O περίεργος, γοητευτικός, σκοτεινός κόσμος του Τιμ Μπάρτον προσκαλεί να τον γνωρίσουμε στη νέα έκθεση “The World of Tim Burton” που ανοίγει τις πόρτες της στις 25 Οκτωβρίου στο Λονδίνο καταγράφοντας την εξέλιξη της μοναδικής αισθητικής του σκηνοθέτη, μια ματιά στην πρακτική και σχεδιαστική του προσέγγιση.
Μια έκθεση που επιδιώκει να προβάλει το εύρος της δημιουργικής διαδικασίας ενός ευφυούς καλλιτέχνη που αν κάτι απέφευγε σε όλη του τη ζωή ήταν η κατηγοριοποίηση υποστηρίζοντας πως «στην τέχνη δεν υπάρχουν είδη αλλά διαφορετικοί τρόποι να προσεγγίσεις μια ιδέα».
Πάνω από 600 αντικείμενα θα συγκεντρωθούν στην έκθεση για να καταγράψουν την εξέλιξη της μοναδικής αισθητικής σχεδιασμού του Burton. Τα αντικείμενα προέρχονται από τα προσωπικά αρχεία του Μπάρτον, αλλά και των κινηματογραφικών στούντιο, συμπεριλαμβανομένων των Paramount, Amazon MGM Studios και Warner Bros και από τις ιδιωτικές συλλογές των συνεργατών του Burton. Πολλά αντικείμενα δεν έχουν εκτεθεί ποτέ στο παρελθόν σε δημόσια έκθεση στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Ανάμεσα στα εκθέματα περιλαμβάνονται εξπρεσιονιστικά σκίτσα από την εφηβική κιόλας ηλικία του καλλιτέχνη, σκηνικά και κοστούμια από τα πιο εμβληματικά έργα του και τις σημαντικότερες ταινίες των τελευταίων πέντε δεκαετιών, όπως το Σκαθαροζούμης (Beetlejuice, 1988 μαζί με την πρόσφατη νέα κυκλοφορία του), το Batman (1989), ο Ψαλιδοχέρης (1990) και το Τσάρλι και το εργοστάσιο της σοκολάτας (Charlie and the Chocolate Factory, 2005).
Η ζωγραφική και τα αλλόκοτα τέρατα …το καταφύγιό του
Ο Μπάρτον γεννήθηκε στο Μπέρμπανκ της Καλιφόρνια το 1958 και έζησε κοντά στο Χόλιγουντ όλη του τη ζωή. Έχει έναν αδελφό και δύο γονείς με τους οποίους ένιωθε διαρκώς να βρίσκεται σε απόσταση. Από μικρή κιόλας ηλικία απολάμβανε τη ζωγραφική, έβρισκε ένα μικρό καταφύγιο και στη συνέχεια του άρεσε να δημιουργεί μικρές ταινίες super 8. Αυτό συχνά περιλάμβανε λίγο stop-motion animation. Μεγαλώνοντας, ένιωθε καλά δίπλα στα τέρατα των τρομακτικών ταινιών.
Μία από τις πρώτες ταινίες που θα τον επηρεάσουν ήταν το Jason and the Argonauts (1963). Δεν θα ξεχάσει ποτέ να τη βλέπει στο θέατρο Catalina, μέσα σε ένα τεράστιο κοχύλι. Από μικρός απολάμβανε να χάνεται στους σκοτεινούς κόσμους των ταινιών τρόμων δίχως φόβο. Οι εφιάλτες, του ήταν κάτι άγνωστο. Θυμάται να τον τρομάζει περισσότερο η ίδια του η οικογένεια και η πραγματική ζωή όπως θα αναφέρει σε συνεντεύξεις του, ενώ ο μεγαλύτερος εφιάλτης του ήταν όταν κάποιος του έλεγε να πάει στο σχολείο ή να φάει το πρωινό του. Τότε ήταν που ξυπνούσε με κρύο ιδρώτα.
Αυτό είναι κάτι μικρό αλλά ενδεικτικό της σκέψης και της οπτικής του για τον κόσμο του, μια ματιά φωτεινή, χαρούμενη, με τόνους ειρωνείας, σαρκασμού και μυστηρίου. Μια λεπτή ισορροπία θλίψης, χιούμορ και τρόμου που αποπνέουν γοτθική ομορφιά και μυθικό σουρεαλισμό.
«Οι ταινίες με τέρατα είναι η δική μου μορφή μύθου, παραμυθιού» θα δηλώσει σε συνέντευξή του στο περιοδικό Rolling Stone το 1992.
