Ξεκινά το τρέιλερ του Arcadia με μια γυναίκα που περπατά με τα παπούτσια στο χέρι. Ακολουθούν πλάνα με το φράγμα του Μαραθώνα, ένα αυτοκίνητο που το ανασύρουν και ένας άντρας που προσπαθεί να συλλέξει κομμάτια ενός παζλ συμβάντων. Το «Μόλις κοιμηθεί το κύμα» ακούγεται σα μοιρολόι και ακολουθούν σκηνές μέσα στο μπαρ το ΑΡΚΑΝΤΙΑ. «Άσε με να πάω, δεν αντέχω άλλο», συνεχίζει στο κρεσέντο του όσο η φωτεινή επιγραφή του μπαρ τρεμοπαίζει.
Την ταινία Arcadia την παρακολούθησα σε δημοσιογραφική προβολή στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, πρωί κιόλας. Βγαίνω που λέτε έξω στο φως του ήλιου στην προβλήτα και για κάποιο λόγο ένιωσα λίγο πιο ανάλαφρος και αποφασισμένος να πετάξω βάρη από πάνω μου. Οι τίτλοι τέλους δε που ντύνονται με τη φωνή της Αλέκας Κανελλίδου στο Άσε με να φύγω όλη τη μέρα μου κόλλησαν στο μυαλό. Ένα αγαπημένο μου τραγούδι που πια λόγω της ταινίας του Γιώργου Ζώη οι στίχοι του θα με στοιχειώνουν αλλιώς. Έπαψε πια να ηχεί ως ένα τραγούδι ερωτικού αποχωρισμού και μεταποιήθηκε ως ένα μανιφέστο απελευθέρωσης.
Συνέντευξη από τον Γιώργο Ζώη ήθελα να πάρω με το που βγήκα από την αίθουσα αλλά καλύτερα να περιμένω να βγει στους κινηματογράφους το Arcadia, σκέφτηκα. Προσωπικά την θεωρώ πρωτότυπη ως προς το παιχνίδι της σύμβασης που θέτει στον κορμό της αφήγησής της και στην ουσία της ακραία θεραπευτική. Κινηματογραφικά αν το εξετάσουμε το θέμα, το Arcadia είναι ένα μικρό διαμάντι στη σύγχρονη ελληνική φιλμογραφία και μια ακόμα ταινία του Ζώη που με κάνει να λέω καλά κάνει που κάνει ταινίες ο Ζώης γιατί τις κάνει καλά. Του τα είπα κι από κοντά αυτά ένα πρωινό στην πλατεία Μεσολογγίου του Παγκρατίου καθώς έπινα λεμονάδα σπιτική και κείνος ένα καφέ με ένα κέικ μαζί με ένα ποτήρι γάλα.
Γιώργο, επειδή ό,τι και να πω για τo Arcadia θα κάνω σπόιλερ μήπως θες να πεις εσύ τι είναι;
Κοίτα, μου ζητάς το πιο δύσκολο. Το Arcadia είναι ένα καφέ μπαρ σε μια ελληνική ταινία του 2025, στην οποία υπάρχουν διάφορα παράξενα ζευγάρια, τα οποία συναντιούνται το βράδυ και έτσι μέσα από μια πράξη αλληλεγγύης και τρυφερότητας ανακτούν κάποιες χαμένες μνήμες. Αλλά το Arcadia, η Αρκαδία είναι και οι πίνακες του Πουσέν, έχουν σχέση με το εφήμερο της πραγματικότητας, το αναπόφευκτο του θανάτου. Είναι και αυτός ο τόπος, ο ουτοπικός, στον οποίο ζώα, άνθρωποι και πνεύματα ζουν φιλήσυχα και αρμονικά μεταξύ τους. Οπότε όλα αυτά είναι απλά ένα πρώτο υπόστρωμα για μια ελληνική ταινία του 2025. Όπως έγραψαν ένα υπαρξιακό θρίλερ.
Α, υπαρξιακό θρίλερ έκανες;
Έτσι γράψανε.
Εσύ πώς θα το έλεγες;
Κοίτα, δεν ξέρω γιατί τώρα αυτό το θέμα με τις ταμπέλες, είναι κάτι που εγώ δεν μπορώ να βάλω.
Κωμωδία δεν είναι.
Έχει τα κόμικ relief, έχει συγκίνηση.
