Mε 13 συνολικά υποψηφιότητες για όσκαρ, το “Emilia Pérez” κέρδισε τις περισσότερες υποψηφιότητες από κάθε άλλη ταινία φέτος, ενώ σημείωσε και ρεκόρ υποψηφιοτήτων όλων των εποχών για μη αγγλόφωνη ταινία, υπολειπόμενο μόλις μίας για να φτάσει τον αριθμό 14, που έχουν φτάσει μόνο το “All About Eve”, ο «Τιτανικός» και το “La La Land”. Ανάμεσα τους και υποψηφιότητα ‘Α Γυναικείου Ρόλου για την Κάρλα Σοφία Γκασκόν, που έγινε έτσι η πρώτη τρανς γυναίκα υποψήφια.
Και ύστερα ήρθαν τα τουίτς. Τα τουίτς του παρελθόντος της. Η ανακάλυψή τους και η δημοσιοποίηση τους. Τουίτς που έχουν μια διακριτή οσμή από διαφόρων ειδών ρατσισμούς και φοβικότητες. Ή τουλάχιστον μοιάζουν να έχουν. Και αυτό αρκεί. Κι έτσι όλα αρχίζουν να έρχονται τούμπα, αν όχι για την τύχη της ίδιας της ταινίας (αυτό απομένει θα φανεί), σίγουρα για την τύχη της πρωταγωνίστριάς της, η οποία μετατρέπεται εν μια νυκτί, από πρόσωπο και σύμβολο του “Emilia Perez”, σε τοξική παρουσία με την οποία δεν θέλει να συναγελάζεται κανείς.
Ίσως βέβαια αν η Γκασκόν στο παρελθόν της δεν είχε προβληματικές απόψεις αποτυπωμένες σε επίμαχες αναρτήσεις, αλλά ήταν μόνο ένας απλός καθημερινός αρχηγός καρτέλ ναρκωτικών, όπως ήταν στο παρελθόν της η Εμίλια Πέρεζ, όλα να ήταν πιο απλά και να μην έτρεχε μία. Αντίθετα μάλιστα να υπήρχε καθολική αναγνώριση και θριαμβευτική επιδοκιμασία. Τι θέλω να πω; Αντιγράφω απ’ το σχετικό κείμενο στο ελculture για το “Emilia Pérez”:
«Ένας αρχηγός καρτέλ που κάνει επέμβαση και είναι πια γυναίκα, παύει να χαρακτηρίζεται από όλα όσα έκανε στο παρελθόν του και χαρακτηρίζεται πλέον κυρίαρχα απ’ το γεγονός ότι άλλαξε φύλο και βρήκε τον εαυτό του; Πόσο μπορεί να μας συγκινήσει το έμφυλο και ταυτοτικό διακύβευμα ανεξάρτητα από την προηγούμενη δράση του συγκεκριμένου ανθρώπου; Την οποία ΟΚ, έχει σταματήσει μεν, αλλά δεν παύει να ζει με τους καρπούς που αποκόμισε από αυτήν. Τι προέχει τελικά, ποιο είναι το κριτήριο που μας αφορά περισσότερο; Μπορούμε να κοιτάμε με συμπάθεια την Εμίλια ξεχνώντας ότι ήταν ο Μανίτας; Το τι τρέχει με την ατομική του ταυτότητα, το πώς νιώθει και τι είναι, ως φύλο και ταυτότητα, πόσο μπορεί να βαρύνει στην αξιολόγησή μας; Πού εστιάζουμε το βλέμμα μας στην εποχή μας, τι αξιολογούμε ως σημαντικότερο;».
Και κάπου εδώ έρχεται κάτι σαν ποιητική δικαιοσύνη: όχι, δεν γίνεται να τα καθορίζει όλα η αλλαγή φύλου, δεν είναι έτσι η ζωή, δεν είναι έτσι οι άνθρωποι. Ο κάθε άνθρωπος δίπλα στο θέμα του φύλου του, ή του σεξουαλικού του προσανατολισμού, ή οποιουδήποτε άλλου στοιχείου της ταυτότητάς του, έχει εκτός από δικαιώματα και υποχρεώσεις έναντι των άλλων, έχει έναν τρόπο ζωής, έχει και συνολικότερη ιδεολογία, είναι μια συνολική προσωπικότητα και βάσει αυτής θα αξιολογηθεί και θα κριθεί. Ό,τι συγχωρείται στην Εμίλια που είναι μια γυναίκα μούρλια κι ας ήταν ένας χάλια άντρας, λες και πρόκειται για δυο διαφορετικούς ανθρώπους, δεν μπορεί να συγχωρεθεί στην Γκασκόν, το παρελθόν της οποίας μάλλον στην κλίμακα του κακού είναι 1 προς 1 εκατομμύριο σε σχέση με το παρελθόν της Εμίλια.