Θέλοντας μια καριέρα για την οποία δεν θα χρειαζόταν πολλές σπουδές, σπούδασε animation στο California Institute of the Arts. Μετά την αποφοίτησή του, πήγε να εργαστεί για την Disney. Ένιωθε πως εκεί δεν μπορούσε να εκφραστεί. «Ένιωσα μονοτονία. Ο πρώτος λόγος είναι ότι δεν ήμουν το υλικό της Disney. Δεν μπορούσα να ζωγραφίσω χαριτωμένες αλεπούδες με τίποτα. Δεν μπορούσα να το κάνω. Προσπάθησα. Η ανίερη συμμαχία των κινουμένων σχεδίων είναι ότι καλείσαι να είσαι καλλιτέχνης, αλλά από την άλλη, καλείσαι να είσαι εργάτης σε εργοστάσιο ζόμπι. Και για μένα, δεν μπόρεσα να συνδυάσω τα δύο», συνεχίζει στην ίδια συνέντευξη.
Το 1982 θα σκηνοθετήσει την πρώτη του ταινία μικρού μήκους κινουμένων σχεδίων, Vincent. Με την αφήγηση του Vincent Price, αυτό το πεντάλεπτο ασπρόμαυρο κομμάτι stop-frame animation, εξιστορούσε τη μίζερη ζωή και τις απελευθερωτικές φαντασιώσεις ενός φαινομενικά φυσιολογικού αλλά βαθιά διαταραγμένου αγοριού των προαστίων.
Η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία του Μπάρτον, Η μεγάλη περιπέτεια του Πι-Γουή (Pee-wee’s Big Adventure, 1985) ήταν ευρηματική και αν και οι κριτικοί δεν έδωσαν ιδιαίτερη σημασία, η ταινία έκανε μεγάλη επιτυχία. Ό,τι θα ακολουθήσει είναι πλέον ιστορία.
«Είναι παράξενο πράγμα, να βάζεις 50 χρόνια τέχνης και ζωής σε κοινή θέα, ειδικά όταν δεν ήταν ποτέ αυτή η πρόθεσή σου. Στο παρελθόν, αντιστάθηκα πολλές φορές στην οργάνωση μιας τέτοιας έκθεσης στο Λονδίνο, ωστόσο, η συνεργασία με το Design Museum ήταν η σωστή επιλογή για αυτή την τελευταία στάση. Μπορούν να αντιληφθούν και να κατανοήσουν την τέχνη, αναδεικνύοντας τον τρόπο με τον οποίο το design αλληλεπιδρά με τα έργα. Έτσι μπόρεσα να τα δω όλα μέσα από έναν συναρπαστικό νέο φακό», δηλώνει ο ίδιος ο Τιμ Μπάρτον.
Η έκθεση έρχεται στο Λονδίνο μετά από μια εξαιρετικά επιτυχημένη παγκόσμια περιοδεία δεκαετίας, κατά την οποία επισκέφθηκε 14 πόλεις σε 11 χώρες από το 2014. Ωστόσο, όχι μόνο αυτή θα είναι η πρώτη και μοναδική φορά που θα την δούμε στο Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά θα είναι και η τελευταία φορά που θα πραγματοποιηθεί η έκθεση. Για αυτή την πολύ ιδιαίτερη επιστροφή – στην πόλη που αγάπησε ο Τιμ Μπάρτον – η έκθεση έχει προσαρμοστεί, επεκταθεί και επανασχεδιαστεί, ειδικά για το Design Museum.
Κινηματογραφικές στιγμές που θα ζωντανέψουν και πάλι
Οι επισκέπτες της έκθεσης θα μπορούν να θαυμάσουν μερικές από τις πρώτες ενσαρκώσεις πολύ αγαπημένων και αναγνωρισμένων χαρακτήρων, όπως οι Αρειανοί από την ταινία Οι Αρειανοί επιτίθενται (Mars Attacks, 1996), ο Τρελός Καπελάς από την Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων (2010), η Έμιλι από την ταινία Νεκρή νύφη (Corpse Bride, 2005) του Τιμ Μπάρτον και πολλές άλλες διάσημες φιγούρες που έχουν γοητεύσει τον κόσμο με την ιδιαιτερότητά τους.
Το εντυπωσιακό κοστούμι της Catwoman της Μισέλ Φάιφερ από την ταινία Η επιστροφή του Μπατμαν (Batman Returns, 1992), το ασπρόμαυρο ριγέ φόρεμα που φορούσε η Κριστίνα Ρίτσι από την ταινία Ο Μύθος του Ακέφαλου καβαλάρη (Sleepy Hollow, 1999) αλλά και το φόρεμα της Ρέιβεν που φορούσε η Τζένα Ορτέγκα ως Wednesday για τη σειρά Netflix του Μπάρτον, μαζί με τη σχολική στολή και τα πρωτότυπα σχέδια ιδεών των χαρακτήρων.