Έχει στοιχείο έκπληξης μα post apocalyptic δεν είναι.
Όχι, καθόλου. Ίσα ίσα που λέει ότι η Arcadia είναι εδώ. Είναι στο Παγκράτι, στον Μαραθώνα, στην Αθήνα. Είναι παντού. Είναι ένας κόσμος που το φυσικό και το μεταφυσικό είναι στο ίδιο επίπεδο.
Και κλαμπ πρέπει να υπάρχουν τέτοια.
Κλαμπ σίγουρα πρέπει να υπάρχουν. Σκέψου να υπάρχει στο Βερολίνο κανένα κλαμπ τέτοιο …κλαμπ το Barcadia.
Όταν έβλεπα λοιπόν την ταινία σκέφτηκα ότι αυτό τώρα αν ήταν κλαμπ στο Βερολίνο…
Θα μπορούσε να ήταν κλαμπ στο Βερολίνο αλλά να σου πω κάτι; Είναι αυτό που όταν μπαίνει και ο μικρός σε αυτό το μπαρ λέει «Δεν είναι αυτό που νομίζεις». Οπότε νιώθω ότι και η ταινία συνέχεια σου λέει ότι δεν είναι αυτό που νομίζεις και σταδιακά όσο τη βλέπεις ανακαλύπτεις πράγματα. Αυτό εμένα και ως θεατή πάντα με εξιτάρει μια ταινία που με εκπλήσσει, που μου αποκαλύπτει άλλα πράγματα και μου ρίχνει ένα φως και βλέπω κάτι πολύ σύνηθες με ένα διαφορετικό φως και αυτό μεταμορφώνεται. Και λέω ωχ τι έγινε εδώ; Ακόμα και της Κανελλίδου το κομμάτι το Άσε με να φύγω.
Το κλείσιμο, αυτό ήταν ένα φοβερό κλείσιμο στο τέλος της ταινίας σου και πόσο μου αρέσει αυτό το κομμάτι.
Το ακούς με άλλον τρόπο. Κάθε φορά που το ακούς τώρα θα το ακούς με έναν άλλον τρόπο.
Στην ταινία σου υπάρχει κι ένα άλλο τραγούδι παραδοσιακό που λέει «Άσε με να πάω, δεν αντέχω άλλο» που μίλησε στην ψυχή μου και με στοίχειωσε για μέρες.
Μόλις κοιμηθεί το κύμα…
Ενώ κάποιος μπορεί να πει ότι έκανες μια σκοτεινή ίσως και μακάβρια ταινία, τουλάχιστον για μένα το τέλος ήταν πολύ φωτεινό και γενικά η ιστορία τελειώνει πολύ ωραία και με φως.
Τελειώνει με φως και τελειώνει με απελευθέρωση. Είναι και απώλεια. Είναι νομίζω μια διαδρομή προς την απελευθέρωση που είναι πάντα βαριά και σκοτεινά.
Η απελευθέρωση;
Όχι, όλα. Επειδή καμιά φορά πάνε να δουν μια ταινία και νιώθουν ότι θα δουν κάτι που μπορεί να είναι βαρύ ή οτιδήποτε. Χθες έγραψε μια κοπέλα στα σόσιαλ που πήγε πρώτη μέρα και την είδε ότι «με ξεστοίχειωσε» που είναι πολύ ωραίο αυτό.
Έχει το Arcadia σου πολύ αυτό το στοιχείο, συμφωνώ μαζί της. Εμένα μου ξύπνησε κι αυτό το “let it go”, το αποδεσμεύσου, το άφησε κάτι, άσε τα βάρη. Μη μην γραπώνεται από ανθρώπους, συναισθήματα, πράγματα.
Ακριβώς.
Προσπαθώ να μην κάνω καθόλου…
…σπόιλερ.
Αλήθεια, δηλαδή χαροπαλεύω εδώ το βλέπεις.
Αλλά πέρα από το spoiler, σε όλη μας τη ζωή ενώ στοιχειωνόμαστε και από ανθρώπους που μπορεί να έφυγαν από τη ζωή, μπορεί να στοιχειωθείς και από την απώλεια ενός έρωτα. Μπορείς να στοιχειωθείς και από το μίσος και την εμμονή με έναν άνθρωπο. Η ταινία παίζει πάρα πολύ με το στοίχειωμα, ότι δεν στοιχειώνεσαι μόνο εσύ, αλλά μπορεί και εσύ να στοιχειώσεις άλλους τόπους.
