Κείμενο: Άννα Σταυροπούλου
Ο Νίκος Ορφανός, υποψήφιος στην Β’ Πειραιώς και υπεύθυνος τομέα Καλλιτεχνικής Παραγωγής στο Ποτάμι, μιλά στο ελculture για την πολιτιστική πολιτική και τον πολιτισμό ως αναπτυξιακό παράγοντα, το θεσμό του ΥΠΠΟ, τις ιδιωτικές επενδύσεις και χορηγίες, την παιδεία και την προώθηση της σύγχρονης παραγωγής.
ελculture: Ποιες θεσμικές καινοτομίες έχετε σκεφτεί για ένα νέο ΥΠΠΟ;
Νίκος Ορφανός: Προτείνουμε τη σύσταση ενός ανεξάρτητου Συμβουλίου Τεχνών, το οποίο θα αποτελείται από προσωπικότητες προερχόμενες από την παιδεία, την τέχνη και τον πολιτισμό. Το συμβούλιο θα εποπτεύει τη διενέργεια ανοιχτών διαγωνισμών για την πλήρωση των θέσεων των καλλιτεχνικών διευθυντών και θα μπορεί να προτείνει μέχρι τρεις επιλογές στον υπουργό, ώστε να μην επιλέγει ο υπουργός με αδιαφανή κριτήρια κάθε φορά τον εκάστοτε διευθυντή του πολιτιστικού φορέα. Την πολιτιστική πολιτική θα τη χαράζει μεν ο υπουργός και η κυβέρνηση, αλλά το συμβούλιο με το συμβουλευτικό του ρόλο θα δυσχεραίνει τις τυχόν αυθαίρετες και κομματικές επιλογές στις καίριες θέσεις. Ταυτόχρονα, το ΥΠ.ΠΟ. με αναδιοργάνωση των εσωτερικών του διευθύνσεων, θα μπορέσει να συντονίσει τον αφημένο καλλιτεχνικό χώρο, με τις ήδη υπάρχουσες διευθύνσεις.
Επίσης, προτείνουμε την μετατροπή των ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ σε ευέλικτα εθνικά θέατρα με χρηματοδότηση από το ΥΠ.ΠΟ και φυσικά αυτοχρηματοδότηση από εισιτήρια και χορηγίες. Η αξιολόγησή τους θα γίνεται από το Συμβούλιο Τεχνών. Στόχος τους θα είναι η συνεχής καλλιέργεια του κοινού μέσα από θεατρικές παραστάσεις αλλά και άλλες καλλιτεχνικές εκδηλώσεις υψηλού επιπέδου.
Τέλος, μιλάμε για την ίδρυση Ανώτατης Σχολής Θεάτρου, Κινηματογράφου και Χορού στο πλαίσιο της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών. Με εξετάσεις εκτός πανελλαδικών, πιστοποιημένο πτυχίο και με την προσθήκη κατεύθυνσης σκηνοθεσίας θεάτρου.
ελc: Πώς θα επιλέγονται τα μέλη του Συμβουλίου Τεχνών, προκειμένου να διασφαλίζεται η ανεξαρτησία του; Με ποια κριτήρια θα αξιολογούν;
Ν.Ο.: Με κριτήρια και εγνωσμένου κύρους αλλά και τυπικών προσόντων. Χωρίς διακομματική επιλογή. Τα κόμματα στο παρελθόν στις ανεξάρτητες αρχές τα έκαναν θάλασσα. Ένα πρότυπο λειτουργίας για μας είναι το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, με τον αδέκαστο τρόπο που λειτουργεί. Εμπνεόμαστε από αυτόν τον τρόπο λειτουργίας, προκειμένου να υπάρχει μία συγκεκριμένη εποπτική αρχή που θα ελέγχει τη σωστή λειτουργία των κρατικών πολιτιστικών οργανισμών και θα βάζει φρένο στις κομματικές επιλογές των υπουργών.
