«Να εμπιστευτώ την αμφιβολία». «Να παρατηρήσω πώς το έργο επικοινωνεί με το κοινό». «Να φτάσω πιο κοντά σε αυτό που θέλω πραγματικά να μοιραστώ»: Τρεις φράσεις από ισάριθμους χορογράφους, που θα μπορούσαν να αποτελούν το άτυπο μανιφέστο του φετινού Open Studio του 16ου Διεθνούς Φεστιβάλ Σύγχρονου Χορού “Dance Days Chania”. Γιατί πριν από κάθε πρεμιέρα υπάρχει μια περίοδος όπου ένα έργο θέτει τον εαυτό του υπό αμφισβήτηση. Οι ιδέες αλλάζουν κατεύθυνση, οι βεβαιότητες εγκαταλείπονται, το σώμα δοκιμάζει νέες διαδρομές και η σκηνική γλώσσα εξακολουθεί να αναζητά τη μορφή της.
Αυτή ακριβώς τη φάση επιλέγει να φωτίσει το Open Studio του 16ου Διεθνούς Φεστιβάλ Σύγχρονου Χορού “Dance Days Chania”, δίνοντας χώρο σε τέσσερις Έλληνες δημιουργούς να παρουσιάσουν έργα που βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη και να ανοίξουν έναν διάλογο με το κοινό πριν από την ολοκλήρωσή τους.
Στην ενότητα συμμετέχουν η Ιωάννα Παρασκευοπούλου με το hardcore echoes, ο Αλέξανδρος Κυριαζής με το The Chicken & the Duck, η Αναστασία Μπρουζιώτη / Alma libre co. με το Κίονες του Ουρανού και η Πολένα Κόλια Πέτερσεν με το LOITSUT at the end of the world.
Λίγο πριν την έναρξη του φεστιβάλ, ζητήσαμε από τους δημιουργούς να μας μιλήσουν για το σημείο στο οποίο βρίσκεται σήμερα το έργο τους, για όσα ανακαλύπτουν μέσα από τη δημιουργική διαδικασία και για τις ανατροπές που τους οδήγησαν να επανεξετάσουν την αρχική τους σκέψη. Τρεις από τους συμμετέχοντες μοιράστηκαν μαζί μας τις σκέψεις τους. Οι απαντήσεις τους δεν φωτίζουν μόνο τη διαδρομή των ίδιων των έργων, αλλά και τη σημασία του να εκτίθεται η δημιουργική διαδικασία όσο παραμένει ανοιχτή, εύθραυστη και ζωντανή.
Ιωάννα Παρασκευοπούλου, “hardcore echoes”
Το hardcore echoes είναι ένα έργο σε εξέλιξη, το οποίο δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του Onassis AiR, μέσω του Dramaturgy Fellowship. Προέκυψε έπειτα από μια τρίμηνη έρευνα, με αφετηρία την καταγραφή εμπειριών ανθρώπων που εργάζονται με τα χέρια. Η έρευνα επικεντρώθηκε σε επαγγέλματα, τεχνικές και υλικές πρακτικές που σταδιακά εξαφανίζονται.
«Μέσα από τη διαδικασία άρχισα να πειραματίζομαι με τον ήχο και το σώμα ως μέσα παραγωγής και μετάφρασης του υλικού συνεντεύξεων γυναικών που ασχολούνταν με την επεξεργασία νήματος. Αυτό που με ενδιέφερε ήταν αφενός η δημιουργία ενός αρχείου και αφετέρου το πώς οι εμπειρίες, οι χειρονομίες και οι μνήμες που εμπεριέχονται σε αυτές τις πρακτικές μπορούν να μεταφερθούν στο παρόν και να αποκτήσουν μια νέα, σωματική και ηχητική μορφή.
Αυτή τη στιγμή, το έργο βρίσκεται σε ένα πρώτο στάδιο σύνθεσης. Οι ιδέες και το ερευνητικό υλικό έχουν τοποθετηθεί σε μια προσωρινή δομή, η οποία παραμένει ανοιχτή σε αλλαγές και νέες κατευθύνσεις.
Το Open Studio αποτελεί για μένα μια ευκαιρία να μοιραστώ ένα στιγμιότυπο της διαδικασίας και να παρατηρήσω πώς το έργο επικοινωνεί με το κοινό, αλλά και τι μπορεί να προκύψει μέσα από αυτή τη συνάντηση. Κάτι που με εξέπληξε και άλλαξε την αρχική μου σκέψη ήταν ότι, ενώ ξεκίνησα με την πρόθεση να καταγράψω πρακτικές και εμπειρίες που χάνονται, σταδιακά το ενδιαφέρον μου μετατοπίστηκε από την καταγραφή στην ίδια την πράξη της μετάδοσης.
Άρχισα να αναρωτιέμαι όχι μόνο για το τι είναι αυτό που διασώζεται, αλλά και για το πώς μια γνώση που έχει εγγραφεί στο σώμα μπορεί να μεταφερθεί, να μετασχηματιστεί και να παραμείνει ενεργή.