Εκεί είναι που τρόμαξα.
Εκεί άμα το αντιληφθείς αυτό, μπορεί να πεις ότι δεν είναι μόνο να απελευθερώσω εμένα είναι να απελευθερώσω και κάποιον άλλον και ίσως τότε να κάνεις το βήμα λίγο πιο εύκολα, γιατί όπως λέει και ένας φίλος μου… Θυμάμαι είχε χαθεί ένας φίλος και όλοι ήμασταν πολύ χάλια και μάλιστα παρηγορούσαμε κάποιον πάρα πολύ και δυνατά και λέει: «Εντάξει, αλλά τι να πει και αυτός που πέθανε»; Ήμασταν πολύ νέοι τότε. Ξέρεις, κάπως μετά γίνεται ο πόνος και το εγώ μας το πιο σημαντικό, ενώ η πραγματικότητα είναι ότι κάποιος άλλος έφυγε και μπορεί και αυτός εκεί να λέει «Ψιτ, να σας πω προχωρήστε λίγο, προχωράτε, προχωράτε».
Εσύ τώρα ως δημιουργός, κάθε φορά που τελειώνεις ένα πρότζεκτ, κάτι δεν πεθαίνει; Κάτι δικό σου δεν αφήνεις μέσα; Νιώθεις στοιχειωμένος;
Όλες οι ταινίες νομίζω είναι στοιχειώματα για τον κάθε σκηνοθέτη. Σε στοιχειώνει η πρώτη ιδέα και την ακολουθείς επίμονα να δημιουργηθεί το σενάριο. Σε στοιχειώνουν τα γυρίσματα, το μοντάζ, η πρώτη προβολή, αλλά και κάθε ταινία είναι νομίζω και ιστορία ενός αποχωρισμού. Στο τέλος πρέπει να την αφήσεις. Την παραδίδεις στα σινεμά, στον κόσμο, στις πλατφόρμες, παντού και λες ένα goodbye letter ξέρεις, το έχω δώσει και είναι ωραίο να ξεστοιχειωθείς πιο γρήγορα για να προχωρήσεις τα επόμενα. Υπάρχουν σκηνοθέτες οι οποίοι έχουν στοιχειωθεί από ταινίες και σκέψου κι από ταινίες που δεν κάνανε κιόλας.
Ένα βραβείο είναι μια μικρή στάση στον παράδεισο;
Όχι, τίποτα. Το βραβείο είναι μια εφήμερη χαρά σε εκείνο το βράδυ που λίγο μετά από λίγο το ξεχνάς και όταν θα πίνεις τα διάφορα ποτά ή θα τρως με τους άλλους. Ενώ τα πιο ωραία βραβεία ήταν αυτά στο Talent Campus στο Βερολίνο για τους φοιτητές που ήταν από πάγο. Έπαιρνες ένα βραβείο από πάγο και δεν μπορούσες να το κρατήσεις πολύ ώρα γιατί πάγωνες. Οπότε το έδινες και στους συναδέλφους σου και στο τέλος έφευγες και είχε λιώσει και είχε τελειώσει η ιστορία. Δεν είναι κανένας πιο σημαντικός από τον άλλον.
Άρα τα βραβεία πώς λειτουργούν δηλαδή; Γιατί νόμιζα ότι στην ελληνική αγορά τουλάχιστον το να πάρεις ένα βραβείο βοηθάει κάπως να κάνεις την επόμενη σου ταινία.
Εγώ με τόσα, γιατί έχω πάρει αρκετά βραβεία, η ΕΡΤ, ας πούμε, δεν μου χρηματοδότησε αυτό το πρότζεκτ. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να μην γινόταν ποτέ ταινία, οπότε δεν ισχύει. Το φάσμα είναι ευρύ, υπάρχουν σκηνοθέτες που παίρνουν βραβεία και γιουχάρουν τους υπόλοιπους λες και είμαστε στο γήπεδο, ας πούμε, βάλαμε γκολ τώρα και δεν μας νοιάζει η άλλη ομάδα. Υπάρχουν και άλλοι οι οποίοι σαν τον Γκλέιζερ ας πούμε, ο οποίος παίρνει ένα βραβείο, κάνει μια φοβερή δήλωση μέσα στο στόμα του λύκου στα Όσκαρ και βλέπεις ότι είναι και συγκινητικός και ευφυής άνθρωπος στην ταινία του το αντικατοπτρίζει αυτό. Και άλλοι που θέλουν να πάρουν ένα βραβείο και να το βάλουν μπροστά όπου και να πηγαίνουν, να το χώνουν εδώ μπροστά και να δείχνουν ότι είναι κάποιοι. Είναι το ευρύ φάσμα των σκηνοθετών.