ελc: Τι ρόλο και με ποιες ιεραρχήσεις παίζει για το Ποτάμι αφενός η στήριξη του πολιτισμού από την Πολιτεία, αφετέρου η προσέλκυση πόρων από ιδιώτες (επενδύσεις, χορηγίες κλπ);
Ν.Ο.: Πρέπει να αλλάξει εν γένει η αντιμετώπιση της χορηγίας από την πολιτεία και όταν μιλάμε για χορηγία, δεν εννοούμε μόνο τα υπολογίσιμα ποσά που δίνουν μεγάλες εταιρείες, αλλά και τις ιδιωτικές συνεισφορές που θα δίνουν μεμονωμένοι πολίτες, είτε σε πλατφόρμες χρηματοδότησης (crowdfunding), είτε και απευθείας σε πολιτιστικά πρότζεκτ. Έτσι η Πολιτεία θα μπορέσει να ελαφρώσει οικονομικά τις υποχρεώσεις της, αλλά πρωτίστως θα ενισχυθεί η ευελιξία και η γρηγορότερη χρηματοδότηση του Πολιτισμού. Ο χορηγός πρέπει να αντιμετωπίζεται ως συνεργάτης και όχι με κουτοπονηριά, ως κάποιος που θέλει να γλιτώσει φόρους. Απάλειψη χορηγικής γραφειοκρατίας, το υπουργείο σε ρόλο συντονιστή, με καθαρές και υγιείς βάσεις νομικά για όλους.
Τα πάγια έξοδα συντήρησης των κρατικών πολιτιστικών θεσμών σίγουρα θα καλύπτονται με σαφώς προσδιορισμένο ποσοστό στον εκάστοτε προϋπολογισμό, για να μην έχουμε τα τραγελαφικά, να μην καταβάλλονται μισθοί ή να μένουν τα μουσεία χωρίς προσωπικό. Αλλά ο ιδιωτικός τομέας θα κληθεί να βάλει “πλάτη”, με πίεση για μεγαλύτερη φοροελάφρυνση και προς το Υπουργείο Οικονομικών.
ελc: Με ποια πολιτική για τον πολιτισμό μπορεί αυτός να αποτελέσει σημαντικό παράγοντα για την τουριστική και οικονομική ανάπτυξη της χώρας;
Ν.Ο.: Με την πολιτιστική επιχειρηματικότητα, δηλαδή την επιχειρηματική διάδοση του καλλιτεχνικού δημιουργήματος, τόσο σε επίπεδο δημιουργίας όσο και σε επίπεδο διαχείρισης. Αυτό θα αφορά και δημιουργούς μεμονωμένα αλλά και κάθε επιχείρηση-οργανισμό που ασχολείται με τη δημιουργία πολιτιστικού προϊόντος. Έτσι οι καλλιτέχνες θα βοηθηθούν να σταθούν στα πόδια τους, χωρίς την ανάγκη του Υπουργείου-μπαμπά που μοιράζει συνεχώς χαρτζιλίκια. Η Τέχνη πρέπει να αφεθεί ελεύθερη και να διευκολυνθεί να δημιουργήσει και να υπάρξει, δημιουργώντας υπεραξία πρωτίστως για τον ίδιο τον καλλιτέχνη-δημιουργό. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να αρθούν ένα σωρό γραφειοκρατικά εμπόδια, όπως ο ΦΠΑ στο μπλοκάκι, που προστίθεται στο 20 % της φοροκράτησης, η αναγκαστική ασφάλιση σε δύο ταμεία των ηθοποιών-επιχειρηματικών εταίρων, η αναγκαστική ασφάλιση στον ΟΑΕΕ των συγγραφέων και άλλα ζητήματα που ήδη συζητιούνται με τους επι μέρους κλάδους.
Δίνουμε μεγάλη βάση στις πολιτιστικές διαδρομές, στα πρότυπα του Σωματείου Διάζωμα, όπου η ανάδειξη των αρχαίων θεάτρων συνδέεται με τον οικοτουρισμό, τον οινοτουρισμό, κλπ, την ανάδειξη του κάθε τόπου ξεχωριστά, με τις δικές του ιδιαιτερότητες. Ήδη το Διάζωμα έχει διατυπώσει το λεπτομερές σχέδιο για τις πολιτιστικές διαδρομές στα θέατρα της Ηπείρου και επεκτείνοντας αυτό το πρότυπο, μπορούμε να δημιουργήσουμε πλούτο για τη χώρα, χωρίς να υποκύπτουμε σε ισοπεδωτικά τουριστικά μοντέλα μαζικού και ανεξέλεγκτου τουρισμού.