Πιστεύω πολύ στο μοίρασμα της δημιουργικής διαδικασίας, γιατί αποφορτίζει την έρευνα από το τελικό αποτέλεσμα. Επιτρέπει στο έργο να παραμένει ζωντανό, ανοιχτό και έτοιμο να ενσωματώσει στοιχεία από το εκάστοτε παρόν.
Αυτό είναι και το βασικό ερώτημα που θα ήθελα να μοιραστώ με το κοινό: πώς μπορεί κάτι που μοιάζει να εξαφανίζεται να συνεχίσει να υπάρχει ως μια εμπειρία που μεταδίδεται και μετασχηματίζεται, αντί να παραμένει ένα στατικό αρχείο;»
Αναστασία Μπρουζιώτη/ Alma libre co., «Κίονες του Ουρανού»
Το έργο Κίονες του Ουρανού αποτελεί μια εν εξελίξει χορογραφική έρευνα που εστιάζει σε ένα σώμα που εμφανίζεται παραμορφωμένο από τα βάρη που φέρει, ενώ ταυτόχρονα αναζητά δυνατότητες αποδέσμευσης. Ωστόσο, το έργο δεν προϋποθέτει το αποτέλεσμα αυτής της αποδέσμευσης. Παραμένει ανοιχτό στο ερώτημα ποια μορφή μπορεί να λάβει το σώμα όταν απομακρυνθεί από την παραμόρφωση: αν επιστρέφει σε μια αναγνωρίσιμη μορφή ή αν μεταμορφώνεται σε κάτι διαφορετικό, μη προβλέψιμο.
«Με αυτό το ερώτημα αναμετριέται σήμερα η δημιουργική διαδικασία και αυτή είναι η σκέψη που θέλω να μοιραστώ με το κοινό. Με ενδιαφέρει να ανοίξει ένας διάλογος γύρω από αυτή τη ματιά και να δω αν το έργο μπορεί να συναντήσει τους θεατές σε προσωπικό επίπεδο, αν μπορεί να ενεργοποιήσει δικές τους σκέψεις και εμπειρίες. Θα ήθελα να ακούσω πώς η δική τους εμπειρία συναντά τη διαδρομή που προτείνει η παράσταση.
Στο Open Studio αποκαλύπτεται η προσέγγισή μου μέσα από τις επιλογές που έχω κάνει στην κινητική γλώσσα, την αισθητική και τη δραματουργία. Μέσα από αυτές διερευνώ πώς το σώμα φέρει τα ίχνη του παρελθόντος και πώς επιχειρεί να αποδεσμευτεί από αυτά.
Ταυτόχρονα, όμως, αναδύεται και η δυσκολία να βρω μια σκηνική γλώσσα αρκετά ανοιχτή ώστε να μη φυλακίσει το νόημα, αλλά και αρκετά συγκεκριμένη ώστε να δημιουργήσει τις συνθήκες μέσα στις οποίες αυτό θα μπορέσει να αναδυθεί. Πρόκειται για μια λεπτή ισορροπία, που με καλεί να συνθέτω με ιδιαίτερη προσοχή, αντλώντας από την αφαίρεση, τη φαντασία, την ποίηση και το βίωμα.
Εκεί βρίσκεται για μένα και η ουσία της δημιουργικής διαδικασίας. Κάθε μέρα ανακαλύπτω κάτι νέο, ακόμη και μέσα από τις στιγμές που κάτι δεν δουλεύει όπως είχα φανταστεί. Συχνά αυτές οι στιγμές είναι που με φέρνουν πιο κοντά σε αυτό που θέλω πραγματικά να μοιραστώ. Όταν ξεκινώ ένα έργο, αυτή η καθημερινή ζύμωση με οδηγεί στον πυρήνα μου αλλά και στον πυρήνα της παράστασης. Αυτή η στιγμή είναι από τις πιο δύσκολες αλλά και ουσιαστικές: να αναιρώ και να αμφισβητώ τον εαυτό μου μέσα στη διαδικασία.
Οπότε ναι, ξεκίνησα το έργο θέλοντας να φτάσω κάπου συγκεκριμένα, που στην πορεία δεν λειτούργησε. Κατάλαβα πως αυτή η κατεύθυνση ήταν εύκολη και προβλέψιμη για μένα, οπότε το ταξίδι έγινε πιο μεγάλο και η αναζήτηση ακόμη πιο βαθιά και αληθινή.»
Πολένα Κόλια Πέτερσεν, “LOITSUT at the end of the world”
Το LOITSUT at the end of the world βρίσκεται σε μια φάση επανασύνθεσης. Μετά την παρουσίασή του ως έργο σε εξέλιξη σε διαφορετικές χώρες της Ευρώπης, η Πολένα Κόλια Πέτερσεν επιστρέφει στο υλικό της, αναζητώντας νέες συνδέσεις ανάμεσα στις επιμέρους ενότητες και επαναπροσδιορίζοντας τη μορφή και τη φωνή του έργου.