Υποθέτω ότι στη δουλειά σου το πιο ξενέρωτο πράγμα που κάνεις είναι να κυνηγήσεις τις χρηματοδοτήσεις της παραγωγής.
Γι’ αυτό, έχουμε τους παραγωγούς για να τα κάνουν αυτοί. Είναι μια αναγκαία διαδικασία η χρηματοδότηση, επίπονη και παίρνει πάρα πολύ καιρό. Ξαναγράφεις, ξαναγράφεις, γράφεις τα κείμενά σου, πάρα πολλές φορές, μερικές φορές για να γίνουν και αρεστά. Αλλά όπως όλες οι δουλειές στη ζωή μας είναι μια μικρή εκπόρνευση και οι δουλειές που κάνουμε κι εσύ κι εγώ. Ξέρεις, όταν έχουμε κάποιον που μας ζητάει να κάνουμε κάτι άλλο πέρα από το να κάνουμε ένα έργο για την ψυχή μας και οτιδήποτε άλλο, οπότε είναι μέρος της διαδικασίας. Εγώ χαίρομαι να υπάρχουν χρηματοδότες και πρέπει να υπάρχουν και πιο γενναίες χρηματοδοτήσεις ακόμα και τώρα, εύχομαι να δίνουν περισσότερα λεφτά κι ας δίνουν και σε λιγότερες ταινίες. Γιατί όταν δίνεις μέτρια λεφτά είναι ευχή και κατάρα για την κάθε ταινία και την παραγωγή και τον δημιουργό. Δεν έχεις ακριβώς όσα χρειάζεσαι και προσπαθείς. Εγώ είμαι και λίγο υπέρ της αντίληψης να δίνουμε πιο πολλά σε λιγότερους ή σε λιγότερα πρότζεκτ.
Εσύ «εκπορνεύτηκες» πολύ, γιατί λειτούργησες και ως πρέσβης της Ελλάδας με το Arcadia, γιατί έχει πολύ τοπίο, έχεις πλάνα της ελληνικής επαρχίας.
Όμως βλέπεις ότι τα πλάνα μου δεν είναι για τον ΕΟΤ, δεν είναι τουριστικές καρτ ποστάλ είναι το αντίστροφο, όπως παλιά ο Αγγελόπουλος έκανε τα πλάνα και ήταν όλη η Ελλάδα μέσα στο σύννεφο και στη βροχή, ενώ είναι μες στη λιακάδα κλπ. Αλλά κάπου αλλού θέλουμε να το πάμε. Κάποιο άλλο πράγμα σκεφτόμαστε σε αυτή την ταινία η ψυχοσύνθεση έχει άμεση σχέση με το τοπίο, με την ομίχλη…
…και τα ύψη της κάμερας. Υπάρχουν πιο χαμηλά πλάνα, άλλα πιο ψηλά.
Και με τις αντανακλάσεις. Τα κάδρα με τα κάδρα, γιατί αυτή η ταινία μιλάει για δύο κόσμους. Το φυσικό και το μεταφυσικό που βρίσκονται, αυτό που λέμε στο ίδιο επίπεδο, αυτό που λέμε ζωή, οπότε το φράγμα διαχωρίζει δύο κόσμους και με το νερό τους στην ταινία σαν να διαχωρίζονται. Πάντα παίζεις συνειδητά με αυτά, ας πούμε η νέα μου ταινία που θέλω να κάνω τώρα που είναι στα αγγλικά είναι φουλ στον ήλιο.
Α, αυτή η ταινία θα είναι για ΕΟΤ.
Δεν ξέρω, δεν νομίζω να κάνω κάτι για ΕΟΤ ποτέ.
Από την άλλη θα μπορούσες ν’ ανοίξεις franchise μπαράκια Arcadia.
Έχει ενδιαφέρον γιατί ζήτησαν κάποιες αερογραμμές να παιχτεί και θέλουν να κόψουν τη σκηνή στην Arcadia, στο μπαρ.