Τα πρωτότυπα έργα τέχνης παρουσιάζονται σε διάλογο με την ολοκληρωμένη τους μορφή σε κοστούμια και σκηνικά, όπως τελικά εμφανίστηκαν στις ταινίες, καταγράφοντας το ταξίδι που έκαναν οι χαρακτήρες και οι κόσμοι από τη φαντασία του Μπάρτον στην κινηματογραφική πραγματικότητα. Αυτό περιλαμβάνει το αναγνωρίσιμο κοστούμι της Κόλιν Άτγουντ για τον ήρωα της ταινίας Ψαλιδοχέρης – όπως το φόρεσε ο ηθοποιός Τζόνι Ντεπ στην ταινία του 1990 – το οποίο θα παρουσιαστεί μαζί με τα σκηνικά του Μπο Γουέλς για την ταινία, τα διαβόητα ψαλιδοχέρια του Σταν Γουίνστον και επτά από τα πρώτα σκίτσα του χαρακτήρα του Burton.
Επιπλέον, οι επισκέπτες θα μπορούν να δουν μια αναπαράσταση του ιδιωτικού στούντιο όπου εργάζεται ο Τιμ Μπάρτον, δίνοντας μια σπάνια ιδιωτική ματιά στη δημιουργική του διαδικασία. Οι τοίχοι αυτής της εγκατάστασης θα είναι επενδυμένοι με εικονογραφήσεις από πρόσφατα έργα, συμπεριλαμβανομένων των σχεδίων για μια τοιχογραφία ύψους 65 μέτρων που απεικονίζει μια επική μάχη μεταξύ ενός ρομπότ και ενός τέρατος, η οποία εγκαταστάθηκε στο Σάο Πάολο της Βραζιλίας.
«Για τον Τιμ Μπάρτον, κάθε ταινία ξεκινά με ένα σχέδιο, στο οποίο συχνά επιστρέφει με την πάροδο του χρόνου, όπως σε ένα παλιό φίλο. Είμαστε ενθουσιασμένοι που θα εκθέσουμε τόσα πολλά από αυτά τα προσωπικά έργα στο Design Museum αυτό το φθινόπωρο, στην καρδιά της πόλης που αποκαλεί σπίτι του για πάνω από είκοσι χρόνια. Αυτή η εξαιρετικά επιτυχημένη έκθεση έχει ενθουσιάσει το κοινό σε όλο τον κόσμο για πάνω από μια δεκαετία, αλλά η επανεκτέλεση του Design Museum, με πολλές νέες προσθήκες και νέες αφηγήσεις, σημαίνει ότι αυτή θα είναι μια άνευ προηγουμένου ευκαιρία να βυθιστεί κανείς στο μοναδικό και μοναδικό όραμα του», δηλώνει η Μαρία Μακλίντοκ, επιμελήτρια της έκθεσης.
Την έκθεση θα συνοδεύει το νέο βιβλίο Tim Burton: Designing Worlds, που διερευνά τη σχέση μεταξύ των κινηματογραφικών έργων του Μπάρτον και του κόσμου του design.
Ο τίτλος θα περιλαμβάνει μια νέα αποκλειστική συνέντευξη με τον Burton, πρόσθετες συνεντεύξεις με συνεργάτες όπως η Κόλιν Άτγουντ και οι Mackinnon & Saunders.
«Κατά τη διάρκεια της εξαιρετικής καριέρας του, ο Τιμ Μπάρτον έχει αξιοποιήσει ένα συναρπαστικό μείγμα στοιχείων γοτθικού τρόμου και μαύρης κωμωδίας, μελαγχολίας και γοητείας, στη δημιουργία φανταστικών κινηματογραφικών κόσμων. Η έκθεσή μας θα εξερευνήσει το αξιοσημείωτο δημιουργικό του όραμα, διακριτικά αναπλαισιωμένο μέσα από το φακό του design, και θα δώσει στους επισκέπτες μια νέα οπτική για έναν κινηματογραφικό δάσκαλο», αναφέρει ο Τιμ Μάρλοου, Διευθύνων Σύμβουλος του Design Museum.
Info έκθεσης:
The World of Tim Burton | 25 Οκτωβρίου 2024 – 21 Απριλίου 2025 | The Design Museum σε συνεργασία με τη Harvey Nichols