ελc: Οι θέσεις του Ποταμιού αναφέρονται σε διεθνές φεστιβάλ αρχαίου δράματος, ενώ η Επίδαυρος και άλλες παραγωγές ήδη είναι αφιερωμένες στο αρχαίο δράμα. Θα δοθεί βάρος στη σύγχρονη ελληνική παραγωγή και με ποιες προτεραιότητες;
Ν.Ο.: Η Επίδαυρος λειτουργεί μια χαρά. Δε χρειάζεται ούτε επέκταση χρονική, λαμβάνοντας υπ’ όψη και την ακεραιότητα του μνημείου. Βλέπουμε το διεθνές φεστιβάλ σε άλλα θέατρα, ίσως στην αρχαία Μεσσήνη, ή κάπου που θα συνδεθεί το φεστιβάλ με τον τόπο διεξαγωγής αναπτυξιακά και όχι αποκλειστικά θεατρολογικού ενδιαφέροντος. Αυτό θα συζητηθεί και με το ΚΑΣ και με αρμόδιους κλάδους. Είθισται να αναγγέλλονται φεστιβάλ στο πόδι, ακούω εσχάτως στον Πύργο, για να ξεχαστούν την επομένη των εκλογών, τη στιγμή που οι καθαυτοί αρχαιολογικοί χώροι παραμελούνται, όπως η κακή κατάσταση της αρχαίας Ολυμπίας. Τα φεστιβάλ πρέπει να σχεδιάζονται με σαφήνεια, στόχο, επακριβώς καθορισμένο τρόπο χρηματοδότησης και αναπτυξιακό και εξωστρεφή χαρακτήρα. Διαφορετικά μετατρέπονται σε ευτελή πανηγυράκια που δεν προσφέρουν τίποτα.
Ελληνική παραγωγή για μας στο θέατρο σημαίνει τρία πράγματα: ελληνικό έργο, ελληνικό έργο και ελληνικό έργο. Τόνωση της εγχώριας δραματουργίας, με σαφή προσανατολισμό των δραματολογίων των κρατικών σκηνών, όχι μόνο σε ήδη υπάρχοντα έργα, αλλά και σε νέες παραγγελίες. Χωρίς έργο, δεν υπάρχει ελληνικό θέατρο, το έλεγε ο Κουν, το πιστεύω ακράδαντα.
ελc: Έχετε σκεφτεί υλοποιήσιμες ιδέες για την προώθηση της σύγχρονης ελληνικής παραγωγής, πχ στον κινηματογράφο, οι οποίες όπως φαίνεται απαιτούν οικονομική και θεσμική αναδιάρθρωση (πχ Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου), αλλά ίσως και άνοιγμα σε διεθνείς συνεργασίες και συμπαραγωγές;
Ν.Ο.: Υπάρχει θέμα με το σενάριο, προσανατολιζόμαστε σε κλάδο σπουδής σεναριακής γραφής, διότι το σενάριο για να φτάσει να ανθίσει, πρέπει να χτιστεί μια βάση και μια κάποια παράδοση.
Το Κέντρο Κινηματογράφου να επιδοτεί την παραγωγή επιλεγμένων σεναρίων, με ανοιχτή προκήρυξη σκηνοθέτη και παραγωγού. Αναβάθμιση των κινηματογραφικών σπουδών, διευκόλυνση των εγχώριων παραγωγών να κάνουν γυρίσματα σε δημόσιους χώρους με χαμηλό κόστος και δρόμοι για τη διάδοση των ταινιών μας, καμία ταινία να μη μένει χωρίς διανομή. Να πούμε επίσης, πως μια ελληνική ταινία, που δεν κάνει εισιτήρια στα εγχώρια σινεμά, δεν είναι αναγκαστικά αποτυχημένη, μπορεί κάλλιστα να κάνει επιτυχημένη διεθνή καριέρα. Σινεμά στα σχολεία, να συμφιλιωθούν οι νέοι θεατές με το δικό μας σύγχρονο σινεμά. Και διευκολύνσεις σε επίπεδο παραγωγής ταινιών αντιστοίχως με τη διευκόλυνση των πολιτιστικών χορηγών. Το σινεμά πρέπει να είναι μια μικρή εξωστρεφής βιομηχανία, διαφορετικά θα μετεωρίζεται ανάμεσα σε μεμονωμένες μοναχικές προσπάθειες.
