιο και η παρακαταθήκη που άφησε η θητεία της. Γω σ’ αυτό στέκομαι και ως φιλότεχνος και ως καλλιτέχνης την ευχαριστώ. Είθε η πορεία της από δω και πέρα στην τέχνη να ‘ναι ανέφελη και ωφέλιμη για εμάς τους θεατές.
Τα φεστιβάλ είναι γιορτές, πρόσκαιρες γιορτές που διαρκούν συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου μπορεί να πραγματεύεται με το πρόσκαιρο, το παραστατικό, μα το αποτύπωμά του είναι το πιο σημαντικό. Προσφέρει στη χώρα μας πολιτισμό και αυτό δεν γίνεται ρήμα, δεν «πολιτισμώ» μα γίνεται πράξη με έργα. Τα έργα και οι μέρες της Κατερίνας Ευαγγελάτου καταγράφηκαν και θα τα κρίνει η ιστορία. Ήταν η πρώτη γυναίκα καλλιτεχνική διευθύντρια του θεσμού, άφησε την παρακαταθήκη της και θα τσουγκρίζει από δω και πέρα το ποτήρι της με τον θεό Διόνυσο τρώγοντας σταφύλια συζητώντας μαζί του τα νέα της προσωπικά καλλιτεχνικά πλάνα. Εσύ Μιχαήλ Μαρμαρινέ που παραλαμβάνεις τη σκυτάλη και αναμένω πολλά από τη θητεία σου, είμαι βέβαιος θα μας τρελάνεις με τις επιλογές σου, μα σε θερμοπαρακαλώ στήριξε τους «αμπελώνες» που φύτεψε η Κατερίνα Ευαγγελάτου, αυτοί οι «αμπελώνες» του grape είναι ικανοί να παράγουν το καλύτερο ελληνικό κρασί παραστατικών τεχνών, άξιο για να «κερνάμε» τους φιλότεχνους της Γης.
∗ Μπορείτε να διαβάστε το σημείωμα της Καλλιτεχνικής Διευθύντριας Κατερίνας Ευαγγελάτου εδώ
