Ανάμεσα στα άγρια χόρτα που βρίσκουμε στις λαϊκές αγορές ή συναντάμε στους περιπάτους μας στη φύση, το μυρώνι ξεχωρίζει για τα λεπτεπίλεπτα δαντελένια φύλλα και το ιδιαίτερο άρωμά του.
Είναι από εκείνα τα αρωματικά φυτά που χρησιμοποιούνται στην ελληνική κουζίνα εδώ και πολλές γενιές, κυρίως στις χορτόπιτες, στις σούπες και στα μαγειρευτά φαγητά.
Η γιαγιά μας έλεγε: «Σήμερα θα φάτε νόστιμη χορτόπιτα, βγήκαν τα μυρώνια!». Σαν να ήταν όλο το μυστικό για μια νόστιμη πίτα.
Το μυρώνι (Scandix pecten-veneris) είναι ένα ετήσιο ποώδες φυτό της οικογένειας Apiaceae, γνωστής παλαιότερα ως οικογένειας των Σκιαδοφόρων, στην οποία ανήκουν και ο μαϊντανός, ο άνηθος, το μάραθο και το σέλινο. Θα το συναντήσουμε σε αγρούς, ελαιώνες, στις άκρες των χωραφιών και σε μεγάλα λιβάδια. Είναι αυτοφυές σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, στη Μεσόγειο αλλά και σε περιοχές της δυτικής Ασίας.
Τα φύλλα του είναι μικρά, λεπτά και βαθιά διαιρεμένα, ενώ τα λευκά άνθη του σχηματίζουν μικρές ταξιανθίες, μικρά θαύματα της φύσης. Τα νεαρά φύλλα συλλέγονται πριν από την ανθοφορία, κυρίως τον χειμώνα και την άνοιξη.
Η ιστορία του μυρωνιού συνδέεται με τη σκάνδικα, ένα άγριο λαχανικό γνωστό από την αρχαιότητα. Ο Διοσκουρίδης, ο Έλληνας γιατρός και βοτανολόγος του 1ου αιώνα μ.Χ., αναφέρεται στη σκάνδικα στο έργο του «Περὶ ὕλης ἰατρικῆς», περιγράφοντάς την ως ένα άγριο χόρτο με ελαφρώς δριμεία και πικρή γεύση, το οποίο καταναλωνόταν τόσο ωμό όσο και βραστό.
Ο Διοσκουρίδης αναφέρεται επίσης στις θεραπευτικές χρήσεις της σκάνδικας για το πεπτικό και το ουροποιητικό σύστημα. Το λατινικό του όνομα pecten-veneris σημαίνει «χτένι της Αφροδίτης», μια ονομασία εμπνευσμένη από τους μακριούς και λεπτούς καρπούς του φυτού, οι οποίοι έχουν σχήμα που θυμίζει τα δόντια μιας χτένας.
Πέρα όμως από την ιστορία και την ιδιαίτερη ονομασία του, το μυρώνι έχει τη δική του θέση στη μεσογειακή διατροφική παράδοση. Η συλλογή των άγριων χόρτων αποτελεί μια από τις παλαιότερες διατροφικές συνήθειες των λαών της Μεσογείου και είναι πολύτιμη για πολλές σπιτικές κουζίνες. Η γνώση των παραδοσιακών βρώσιμων φυτών μεταδιδόταν από γενιά σε γενιά, ενώ κάθε περιοχή είχε αναπτύξει τους δικούς της τρόπους συλλογής, προετοιμασίας και μαγειρέματος. Τα μυρώνια είναι, θα έλεγα, ένα από τα διασημότερα άγρια χόρτα του χειμώνα.
Στην Ελλάδα χρησιμοποιούνται κυρίως τα νεαρά φύλλα του σε σούπες, ενώ στην Κρήτη τα τρυφερά φύλλα και οι νεαροί βλαστοί του φυτού προστίθενται σε μείγματα άγριων χόρτων που μαγειρεύονται στο τηγάνι ή χρησιμοποιούνται ως γέμιση για πίτες.
