Βρέθηκα στις Σπέτσες πριν από μερικές ημέρες για ένα σύντομο διήμερο τέχνης και γαστριμαργικής απόλαυσης. Οι Σπέτσες είναι ένα νησί που ανέκαθεν απασχολούσε τους εικαστικούς κύκλους. Ένας μικρός φάρος πολιτιστικών δρώμενων που αγκαλιάζει ολόκληρο το νησί. Κάθε χρόνο εδώ, πολιτισμός, τέχνη και άνθρωπος σμίγουν ξανά. Σε αυτόν τον οικείο και ζεστό τόπο, περιτριγυρισμένοι από νερό και αέρα.
Το ενδιαφέρον αυτή τη φορά είναι στραμμένο στην έκθεση που παρουσιάζει το AMA House στο ιστορικό Αναργύρειο & Κοργιαλένειο Ίδρυμα (AKSS), το οποίο λειτουργούσε ως πρώην οικοτροφείο αγοριών από το 1923 έως το 1983 στο νησί των Σπετσών. Το εικαστικό πρόγραμμα με τίτλο “The Water or the Wave” προβάλλει δύο ατομικές εκθέσεις, τις «Πάολα Πίβι: I wish I am fish» και «Εύα Παπαμαργαρίτη: All that now flows through us», μέρος της αποστολής του AMA House, σε επιμέλεια Πάνου Γιαννικόπουλου και Γεωργίας Λιάπη.
Εδώ, σε αυτόν τον καταπληκτικό χώρο, το εμβληματικό κτίριο και τους ολάνθιστους κήπους, φιλοξενήθηκαν μερικά σπουδαία πνεύματα της επιστήμης και της φιλολογίας, ανάμεσά τους ο Ξενάκης ως μαθητής και ο Τζον Φόουλς ως καθηγητής. Εδώ δίδαξε στις αρχές της δεκαετίας του ’50, και εδώ θα συγγράψει το βιβλίο του «Μάγος» μέσα από το οποίο δανείζεται και τον τίτλο της η έκθεση “Utram bibis? Aquam an undam?” (Τι πίνεις; Το νερό ή το κύμα;»): η εικαστική αφήγηση απορρέει από αυτή την φράση.
Στο φετινό εκθεσιακό πρόγραμμα το νερό διατηρεί κεντρικό ρόλο ως στοιχείο ρευστότητας και μεταμόρφωσης. Τα έργα πολλαπλών τεχνικών και καλλιτεχνικών μέσων, αναδεικνύουν ζητήματα φεμινιστικής σκέψης, ανασύροντας και προβάλλοντας σύγχρονα περιβαλλοντικά και πολιτικά ζητήματα. Πανταχού παρόν, το νερό διαπραγματεύεται την ανθρώπινη σύμβασή μας με τον μη ανθρώπινο κόσμο.
«Η τέχνη δεν είναι αυτό που βλέπεις, αλλά αυτό που κάνεις τους άλλους να δουν», θα πει κάποτε ο Edgar Degas και τα περικλείει όλα.
Μπορούμε να δούμε τον κόσμο από την θέση του κύματος, ενός χρυσόψαρου όπως συμβαίνει στο έργο της Πίβι, ή μήπως να μιμηθούμε τους ενσώματους υδρολογικούς κύκλους, όπως στο σουρεαλιστικό σύμπαν της Παπαμαργαρίτη; Μπορούμε είναι η μόνη απάντηση και μπορούμε να καταδυθούμε ακόμα πιο μέσα ή να υψωθούμε ακόμα πιο πάνω μέσα από τις διεργασίες του μυαλού.
Η έκθεση ξεδιπλώνεται σε τρεις αίθουσες του πρώτου ορόφου της Σχολής. Μέσα σε ένα περιβάλλον που εντυπωσιάζει με τη νοσταλγική αρχιτεκτονική του και τα μεγάλα μεγέθη του σε μια ιδιότυπη αρμονία με το φυσικό τοπίο.
All that now flows through us – Μια παράδοξη εικονοποιία
Το νέο έργο-ανάθεση της Εύας Παπαμαργαρίτη “All that now flows through us” είναι μια οπτικοακουστική εγκατάσταση που παραπέμπει σε νανουρίσματα εσωτερικούς μονολόγους, διαπλεκόμενες σκέψεις, συναισθήματα και συναισθηματικές προσλήψεις που ταλαντεύονται μεταξύ φυσικού, ψηφιακού και εσωτερικού τοπίου.
«Μια πεντακάναλη εγκατάσταση που συνδυάζει projections και monitors, δημιουργώντας ένα περιβάλλον εμβύθισης, ανιχνεύοντας τον χρόνο και την ιστορία μέσα από το σώμα, όχι μόνο το ανθρώπινο. Ο χρόνος συστέλλεται και διαστέλλεται, με την έννοια του υποκειμένου και του αντικειμένου να συμπλέκονται», θα αναφέρει ο Πάνος Γιαννικόπουλος.
O τίτλος αποτελεί παράφραση μιας πρότασης από το μυθιστόρημα «Τα Κύματα» της Βιρτζίνια Γουλφ, την οποία και μεταφέρει στον πληθυντικό αριθμό («us», μτφρ.: «εμείς»).
