Οι φωτογραφίες του Μάριου Λώλου αποτυπώνουν τη σύγχρονη ιστορία της χώρας μέσα από ανθρώπινες ιστορίες. Οι εικόνες του λένε τα πάντα χωρίς λόγια. Πρόεδρος της Ένωσης Φωτορεπόρτερ Ελλάδας και εξαιρετικά δραστήριος, μας θύμισε τι σημαίνει επικίνδυνη αποστολή, όταν το 2012 τραυματίστηκε σοβαρά από άνδρες των ΜΑΤ σε φωτογράφηση διαδηλώσεων στην Αθήνα – μια υπόθεση που ακόμα διερευνάται. Ο Μάριος μιλά στο ελculture για το επάγγελμα του φωτορεπόρτερ και την προσωπική του σχέση με τη φωτογραφία.
ελculture: Φωτογραφίζεις 25 χρόνια τώρα. Τι σε τράβηξε στη φωτογραφία;
Μάριος Λώλος: Καταρχήν αντιλαμβάνομαι τα πράγματα με εικόνες. Ο φωτορεπόρτερ, σε μια πληθώρα πληροφοριών, απομονώνει μια, αυτή είναι η φωτογραφία του. Κάθε μια είναι διαφορετική από τη στιγμή που πατάς το κουμπί κι απ’ τον τρόπο που καδράρεις. Ένα κλάσμα δευτερολέπτου πριν ή μετά, θα έχεις μια άλλη φωτογραφία. Δημιουργούμε και διηγούμαστε ιστορίες. Ο δημοσιογράφος για να πει μια ιστορία χρησιμοποιεί τις λέξεις, εμείς τις εικόνες.
ελc: Πού κυρίως στέκεται η ματιά κι ο φακός σου;
Μ.Λ.: Με ενδιαφέρει η ανθρώπινη δραστηριότητα, όποια κι αν είναι αυτή. Πάντα βλέπω φωτογραφικά, είμαι περίεργος και ζω τα γεγονότα, δεν θέλω να τα παρακολουθώ από το δελτίο ειδήσεων. Τη φωτογραφία τη θεωρώ αδιαμεσολάβητη, είναι η δικιά μου επιλογή και ματιά, το πώς αντιλαμβάνομαι τη συγκέντρωση, το μνημόνιο, την κρίση, τις δομές αλληλεγγύης. Μ’ αρέσει ο δρόμος, το κοινωνικό ρεπορτάζ. Θέλω πάντα να υπάρχει άνθρωπος στο καρέ. Βαριέμαι να φωτογραφίζω το ηλιοβασίλεμα, προτιμώ να το ζήσω!
ελc: Η τέχνη της φωτογραφίας έχει να κάνει κυρίως με τεχνική ή με τη ματιά του φωτογράφου;
Μ.Λ.: Η τεχνική είναι να τραβάς γρήγορα και να καδράρεις. Το θέμα είναι τι περιέχει η φωτογραφία σου. Κι η ματιά σου έχει σχέση με το πόσο ενημερώνεσαι, βλέπεις δουλειές συναδέλφων, πάς σινεμά και θέατρο, διαβάζεις, ασχολείσαι με την πολιτική… Αν φωτογραφίζεις στο δρόμο, η ματιά σου είναι πολιτική και η φωτογραφία σου εκφράζει μια θέση. Δεν είσαι αντικειμενικός, είναι η άποψή σου. Η δε οπτική σου καλλιεργείται. Βλέπω ότι η ματιά μου είναι τελείως διαφορετική τώρα, όχι μόνο γιατί εξελίσσομαι ο ίδιος, αλλά γιατί εξελίσσεται η ιστορία της χώρας που ζω. Φωτογράφιζα τον πόλεμο σε άλλες χώρες και τώρα φωτογραφίζω τον πόλεμο στη χώρα μου.
.JPG)
Φωτογραφία του Μάριου Λώλου από τις διαμαρτυρίες της 6ης Δεκεμβρίου 2013
ελc: Βλέπεις όντως πολύ διαφορετικά τα πράγματα στην Ελλάδα μέσα από το φακό σου;
Μ.Λ.: Η Ελλάδα είναι πλέον σαν εμπόλεμη ζώνη, τα στατιστικά νούμερα δε μιλάνε για νεκρούς από βόμβες, αλλά για απελπισμένους που πηδάνε από μπαλκόνια ή που καίγονται από μαγκάλια, πεινασμένους ανασφάλιστους… Έχει διαλυθεί η αξιοπρέπεια και η αντίδρασή μας, αυτό είναι το πρόβλημα. Ο κόσμος στην αρχή έβγαινε έξω, αντιστάθηκε, έριξε κυβερνήσεις, όμως μετά έχασε το όνειρο. Οι άνθρωποι είναι πεσμένοι… και ανθρωποφαγικοί.
ελc: Ποιες είναι οι σημερινές δυσκολίες της δουλειάς;
Μ.Λ.: Ότι δεν υπάρχει δουλειά! Πριν την κρίση οι εφημερίδες άρχισαν να χρωστούν στους συνεργάτες τους, έπεσαν οι τιμές και σταμάτησαν οι τακτικές πληρωμές. Οι μεγάλοι εκδότες χρωστάνε πάρα πολλά χρήματα σε πρακτορεία κι έχουν εκδώσει ακάλυπτες επιταγές. Οι φωτορεπόρτερς, κυρίως freelance, πληρώνονται με δελτία παροχής και κάνουν απόδοση ΦΠΑ, χωρίς να έχουν χρήματα να κινηθούν. Στο δε ταμείο ασφάλισής μας δεν έχει γίνει μείωση εισφορών όπως σε άλλους κλάδους. Και οι εργασιακοί μνημονιακοί νόμοι ευνοούν τους εργοδότες. Υπάρχει αθλητικό πρακτορείο – πρόσφατα έγινε και πολιτικό – που έχει άμεσες διασυνδέσεις με την κυβέρνηση και δουλεύει με δοκιμαστικά τρίμηνα. Στο δε διαδίκτυο, το έχουμε χάσει το παιγνίδι. Όσο δεν μπαίνουν κανόνες, είμαστε χαμένοι.