Το μυρώνι έχει ευχάριστο, λεπτό άρωμα, με νότες που θυμίζουν γλυκάνισο. Χρησιμοποιείται κυρίως για να προσθέσει άρωμα παρά ως κύριο λαχανικό, καθώς μια μικρή ποσότητα μπορεί να δώσει ιδιαίτερο χαρακτήρα σε ένα φαγητό.
Στην ελληνική κουζίνα συνδυάζεται εξαιρετικά με άλλα άγρια χόρτα, καθώς η παρουσία διαφορετικών αρωματικών φυτών δημιουργεί μια πιο σύνθετη και ιδιαίτερη γεύση. Δοκιμάστε τα επίσης με αυγά, σε ομελέτες αλλά και με λευκά κρέατα, όπως το κοτόπουλο.
Ένας απλός τρόπος να απολαύσουμε το άρωμα και τη γεύση του είναι να προσθέσουμε λίγο ψιλοκομμένο μυρώνι σε μια πράσινη σαλάτα, μαζί με φρέσκα ραπανάκια, ελαιόλαδο και λεμόνι. Μπορούμε ακόμη να το δοκιμάσουμε σε μια σούπα με λευκά φασόλια ή σε μια σαλάτα με φακές. Το μυρώνι συνδυάζεται εκπληκτικά με τα όσπρια, προσθέτοντας το υπέροχο άρωμά του χωρίς να καλύπτει, όμως, τη γεύση των υπόλοιπων υλικών.
Επιπλέον, τολμήστε να φτιάξετε ένα πέστο, χρησιμοποιώντας φρέσκο μυρώνι, ελαιόλαδο, καρύδια, λίγο σκόρδο και τριμμένο σκληρό τυρί. Μπορούμε να το προσθέσουμε σε ζυμαρικά ή να το χρησιμοποιήσουμε ως συνοδευτικό για ψητά λαχανικά.
Το σημαντικότερο που πρέπει να θυμόμαστε για αυτά τα δαντελένια φύλλα είναι να αποφεύγουμε το παρατεταμένο μαγείρεμα, γιατί το ευαίσθητο άρωμά του εξασθενεί με τη θερμότητα. Στις σούπες και στα μαγειρευτά είναι προτιμότερο να το προσθέτουμε προς το τέλος, ενώ στις σαλάτες χρησιμοποιείται πάντα φρέσκο.
Όταν αγοράζουμε μυρώνι, επιλέγουμε τρυφερά φύλλα με ζωηρό πράσινο χρώμα, χωρίς κιτρινισμένες άκρες. Επειδή είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο, καλό είναι να το καταναλώνουμε όσο το δυνατόν πιο σύντομα. Μπορούμε να το διατηρήσουμε στο ψυγείο για λίγες ημέρες, τυλιγμένο σε ελαφρώς νωπό χαρτί κουζίνας. Το πλένουμε προσεκτικά λίγο πριν από τη χρήση και το στεγνώνουμε απαλά, ώστε να μη χάσει την υφή του.
Προσοχή, όσοι συλλέγουν άγρια χόρτα χρειάζεται να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί με την αναγνώρισή τους. Η οικογένεια των Σκιαδοφόρων περιλαμβάνει αρκετά είδη με παρόμοια εμφάνιση, ανάμεσά τους και τοξικά φυτά. Η συλλογή πρέπει επομένως να γίνεται μόνο όταν υπάρχει απόλυτη βεβαιότητα για τη βοτανική ταυτότητα του φυτού.
Όταν περπατώ και βλέπω τα άγρια χόρτα, σκέφτομαι ότι αυτή η γνώση, που για αιώνες περνούσε από γενιά σε γενιά, αρχίζει σιγά σιγά να χάνεται. Μαζί της χάνονται οι τρόποι που τα μαγειρεύουμε και τα μικρά μυστικά της παραδοσιακής κουζίνας. Ίσως αξίζει να αφιερώσουμε λίγο περισσότερο χρόνο για να ξαναγνωρίσουμε τα άγρια χόρτα του τόπου μας.