Η καλλιτέχνιδα μέσα από βίντεο, κείμενο, ήχο, καταγραφή κίνησης, επαυξημένη πραγματικότητα, κινούμενα σχέδια CG, 3D σαρώσεις, στοχάζεται πάνω στην εμπειρία του χρόνου, στις μεταμορφώσεις εξερευνώντας τις έννοιες της γένεσης, της οριακότητας, της διαλεκτικής της ρευστότητας, του τεχνο-ρομαντισμού, της μεταμόρφωσης και των χαρακτηριστικών της συμβίωσης μεταξύ ανθρώπινων και μη ανθρώπινων παραγόντων και των περίπλοκων σχέσεων που παράγει αυτή η διαπλοκή.
I wish I am fish – Για πρώτη φορά στην Ελλάδα έργα της Πάολα Πίβι
Το οικείο μέσα στο ανοίκειο, ανατρεπτικές καταστάσεις, σουρεαλισμός, απρόβλεπτες εικόνες και φαντασία τα στοιχεία των έργων που μπορεί κανείς να θαυμάσει σε δύο αίθουσες της έκθεσης. Ένα βίντεο παρακολουθεί ογδόντα τέσσερα χρυσόψαρα, επιβαίνοντα σε ένα αεροπλάνο που πετά πάνω από τη Νέα Ζηλανδία για τρεις ώρες. Κάθε μια από τις ογδόντα τέσσερις θέσεις του αεροπλάνου καταλαμβάνεται από μια γυάλα που περιέχει από ένα χρυσόψαρο.
Αυτό είναι το έργο της “Ι wish I am fish” (2009) που δανείζει τον τίτλο του στην έκθεση, και πρόκειται για τη φιλμική τεκμηρίωση μιας περφόρμανς η οποία πραγματοποιήθηκε τον Μάρτιο του 2009 στο Όκλαντ της Νέας Ζηλανδίας. Καταλαμβάνοντας έναν απρόβλεπτο χώρο το “I wish I am fish” είναι ένα έργο που αμφισβητεί την πραγματικότητα και το νόημα, προκαλώντας τις αντιλήψεις μας για την κλίμακα, τη χειρονομία, την ομηρία και την από-συγκειμενοποίηση των σωμάτων και των μορφών.
Μια σειρά από μαργαριτάρια σε διάφορες σκιάσεις, ένας παραλληλισμός στη λεπτομερή σύνθεση που δημιουργούν τα στρείδια στην επιφάνειά τους με τη δουλειά του ζωγράφου πάνω στον καμβά, το εντυπωσιακό της έργο «Χωρίς Τίτλο (Pearls»), (2008), στο έργο της “Ι am Happy With The Ladder” (2019) μια μικρή σκάλα εργασίας διεκδικεί τη θέση της πάνω σε ένα βάθρο, ενώ μία ρόδα ποδηλάτου περιστρέφεται σε σταθερή ταχύτητα πάνω σε έναν τοίχο, διακοσμημένη με μια σειρά από φυσικά φτερά στο “Ι Love Spinning” (2016).
Η δουλειά της Πίβι προσφέρει παιγνιώδη αλληλεπίδραση και βαθύτερο στοχασμό. Αμφισβητώντας τις παραδοσιακές αισθητικές κατασκευές, το έργο αποτελεί μια ωδή στην εννοιολογική υπερβολή, ενώ παραμένει σύμφυτο με τη φυσική πραγματικότητα.
ΑMA House – Μια πλατφόρμα ενθάρρυνσης της δημιουργίας
Μια ιδέα που ξεκίνησε πριν από περίπου τέσσερα χρόνια από την Άννα-Μαρία Λουδάρου, λάτρης της τέχνης και των νέων ευκαιριών. Στο Λονδίνο και στη Νέα Υόρκη απασχολείται για πολλά χρόνια με το πεδίο της πολιτικής εντάσσοντας πάντα την τέχνη σε όλες τις ταξιδιωτικές της επιλογές. Θα φτάσει όμως η στιγμή που θα αποφασίσει να κάνει ένα διαφορετικό βήμα. Η δημιουργία του νέου της παιδιού το AMA House θα δρομολογηθεί. Στόχος του AMA House είναι κατά βάση η ενθάρρυνση της παραγωγής νέων έργων τέχνης και παρουσίασης άλλων που δεν έχουν εκτεθεί στην Ελλάδα, παρέχοντας μια πλατφόρμα τόσο για Έλληνες όσο και για διεθνείς καλλιτέχνες. Σύντομα οι πρώτες παραγωγές εγκαινιάζονται και παραδίνονται για θέαση στο κοινό ξεκινώντας το ταξίδι αυτό από την Αντίπαρο.
Οι Σπέτσες θα είναι ο επόμενος σταθμός, εδώ όπου η Άννα-Μαρία πέρασε τα καλοκαίρια της ως παιδί. «Με ενδιαφέρουν οι νέοι καλλιτέχνες και η σύνδεση τους με τους ντόπιους. Πρόθεσή μου η τέχνη να φθάσει σε όλους τους ανθρώπους».
Πληροφορίες έκθεσης
The Water or The Wave, Ίδρυμα Αναργύρειος και Κοργιαλένειος Σχολή Σπετσών (Α.Κ.Σ.Σ.)
8 Ιουνίου – 13 Ιουλίου 2024