Αλήθεια; Γιατί εκτός του ότι είναι μια σημαντική σκηνή για τη ροή της ταινίας, απ’ την άλλη είναι από τις πιο ωραίες σκηνές που έχω δει σε ελληνική ταινία τα τελευταία χρόνια.
Χαίρομαι που το λες και τους είπα ότι παιδιά δεν θα την πάρετε. Στη σημερινή πραγματικότητα γενικότερα ο άλλος έρχεται και λέει να παίξει την ταινία και θα κόψουμε αυτή τη σκηνή, γιατί η σκηνή αυτή έχει γυμνό και λες όχι, δεν θα το κάνετε. Οπότε και είπα όχι.
Η νέα σου ταινία έχει τίτλο;
Όχι, ακόμα είναι στο pre-production.
Αλλά θα έχει πολύ ήλιο.
Είναι σε ένα νησί με φουλ ήλιο.
Ακούς τώρα γι’ αυτή τη νέα ταινία κάποια τραγούδια; Το Άσε με να φύγω της Αλέκας Κανελλίδου ας πούμε το άκουγες εξαρχής όταν σκεφτόσουν το Arcadia;
Την Κανελλίδου την άκουσα μετά, η Κωνσταντίνα Κοτζαμάνη την πρόσθεσε που γράψαμε μαζί το σενάριο. Εγώ έβαλα το «Μόλις κοιμηθεί το κύμα» το ηπειρώτικο, γιατί μου αρέσουν πολύ τα πολυφωνικά και είμαι από εκεί. Αλλά νομίζω και τα δύο κομμάτια έχουν σχέση με τον πυρήνα της ταινίας.
Ναι, η όλη εμπειρία του Arcadia θα ήταν πολύ διαφορετική δίχως αυτά τα δυο τραγούδια. Με τους ηθοποιούς σου πώς δούλεψες;
Εγώ κάθε φορά και στο Interruption και εδώ δημιουργώ ένα σύμπαν και το πιο σημαντικό για μένα είναι όλοι οι ηθοποιοί να παίζουν στην ίδια συχνότητα, να έχουν συγχρονιστεί όλοι. Γιατί αυτό που δεν μπορώ στις ταινίες είναι να βλέπεις κάποιους ηθοποιούς να παίζουν κάπου αλλού και να νομίζουν ότι παίζουν σε άλλη ταινία καμιά φορά. Οπότε ναι, το πιο σημαντικό για μένα είναι το κάστινγκ. Σχεδόν το 90% της δουλειάς είναι να επιλέξεις τους κατάλληλους ηθοποιούς για αυτό τον ρόλο στο κάστινγκ. Κάποιους τους είχα επιλέξει από πιο πριν και γράφτηκαν οι ρόλοι πάνω, οπότε είναι μια αμφίδρομη επικοινωνία. Αυτό για μένα είναι το πιο σημαντικό. Από κει και πέρα, μετά κάναμε τις πρόβες και όλα είναι ένας ενιαίος κόσμος. To acting για μένα είναι και σκηνογραφία και ενδυματολογία. Τι ρούχα θα φορέσουμε, σε ποιο χώρο θα γίνει όλο αυτό; Το βλέπω λίγο ενιαία πάντα, δεν το βλέπω ποτέ ξεχωριστά.
Την ώρα δηλαδή που γράφεις σενάριο τα βλέπεις όλα.
Ναι, τα βλέπω όλα αξεδιάλυτα.
