Είναι πολλοί αυτοί που έχουν ακούσει το «η αγάπη δεν τρώγεται», συνήθως από έναν γονέα, ο οποίος θα προσπαθήσει να «προστατεύσει» τα έφηβα παιδιά του από τους κινδύνους του έρωτα. Κάτι τέτοιο συνηθίζεται να λέγεται όταν ο γονέας ανακρίνει το παιδί του για τις σπουδές του, την καριέρα και το μέλλον του ίδιου, αλλά και του συντρόφου του. Από τη στιγμή, όμως, που η αγάπη δεν είναι μόνο ο έρωτας η φράση εφαρμόζεται και σε άλλους τομείς. Υπάρχει η μητρική αγάπη, η πατρική αγάπη, η αδελφική, η φιλική κλπ. Υπάρχουν πολλοί τρόποι που μπορεί να ειπωθεί αυτή η φράση, σε μορφή ερώτησης για παράδειγμα, αλλά όσες παραλλαγές και να χρησιμοποιηθούν αρκεί να κρατήσουμε την πιο απλή και ειλικρινή μορφή της· «η αγάπη δεν είναι αρκετή, με την αγάπη δεν μπορείς να φας».
Βεβαίως, ας το αναφέρουμε τώρα για να φύγει από τη μέση, η αγάπη πονάει. Είναι ένα δίκοπο μαχαίρι με τις πιο κοφτερές αιχμές που αφήνει ευάλωτο αυτόν που το κρατάει. Είναι η υπέρτατη ένδειξη πίστης να ανοίγεσαι, να αφήνεσαι ελεύθερος και να πέφτεις στο κενό μαζί με κάποιον άλλο. Και να πέφτεις, να πέφτεις, και να μην γνωρίζεις αν ο άλλος θα δειλιάσει και θα τραβήξει το αλεξίπτωτό του πριν από εσένα. Και αν το κάνει, να βλέπεις τον άνθρωπό σου να πετάει μακριά κι εσύ να συνεχίζεις να πέφτεις, μόνος, και ξαφνικά να τσακίζεις το κορμί σου στο έδαφος από κάτω. Το έδαφος που δεν υπήρχε πριν ο σύντροφος σου τραβήξει το αλεξίπτωτο.
Η αγάπη πονάει. Ίσως γι’ αυτό προσπαθούμε να τη φυλακίσουμε, να την εξαναγκάσουμε και να την ελέγξουμε. Είναι φωτιά που χρειάζεται οξυγόνο και αν προσπαθήσεις να την πνίξεις η φλόγα της θα σβήσει. Η αγάπη χρειάζεται ελευθερία και ανεξαρτησία, όχι συμβόλαια και κουτάκια. Το νόμισμά της είναι ο χρόνος και δεν δέχεται επιστροφές. Είναι ένας μυς που χρειάζεται καθημερινή εξάσκηση και αν τον αφήσουμε αγύμναστο γρήγορα συνειδητοποιούμε πως υπάρχουν βάρη που δεν μπορούμε να σηκώσουμε.
Χωρίς αυτή μεγαλώνουμε, σκληραίνουμε και ασχημαίνουμε. Κανείς δεν γεννήθηκε και αποφάσισε να μην αγαπήσει. Για να αρνηθείς να αγαπήσεις πρέπει πρώτα να αρνηθούν να σε αγαπήσουν. Οπλοποιούν το εσωτερικευμένο μίσος για την κοινωνία και τους εαυτούς τους και το χρησιμοποιούν εναντίον σου. Σε αρρωσταίνουν και σε πείθουν πως κανείς δεν μπορεί να αγαπήσει και κανείς δεν αγαπάει πραγματικά· όλα είναι συμφέροντα, εντυπώσεις και ρόλοι. Κανείς δεν πρέπει να βγει εκτός σεναρίου. Τα όνειρα και η αγάπη είναι για παιδιά, ανέργους και για το ίντερνετ· τη μετράμε με likes και αγορές συμβολικών δώρων που δείχνουν πως δεν γνωρίζουμε τον σύντροφό μας. Της αφιερώσαμε και μία ημέρα, 14 Φλεβάρη, τις υπόλοιπες δεν μπορούμε γιατί δουλεύουμε. Ο καπιταλισμός λειτουργεί καλύτερα με συγκεκριμένες ημερομηνίες και ιδιαιτέρως την περίοδο των εκπτώσεων. Γρήγορα, τρέξτε να προλάβετε σετ γυναίκα με προίκα μείον πενήντα τοις εκατό! Προσφορά σε φίλους που δεν σε εκμεταλλεύονται! Πατέρας που ασχολείται με τα παιδιά του και δεν προσπαθεί να καλύψει τα συναισθηματικά κενά με χρήματα, τελευταίο τεμάχιο!