«Το έργο αυτήν την περίοδο επανασυρμολογείται. Διερωτώμαι για το τι φέρει κάθε ενότητα του έργου στον ρυθμό της και πώς δίνει σάρκα και οστά στις θεματικές του. Επιστρέφω, λοιπόν, στο έργο με μια πρόθεση ανασκαφής και επαναδόμησης, ρωτώντας: ποια στοιχεία επικοινωνούν πιο αποτελεσματικά αυτό που επιθυμεί το έργο και πώς μπορεί να βρει τον τολμηρό και αυθεντικό του χαρακτήρα; Μπορούν, άραγε, ενότητες που έως τώρα θεωρούσα ξεχωριστές να συνδυαστούν και να υφάνουν αναπάντεχους τρόπους επικοινωνίας των θεματικών του;
Τον Μάιο, το LOITSUT at the end of the world έκανε περιοδεία ως εν εξελίξει έργο στην Ευρώπη, γεγονός που μου έδωσε τη δυνατότητα να το επαναλάβω πολλές φορές σε διαφορετικούς χώρους και να αποκρυσταλλώσω τόσο τα σημεία που εντοπίζω ως προβληματικά όσο και εκείνα που μου ανοίγουν την όρεξη να εξερευνήσω περισσότερο.
Η διαδικασία της περιοδείας με προσκάλεσε να συνειδητοποιήσω δύο πολύτιμα πράγματα. Αφενός, ότι η επανάληψη της επιτέλεσης μου επιτρέπει να εμβαθύνω τη σχέση μου με το έργο και να το κατανοήσω καλύτερα ενσώματα. Ήταν αποκαλυπτική η εμπειρία του να επιτελείς την παράσταση και να γνωρίζεις πως σύντομα θα την επαναλάβεις. Αυτή η συνθήκη με προσκαλεί να εφαρμόζω άμεσα την εμπειρία της μιας παράστασης στην επόμενη και να εμπεδώνω το σώμα μου ως πυρήνα επανεξέτασης και αποκρυστάλλωσης του τι τελικά είναι αυτό το έργο.
Αφετέρου, άνοιξε μια δημιουργική διαδικασία επαναπροσδιορισμού και αλλαγών, που είναι ενδυναμωτική ακριβώς επειδή το έργο έρχεται σε επαφή με το κοινό ενώ επαναπροσδιορίζεται. Άρα υπάρχει χώρος για διάλογο. Αυτήν ακριβώς τη διαδικασία επιθυμώ να μοιραστώ με το κοινό του Open Studio: τη διαδικασία του να καθιστώ τον εαυτό μου, ως δημιουργό, ευάλωτο, ώστε να ξαναγνωρίσω το έργο μέσα από το σώμα μου και εκείνο να επαναπροσδιοριστεί μέσα από την τριβή του με το κοινό.
Για εμένα, η διαδικασία της επιτέλεσης δεν παρουσιάζει κάτι ήδη κλειστό και στεγανό, αλλά αποτελεί έναν δίαυλο διαλόγου με το έργο και μια αναζήτηση του πώς ζει αυτός ο οργανισμός -το έργο- όταν έρχεται σε επαφή με τον κόσμο. Είναι πολύ σημαντικό οι οικολογίες γύρω από τον χορό να παρέχουν τη δυνατότητα να δείχνουμε έργα εν εξελίξει και να αμφισβητούμε την ιδέα ότι η χρονική στιγμή της επιτέλεσης σημαίνει την παρουσίαση ενός έργου σε πλήρη εκκόλαψη και αρτιότητα. Γι’ αυτό θεωρώ τόσο πολύτιμη την πρωτοβουλία του 16ου Διεθνούς Φεστιβάλ Σύγχρονου Χορού “Dance Days Chania” να εγκαινιάσει την ενότητα Open Studio.
Για την παρουσίαση, το ερώτημα που με απασχολεί είναι με ποιο κριτήριο επιλέγω ένα απόσπασμα να μιλήσει για το έργο και, πιο συγκεκριμένα, ποιο απόσπασμα κινεί την περιέργειά μου να το δουλέψω, ώστε να καταλάβω καλύτερα το έργο μαζί με το κοινό.
Για εμένα είναι δύσκολο να προσδιορίσω ένα έργο όταν δεν έχω κατασταλάξει ακόμη σε ποιον (σκηνικό) χώρο ανήκει. Μέχρι να αποκρυσταλλωθεί αυτό, θεωρώ δόκιμο να διερωτώμαι για τη δομική συνοχή του έργου και να το ανακινώ, για να ακούσω νέες φωνές του. Η πρόκληση και, ταυτόχρονα, η πρόσκληση μέσα από το Open Studio είναι να εμπιστευτώ την αμφιβολία αυτής της διαδικασίας και το πώς το staying with the trouble θα αποκαλύψει τόσο το πού ανήκει το έργο όσο και ποια μορφή του δίνει την καταλληλότερη οδό για να ακουστεί ηχηρά η φωνή του.»