Τις ταινίες ωραία είναι να τις βλέπεις αξεδιάλυτα μα όταν βλέπω αξεδιάλυτα την καθημερινότητά μας νιώθω ότι παίζω σε μια κακογραμμένη ταινία του παραλόγου. Μια Νέα Τάξη Παραλόγου γι’ αυτό και λάτρεψα το μπαράκι σου το Arcadia είπα «Να, εκεί είναι ένας ωραίος χώρος να αράξεις, να δεις τι κουβαλάς και να μπορέσεις ίσως και να αποδεσμευτείς». Εσύ πώς τα βλέπεις τα κοινωνικοπολιτικά μας;
Κοιτά παλιά υπήρχαν κάποια ινδάλματα επαναστάτες, ο Τσε Γκεβάρα πχ, που είχανε γίνει icons και μετά pop icons. Τώρα οι επαναστάτες τα τελευταία χρόνια είναι ο Τζεφ Μπέζος, ο Έλον Μασκ. Ξαφνικά ο Ρώσος επαναστάτης μιμείται τους επαναστάτες της τεχνολογίας, δηλαδή για κάποιους δισεκατομμυριούχους λομπίστες, οι οποίοι πολλές φορές είναι και πολύ αντίθετοι σε οποιαδήποτε δικαιώματα των εργαζομένων τους και όλους αυτούς που θεωρούμε ξαφνικά τους νέους επαναστάτες. Το καινούργιο φοβερό σε όλο αυτό είναι ότι έχουν και κυβερνητικές θέσεις. Παλιά υπήρχε η κυβέρνηση που συνεργαζόταν και ήταν λίγο ξένο στις συνειδήσεις των ανθρώπων ότι ένας επιχειρηματίας δεν μπορεί να είναι και κυβερνήτης. Πια έχουν πέσει όλα τα προσχήματα. Νομίζω ότι το μόνο που λείπει σε αυτούς τους φοβερά μεγαλομανείς, δισεκατομμυριούχους είναι να γίνουν και πλανητάρχες πλέον, να έχουν και τα πυρηνικά… να τα χτυπήσουν.
Μα τον Έλον Μασκ ήδη τον αποκαλούν κάποιοι αντιπρόεδρο.
Ξέρεις, πέρα από τα ιδιωτικά του τζετ να έχει και τα πολεμικά του τζετ. Είναι τόσο τεράστια η απληστία και η αλαζονεία σε αυτούς, εδώ είναι η δική μας κυβέρνηση άπληστη.
Καλά η δική μας, μου δίνει την εντύπωση ότι δεν έχει καμία ενσυναίσθηση για το πώς ζουν οι νεοέλληνες. Κηφισιά-Φιλοθέη-Ίλιον-Δραπετσώνα-Λαγονήσι ίδια ποιότητα ζωής.
Όχι, καμία. Φυσικά δεν έχουν, γιατί εγώ τους έχω παρατηρήσει λίγο. Αν η διαδρομή σου είναι από το Μέγαρο Μαξίμου στα εστιατόρια στο Κολωνάκι και μετά στον Λυκαβηττό. Και μετά κάποια δείπνα, με ξένους ηγέτες κοκ. Δεν έχεις καμία αίσθηση με τον πραγματικό κόσμο και μάλιστα αν βρεθείς σε κάποιο νοσοκομείο θεωρείς ότι «καλά τώρα ποιοι είστε εσείς που φωνάζετε ρε παιδί μου»; Ναι, ας τους δώσουμε λίγο παντεσπάνι ας πούμε, γιατί αυτή είναι η λογική πια της τάξης και όταν κάποιος μένει στην κυβέρνηση για πάρα πολλά χρόνια, ε;
Γενικά με το διαφορετικό, τη διαφορετική άποψη και θέση αμέσως την αποκαλούν αριστερή, κομμουνιστική…
… αναρχοκομμουνιστές.
Δεν με φοβίζουν οι φασιστικοί χαιρετισμοί πλουσίων. Στην τελική, κάποια στιγμή, όπως τους κάναμε πλούσιους εμείς αγοράζοντας τις πλατφόρμες τους αύριο μεθαύριο φεύγω από αυτήν την πλατφόρμα και πάω σε άλλη. Πιο πολύ με φοβίζει αυτό το θράσος, το απύθμενο των κυβερνώντων που δεν αποδέχονται την ποικιλία απόψεων, την ποικιλότητα και τα υποτιμούν.
Αυτοί κάνουν αυτό το πράγμα, παίζουν με το λεξιλόγιο. Θα ορίζουμε εμείς τι είναι η βιολογία, έχει ξεφύγει πια ότι ακούγαμε και τους επιστήμονες, την επιστήμη ή την τέχνη …τέλος όλα αυτά. Κοίτα, εγώ πάντα γενικά είχα ένα θέμα με την εξουσία. Όταν μου έχουν προτείνει και θέσεις λίγο τέτοιας μορφής, έχω αρνηθεί. Δεν μπορείς όταν μπλέκεις με το σύστημα και τα κέντρα λήψης εξουσίας, σημαίνει αυτόματα ότι θα συναντήσεις τέτοιους ανθρώπους τους οποίους δεν μπορώ καν να δώσω χειραψία.