Έχουμε γεμίσει κίβδηλους πραγματιστές που μεταμφιέζουν τη δειλία τους με «ρεαλισμό» γιατί δεν είναι ρεαλιστικό να αγαπάς κάποιον, να τρως τα μούτρα σου και έπειτα να δοκιμάζεις ξανά από την αρχή. Οι πραγματιστές θέλουν τα κουτάκια: την οικογένεια, την παράλληλη σχέση, εγγόνια, αλλά πάντα με εκπτώσεις, γιατί πολλοί δεν θέλουν το ρίσκο. Και όταν το μίσος τούτων των πράξεων φουντώσει και είναι δύσκολο να το διαχειριστούν, τότε θα υπάρξουν οι παράπλευρες απώλειες που θα συνεχίσουν τον φαύλο κύκλο. Κυρίως παιδιά που δεν μαθαίνουν να αγαπούν.
Σύμφωνα με τη λογική τους, λοιπόν, δεν είναι παράλογο να προσπαθήσεις να προστατεύσεις κάποιον από την αγάπη. Πονάνε· όλοι πονάνε. Όμως, στην προσπάθεια αυτή βάζουμε στο στόχαστρο κάτι αγνό και αθώο. Η αγάπη δεν είναι ο εχθρός, δεν είναι ο κίνδυνος, αυτοί που την εκμεταλλεύονται είναι. Η σωστή προφύλαξη είναι να μάθουμε να ξεχωρίζουμε τα δύο. Πιστεύουμε τόσο εύκολα πως όλοι είναι εναντίον μας που η κοινωνία μας θυμίζει την εικόνα ενός φοβισμένου ζώου.
Αν η αγάπη είναι ουτοπική, αν η αγάπη είναι ασήμαντη, τότε γιατί ασχολούμαστε τόσο με αυτή; Μουσική, βιβλία, ταινίες, πίνακες ζωγραφικής, γιατί δεν υπάρχει καλλιτέχνης που να μην έχει αφιερώσει έστω ένα του έργο στο κυνήγι, την κατάκτηση ή στην αποτυχία της αγάπης; Ποιος μας έχει πείσει πως το να αγαπάς είναι το συνοδευτικό και όχι το κυρίως πιάτο στο δείπνο της ζωής;
Η Κάτια και ο Μόρις Κραφτ ήταν Γάλλοι ηφαιστειολόγοι και κινηματογραφιστές. Σκοπός της ζωής τους ήταν να επισκέπτονται ηφαίστεια και να τα αποτυπώνουν σε φιλμ· πέθαναν μαζί, κάηκαν ζωντανοί, στην πυροκλαστική ροή του όρους Ούνζεν στην Ιαπωνία το 1991.
«Έχω δει τόσες ηφαιστειακές εκρήξεις τα τελευταία 23 χρόνια, που δεν με ενδιαφέρει αν θα πεθάνω αύριο», ήταν τα λόγια του Μόρις τις ημέρες που περίμεναν στο όρος Ούνζεν. Έζησαν μαζί, αγαπιόντουσαν και αγαπούσαν τα ηφαίστεια. Ήξεραν και ήταν προετοιμασμένοι να πεθάνουν ανά πάσα στιγμή και ήδη είχαν ξεγελάσει τον θάνατο αμέτρητες φορές μέχρι την ύστατη στιγμή. Γιατί κάποιος να ζητήσει κάτι λιγότερο απ’ αυτό στη ζωή του;
Η αγάπη μειώνει αποστάσεις, σταματάει τον χρόνο, είναι ένα καταφύγιο και πηγή δύναμης. Η μόνη θυσία που απαιτείται είναι αυτή της πίστης πως ένας άλλος άνθρωπος μπορεί να σε προσέξει όσο τα ίδια του τα μάτια. Η αγάπη είναι επανάσταση, είναι η αντίσταση στο καθεστώς του μίσους, είναι το φως στο σκοτάδι που πνίγει τις κτηνωδίες της καθημερινότητας. Στο 1984 του Όργουελ το να αγαπήσεις είναι η υπέρτατη πράξη αντίστασης ενάντια στον Μεγάλο Αδελφό. Η αγάπη είναι λογική, το μίσος είναι το παράλογο και το ανώμαλο. Μην ανησυχείτε για το πώς θα ζήσουν όσοι αγαπούν, θα βρούνε τρόπο. Η αγάπη έχει θρεπτικές ουσίες· η αγάπη τρώγεται.
Κανένα εμπόδιο να ενωθούν πιστές καρδιές
δεν παραδέχομαι· δεν είναι αγάπη αυτή
που αλλάζει με της τύχης όλες τις στροφές
και με το κάθε σκούντημα παραστρατεί
Όχι· είναι ένα σημάδι αιώνια σταθερό
που απαρασάλευτο τις μπόρες αντικρίζει·
του ναύτη το άστρο, που κι αν έχει μετρημό
πόσο μακριά ‘ναι, δε μετριέται πόσο αξίζει
Δεν είν’ η αγάπη ροδομάγουλα και χείλια,
μπαίγνιο για το κυρτό δρεπάνι του καιρού·
η αγάπη δεν πηγαίνει με ώρες και με μίλια,
γιατί θα βρει την άκρη, πάντα και παντού.
Αν είναι πλάνη αυτό μ’ απόδειξην εμέ,
ούτ’ έγραψα, ούτε αγάπησε άνθρωπος ποτέ.
– Σαίξπηρ, Σονέτο 116, μετάφραση Βασίλης Ρώτας