Δημιουργία κατά τόπους Film Commission, ανά περιφέρεια, με μία μοναδική αδειοδότηση σε κάθε ξένη εταιρεία παραγωγής που θέλει να κάνει γυρίσματα στην Ελλάδα, ένα ΚΕΠ γυρισμάτων φανταστείτε, όπως υπάρχουν σε πολλές χώρες. Με ξεκάθαρους φορολογικούς όρους και σύνδεση της τοπικής κοινωνίας με αυτό το μοναδικό τρόπο “διαφήμισης” που είναι ο διεθνής κινηματογράφος.
ελc: Πώς σκέφτεστε τη σύνδεση του πολιτισμού με την παιδεία;
Ν.Ο.: Πολύ σημαντικό θέμα. Η πολιτική για τον πολιτισμό θα πρέπει να βρίσκεται σε άμεση σχέση με την παιδεία. Πολιτισμός χωρίς παιδεία δεν υπάρχει, όπως δεν υπάρχει και παιδεία χωρίς πολιτισμό. Η δια βίου μόρφωση των πολιτών περνάει μέσα από τον πολιτισμό και το άμεσο παράγωγό του, την τέχνη. Θέλουμε έναν πολιτισμό δεμένο με την παιδεία και την αγωγή του πολίτη. Σε μια ανεπτυγμένη κοινωνία η παιδεία πρέπει να δίνει έμφαση στην αισθητική διαπαιδαγώγηση του ατόμου. Ένας ευαίσθητος στο επίπεδο της αισθητικής πολίτης, αποτελεί έναν εν δυνάμει δημιουργό ενός καλύτερου κόσμου. Η προστασία της φύσης και των ζώων, η υπεράσπιση των κανόνων που αφορούν στην κοινή διαβίωση και η βελτίωση στον τομέα εξέλιξης των πόλεων αποτελούν κύριους στόχους της παιδείας που συμπλέει με την αισθητική και τον πολιτισμό.
Δυστυχώς έχουμε δύο ξεχωριστά υπουργεία, τα οποία ελάχιστα συνεργάζονται μεταξύ τους, με αποτέλεσμα σχεδόν ποτέ να μη χαράζουν κοινή στρατηγική. Από την άλλη, αυτό που ονομάζουμε “παιδεία” σημαίνει και μια βαθύτερη συνειδητοποίηση της δυναμικής κάθε τόπου, σε αναπτυξιακό επίπεδο, όχι μόνο σε επίπεδο καλλιέργειας και αγωγής του πολίτη. Οι σπουδές τεχνών, που θα οργανώνονται από το Υπουργείο Παιδείας, να εναρμονιστούν με τις αντίστοιχες ξένων πανεπιστημίων. Οι Σχολές Τεχνών να εμπλουτιστούν με νέα τμήματα & γνωστικά αντικείμενα, (Σενάρια, δημιουργική και θεατρική γραφή). Προτείνουμε μία Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών και την επέκταση της διδασκαλίας των Τεχνών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, με αναβάθμιση των μουσικών σχολείων και εμπλουτισμό της θεατρικής διδασκαλίας ως πρωταρχική αγωγή και πηγή καλλιέργειας βασικών δεξιοτήτων (ομαδικότητα, φαντασία, χειρισμός του λόγου, ενσυναίσθηση και πολλά άλλα.)
—
Η παρούσα συνέντευξη πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια ρεπορτάζ του ελculture για τις πολιτιστικές πολιτικές των κομμάτων.
Διαβάστε εδώ το ρεπορτάζ της Άννας Σταυροπούλου