Εσύ πάντως ως μονάδα, ως άτομο είσαι ευχαριστημένος από την πορεία σου; Μέσα από τις ταινίες σου έχεις εκφραστεί υποθέτω με κάποιο τρόπο, δεν νιώθεις από τους πνιγμένους Έλληνες;
Νιώθω ότι έχω εκφραστεί. Νιώθω ότι είμαι τυχερός γιατί ό,τι ταινία έχω σκεφτεί, έγινε. Ελπίζω και οι επόμενες ταινίες που θα σκεφτώ να γίνουνε και νιώθω τυχερός που έχω εκφραστεί και που έχω ταξιδέψει και έχω γνωρίσει κι άλλο κόσμο γιατί ο κινηματογράφος είναι παγκόσμια γλώσσα.
Έχεις πάει και σε πολλά φεστιβάλ του εξωτερικού, ποια η γνώμη που έχεις αποκομίσει απ’ τον θεσμό των φεστιβάλ;
Τα φεστιβάλ γενικότερα είναι πολύ ανοιχτοί οργανισμοί και όπως κι εγώ θα πάω και θα δω μια ταινία από τη Φινλανδία ή από τη Γουατεμάλα που δεν την έβλεπα ποτέ στη χώρα μου και θα γνωρίσω τον σκηνοθέτη είναι μια ανταλλαγή, ένα ανθρωπογεωγραφικό πείραμα. Οπότε είσαι πολύ ανοιχτός στο να γνωρίσεις άλλους και συνήθως οι καλλιτέχνες γενικά είναι και πιο ανοιχτοί στα πράγματα, θέλω να ελπίζω δηλαδή.
Έχεις υπάρξει και μέλος κριτικής επιτροπής πώς είναι αυτό;
Έχω βρεθεί σε κριτικές επιτροπές. Εμένα το πολύ σημαντικό είναι το matchmaking των επιτροπών, επιτροπές που να νιώθεις ότι θα τα πάνε καλά μεταξύ τους, γιατί αλλιώς θα αδικηθούν πολλές ταινίες. Αλλά έτσι κι αλλιώς μια ταινία όταν παίρνει ένα βραβείο ας πούμε, που με μια άλλη επιτροπή δεν θα το έπαιρνε είναι τόσο τυχαίο και πολυπαραγοντικό αυτό το πράγμα. Είναι θέμα προσωπικού γούστου, δεν σημαίνει ότι μια ταινία είναι καλύτερη από την άλλη, απλά το γούστο της εκείνη τη στιγμή της επιτροπής ήταν ένα άλλο γούστο που θα είχα εγώ.
Είσαι από τους ανθρώπους που παρακολουθούν τις απονομές, τις υποψηφιότητες;
Καθόλου δεν με απασχολούν τα Όσκαρ, οι απονομές τίποτα, δεν ασχολούμαι. Άμα πάω σε ένα φεστιβάλ θα είναι ωραίο να πάρεις ένα βραβείο, αλλά δεν είναι το κύριο ζητούμενο.
Καλό πάντως αυτό, δεν σε απασχολούν βραβεύσεις και δεν είσαι ο θυμωμένος πολίτης που δεν κατάφερε να εκφραστεί δημιουργικά.
Οργισμένος είμαι, με το σύστημα διακυβέρνησης έχω οργή.
Δεν έχεις φτάσει ακόμα στο σημείο να πάρεις το κουμπούρι και να αρχίσεις να φωνάζεις.
Έχουν φτάσει κάποιοι που τους κλείνουν φυλακή μετά.
Οργισμένος πολίτης είσαι, τουλάχιστον δεν είσαι δημιουργός με πρότζεκτ που τον έχουνε στοιχειώσει.
Είμαι συνέχεια ανήσυχος αλλά ικανοποιημένος ότι δημιουργικά αυτά που σκέφτομαι έχουν γίνει πραγματικότητα και δεν με έχουν στοιχειώσει, για να πάμε και στην ταινία, απώλειες πραγμάτων που δεν γίνανε ποτέ. Γιατί και αυτό είναι πολύ σημαντικό, έχω πολλούς και φίλους και γνωστούς που έχουν γράψει πράγματα που δεν έχουν καταφέρει να τα κάνουν και στοιχειώνονται από αυτό, γιατί είναι μια αδυναμία έκφρασης όταν έχεις κάτι να πεις και δεν μπορείς να το μετουσιώσεις, ας πούμε σε μια ταινία. Οπότε νιώθω τυχερός που έχω στοιχειώματα, τα οποία όμως είναι ταινίες που έχουν γίνει.