Ο Ζακ Οντιάρ έφτιαξε μια πάρα πολύ ελκυστική και φρέσκια αισθητικά ταινία, αλλά η τόση πριμοδότησή της σε υποψηφιότητες και βραβεία, απ΄το Φεστιβάλ των Καννών ως το Χόλιγουντ, τα Bafta και τα Σεζάρ, έχει σε ένα βαθμό να κάνει και με το ότι καβάλησε το κύμα της εποχής. Το οποίο δεν είναι από μόνο του κακό. Ούτε αυτό καθαυτό το κύμα, ούτε η επιβίβαση επάνω του. Το κατά τη γνώμη μου κακό είναι ότι έφτιαξε ένα έργο προβληματικό στον πυρήνα του, προβληματικό στο τι τελικά λέει, τι τελικά αποφεύγει να πει, τι τελικά υπαινίσσεται ή τι τελικά προσπερνάει σαν να είναι δευτερεύουσας σημασίας. Ας το έκανε θαρραλέα, ας το έκανε ρητά, ας τολμούσε να δει κατάματα μια αλήθεια, να αναμετρηθούμε μαζί της, να τη συζητήσουμε ή να την απορρίψουμε, Ποια αλήθεια θα μπορούσε να είναι αυτή; Αντιγράφοντας πάλι απ΄το κείμενο για την ταινία:
«Η ιστορία της ανθρωπότητας είναι σε μεγάλο βαθμό και μια ιστορία βίας, το φαινόμενο της βίας της σωματικής, των όπλων, των εγκλημάτων, των πολέμων, είναι ένα φαινόμενο που πηγάζει και ασκείται σε συντριπτικό ποσοστό από άντρες. Ναι, βία και ανδρικό φύλο έχουν πάει στην ιστορία χέρι χέρι. Αλλά φοβάμαι ότι ο Οντιάρ δεν έσκαψε στην Εμίλια και στον Μανίτας, δεν προσπάθησε να βρει ούτε πιο διακριτικούς και γόνιμους τρόπους να τα αναδείξει αυτά ως ερωτήματα, ούτε όμως και πιο θαρραλέα φωναχτούς».
Ο Ζακ Οντιάρ κουτοπόνηρα και κουτσαβάκικα έκλεψε, με ένα σενάριο που συνολικότερα πελαγοδρομούσε. Δεν πείραζε όμως. Ήταν στη σωστή πλευρά της Ιστορίας, στη σωστή πλευρά της συμπερίληψης. Πήρε τα κλοπιμαία και ζούσε ζωάρα. Βίβα Εμίλια! Μέχρι που πιάστηκε στα πράσα από την πραγματικότητα, από την πραγματική ζωή. Τι υπέροχο πράγμα που είναι η φυλομετάβαση, η οποία στο διάβα της όλα τα σαρώνει; Όχι. Πράγματι είναι εντελώς υπέροχο για όσους δεν αντέχουν το βιολογικό τους φύλο και είναι απολύτως αναγκαίο να έχουν τη δυνατότητα να μεταβαίνουν στο φύλο στο οποίο αισθάνονται ότι ανήκουν, αλλά δεν γίνεται να τα σαρώνει όλα στο διάβα του. Τα καραβάνια των νεκρών της Εμίλια Πέρεζ θα έπρεπε να μας το έλεγαν πρώτα. Δεν μας το είπαν. Χρειάστηκαν μερικά ενδεχομένως μισαλλόδοξα τουίτς της Κάρλα Σοφία Γκασκόν για να μας το πουν.
Αλλά είπα πιο πάνω «κάτι σαν» ποιητική δικαιοσύνη. Είναι κάτι σαν, γιατί δεν βρίσκεται εκείνη πίσω απ’ την ταινία και τον τρόπο με τον οποίο η ταινία πήγε να κλέψει. Εκείνη έναν ρόλο κλήθηκε να υποδυθεί και δεν έκλεψε τίποτα, τώρα όμως την πληρώνει, βλέποντας ακόμα και τον ίδιο τον Οντιάρ να της πετάει τις αναμάρτητες πέτρες του. Εκείνη είναι απλά ένας άνθρωπος, όπως όλοι οι άνθρωποι. Ένας άνθρωπος που άλλαξε φύλο. Κι ο Ζακ Οντιάρ και μαζί εκ του αποτελέσματος κι ο απανταχού κόσμος των βραβείων, ήταν εκείνοι που είχαν θεωρήσει πως αν αλλάξεις φύλο, ό,τι κι αν έκανες πριν δεν έχει μωρέ τόσο σημασία, δεν είσαι ο ίδιος άνθρωπος πια, κομμάτια να γίνει ό,τι ήσουν πριν.
Μόνο που ίσως αν αναδεικνύεται σε τόσο καθοριστικό παράγοντα το κύμα της εποχής, το οποίο σε κάνει να παραβλέπεις ελέφαντες στο δωμάτιο της ταινίας, τότε είναι πάλι το ίδιο το κύμα της εποχής, που εντοπίζοντας τώρα κάτι εντελώς εξωκινηματογραφικό το οποίο όμως δεν συντονίζεται μαζί του, έρχεται αυτεπίστροφα να μετατρέψει την πρωταγωνίστρια και ενδεχομένως μαζί της και την ταινία από αγαπημένα του παιδιά σε αποκηρυγμένα του παιδιά.