.JPG)
Φωτογραφία του Μάριου Λώλου από τη διαδήλωση της ΑΔΕΔΥ στις 2 Αυγούστου 2013
ελc: Η τεχνολογία πόσο έχει βοηθήσει και βλάψει την επαγγελματική φωτογραφία;
Μ.Λ.: Η τεχνολογία έχει διευκολύνει πάρα πολύ τη δουλειά μας, αλλά την έχει διαλύσει επίσης. Οι δημοσιογράφοι φωτογραφίζουν παντού με i-phone. Οι ψηφιακές μηχανές έχουν διευκολύνει τον απλό κόσμο, που καταλαβαίνει πλέον τη λογική της εικόνας. Η δημοσιογραφία των πολιτών είναι θεμιτή και είμαστε υπέρ, αλλά είναι εντελώς διαφορετική η λογική του αυτόπτη μάρτυρα. Δεν είμαι κατά αυτών των φωτογραφιών, αλλά των ΜΜΕ που παίρνουν την εικόνα και δεν την πληρώνουν. Τα ορφανά έργα, χωρίς δηλαδή όνομα δημιουργού, στην Ελλάδα είναι 99% ενώ στην Ευρώπη 90%. Υπάρχουν παράθυρα στη νομοθεσία περί πνευματικής ιδιοκτησίας, όπου με μια γρήγορη ατομική έρευνα, μπορείς να χρησιμοποιείς ελεύθερα τη φωτογραφία. Αυτά ίσως λύνονταν, αν γινόταν αυτό που προτείνουμε απ’ τη δεκαετία του ’90, ένα πρωτοβάθμιο δηλαδή συνδικάτο για δημοσιογράφους, ίντερνετ, φωτορεπόρτερ, ηχολήπτες, κλπ, με ενιαίο ταμείο ασφάλισης, μηνιαίες συνελεύσεις και κυκλικό προεδρείο.
ελc: Με ποιες προϋποθέσεις γίνεται κανείς σήμερα μέλος στην Ένωση Φωτορεπόρτερ;
Μ.Λ.: Βάσει νόμου από το ’63, ο νέος συνάδελφος πρέπει να έχει ΤΕΒΕ και να κόβει τιμολόγια για ένα χρόνο σε ΜΜΕ ή και δημόσιες υπηρεσίες. Τα ελέγχουμε εμείς και η ΓΣ και μετά ο φάκελος πάει για έγκριση στην Ένωση Ιδιοκτητών Ελλάδας, δηλαδή στους επιχειρηματίες των ΜΜΕ. Τέλος, περνά από τους δημόσιους φορείς για εγγραφή και στον ασφαλιστικό φορέα. Ισχύει δηλαδή το παράδοξο, να υπογράφουν οι πελάτες μας, οι εκδότες, αν είμαστε επαγγελματίες ή όχι. Θα θέλαμε να είναι ανοικτό επάγγελμα, αλλά παραμένει κλειστό.
ελc: Τι σου έχει μείνει από τις φωτογραφικές σου αποστολές;
Μ.Λ.: Οι φωτογραφίες που δεν μπόρεσα να τραβήξω, να κάνω το κλικ. Κι αυτό μου συνέβη περισσότερο με τα παιδιά. Το βλέμμα ενός κοριτσιού σαν την κόρη μου, στη Βοσνία, τη φρίκη, το κενό στο βλέμμα του παιδιού που με σόκαρε. Το βλέμμα ενός παιδιού στην Ελλάδα, που ο καπετάνιος πατέρας του κι η μητέρα του είχαν καεί σε πλοίο στο εξωτερικό. Εγώ το ήξερα, αλλά εκείνο όχι, περίμενε να δει τι δώρο του έχουν φέρει.
.JPG)
Φωτογραφία του Μάριου Λώλου από διαμαρτυρία στις Σκουριές Χαλκιδικής
ελc: Και τι αισιόδοξο βλέπεις;
Μ.Λ.: Έχουμε αναθεωρήσει πολλά πράγματα στην παλιά ευμάρεια του οικονομικού θαύματος. Κάποιοι αυτοοργανώνονται, έχουν δημιουργηθεί πραγματικές δομές αλληλεγγύης. Στο σωματείο μας οργανώνουμε τέτοιες δομές ή το εντάσσουμε σε αυτές. Θα ζητήσουμε από τα μέλη μας να συνεργαστούν με αυτές και να τους προσφέρουν, ανταλλακτικά, φωτογραφικές υπηρεσίες, αν χρειαστούν. Δεν θα λυθεί έτσι το πρόβλημα παιδείας ή υγείας που έχουν διαλυθεί, αλλά θα μάθουμε να συζητάμε, να συναποφασίζουμε και να βοηθάμε ο ένας τον άλλο, στο μέτρο που μπορούμε. Να έχουμε όνειρο και στόχο να πάμε παραπέρα, να δώσουμε λύση στο εδώ και τώρα. Υπάρχει τέτοιος κόσμος και το όνειρό μας είναι να γίνουμε πιο συντροφικοί για να τους ανατρέψουμε. Θέλουμε-δε θέλουμε, δεν έχουμε άλλη επιλογή! Η λογική του Μεσσία που θα έρθει να μας σώσει, έχει τελειώσει.