Δεν έχεις στοιχειωμένα πρότζεκτς στην ντουλάπα σου.
Δεν έχω και αυτό είναι κάτι τώρα που το λες που πρέπει να το εκτιμάμε όσοι άνθρωποι κάνουμε ταινίες.
Η αποτυχία στοιχειώνει;
Αποτυχία… τι σημαίνει και αποτυχία στην τέχνη. Αποτυχία στην τέχνη είναι αν κάποιος αποτύχει να εκφράσει εκείνη τη στιγμή με τον τρόπο που θέλει πραγματικά. Κατά τα άλλα, εγώ δεν μετράω ούτε θαμπώνομαι από πολλά εισιτήρια. Εμένα ταινίες που όταν ήμουν μικρός ή ακόμα και τώρα μπορεί να με βοηθήσουν να αντέξω σκοτεινές μου μέρες ή να με εμπνεύσουν μπορεί να έχουν κάνει και λίγα εισιτήρια και να μην τις ξέρει κάποιος άλλος, αλλά αυτές εμένα με βοήθησαν προσωπικά. Αυτό είναι μια φοβερή επιτυχία. Υπάρχουν ταινίες που μπορεί να κάνουν εκατοντάδες χιλιάδες εισιτήρια και μπορεί να είναι ταινίες επικαιρότητας ή εφήμερες ταινίες που δεν ακολουθεί κανέναν θεατή μετά την προβολή, και τις ξεχνάμε. Για μένα οι πολύ ωραίες ταινίες είναι αυτές που σε ακολουθούν και μετά την προβολή, κάπως μετακινείσαι μέσα σου και ειδικά και στη δική μου θεωρώ ότι επειδή το έγραψαν και κάποιοι και το είδαν και κάποιοι θεατές, μπορεί να λειτουργήσει και κάπως θεραπευτικά. Είναι σαν ένα θεραπευτικό αεράκι από έναν άλλο κόσμο.
Άφησα κάτι και εγώ εκεί στη Θεσσαλονίκη, στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου, με το πέρας της προβολής της ταινίας σου. Ενώ είχα γκρίνια ωχ είναι πρωί, ωχ είναι και λίγο σκοτεινή ταινία και βγαίνω έξω στον ήλιο άλλος άνθρωπος σα να έβγαινα από μυσταγωγική τελετή κάθαρσης να τραγουδώ το Άσε με να φύγω αλλά ποτέ όπως το τραγουδούσα ως τότε. Σαν να το έψελνα ιαματικά ένιωθα.
Φανταστικό, αυτό που μου λες τώρα, είναι φοβερά απελευθερωτικό. Γιατί αυτή η ταινία ήρθε να σε εκπλήξει ενάντια στις συνθήκες όλες και αυτά που πίστευες, και κατάφερε να σε ανυψώσει και να σε κάνει κάτι άλλο. Εγώ θα ‘θελα οι ταινίες μου να είναι κάτι άλλο από ταινία, να είναι μια εμπειρία. Είπες «άφησες κάτι πίσω σου», μου έφτιαξες τη μέρα μου…
Κι έτσι με φτιαγμένη τη μέρα μας αποχαιρετηθήκαμε με τον Γιώργο Ζώη που κι εκείνος έφτιαξε τη δική μου με την κουβέντα μαζί του, γιατί είναι χαρά της ζωής ο άνθρωπος, κι ας λέγαμε για στοιχειά και στοιχειώματα. Όλοι μας θα περάσουμε κάποια στιγμή από κάποιο μπαρ σαν το Arcadia και όλοι να θυμάστε πρέπει κάποια στιγμή στη ζωή μας ν’ αγοράσουμε ένα ζευγάρι παπούτσια αθλητικά, κατά προτίμηση, να δέσουμε τα κορδόνια και να περπατήσουμε ανάλαφροι αποδεσμευμένοι κι ελεύθεροι. Το πιο σημαντικό το αφήνω για το τέλος που είναι τα σέβη μου στο καστ των ηθοποιών και τους συντελεστές του Arcadia που κάθε άλλο παρά θα σας στοιχειώσουν.
