Τι είναι αυτό που καθιστά μια φωτογραφία εμβληματική για την εποχή της; Είναι η δύναμη του βλέμματος; Η απλότητα της σύνθεσης; Ή μήπως η σιωπηλή ένταση των κοινωνικών αλλαγών που αποτυπώνει; Στο πρώτο κλικ, η στιγμή γίνεται τεκμήριο. Και με τον χρόνο, η εικόνα που άλλοτε έμοιαζε με μια απλή καταγραφή, αποκτά ιστορικό βάρος, κοινωνική και πολιτισμική δύναμη. Μια έκφραση, μια χειρονομία, ένα σύνθημα σε μια βιτρίνα μπορούν να αποκρυσταλλώσουν το πνεύμα μιας εποχής περισσότερο από χιλιάδες λέξεις.
Ένας άντρας κρατά το όπλο προς τη σύζυγο. Η Mary Ellen Mark το 1971 κάνει κλικ στη στιγμή. Η βία μέσα στο σπίτι σε μια σιωπηλή, σχεδόν ειρωνική συνάντηση για τη γυναικεία απελευθέρωση. Μια γυναίκα απορροφημένη στην ανάγνωση της εφημερίδας της με τον αποκαλυπτικό τίτλο της The Worst is Yet to Come γεμάτο αγωνία και απαισιοδοξία. Ο Steve Schapiro, με αυτή τη φωτογραφία του, τραβηγμένη το 1966, σχολιάζει το κλίμα της εποχής – πόλεμος, φυλετική ένταση, κοινωνική αποσταθεροποίηση – τρομακτικά επίκαιρο.
Ο φακός του Ed van der Elsken, συλλαμβάνει το κοινό σε μια συναυλία της Ella Fitzgerald το 1957: μια εικόνα γεμάτη ένταση, θαυμασμό και συλλογική συμμετοχή, όπου το βλέμμα των θεατών είναι τόσο δυνατό όσο και η φωνή της ίδιας της Fitzerald. Η λέξη Equality χαραγμένη πάνω στον πάγο ενός παραθύρου λεωφορείου των Freedom Riders, δεν είναι πια απλώς ένα σύνθημα του ’63. Είναι ένα σύμβολο ελπίδας και συνάμα ειρωνεία: μια λέξη-όνειρο σε εύθραυστη επιφάνεια, όπως η ίδια η ισότητα. Μια στιγμή παγωμένη για πάντα στον χρόνο από το κλικ του Bob Adelman το 1963.
“Sign of the Times”: Η φωτογραφία γίνεται χρονικό της εποχής
Η νέα έκθεση Sign of the Times στην Howard Greenberg Gallery φέρνει στο προσκήνιο φωτογραφίες από το παρελθόν, ανοίγει ένα διάλογο με τις εικόνες που, από το 1932 έως το 2012, αποτύπωσαν και προφήτευσαν, μαρτύρησαν και σχολίασαν, τις μεταμορφώσεις του κόσμου.
Με περισσότερα από 30 έργα εμβληματικών φωτογράφων – ανάμεσά τους οι Bob Adelman, Vivian Maier, Mary Ellen Mark, Steve Schapiro, Edward Burtynsky και Weegee – η έκθεση συνθέτει ένα πολύτιμο οπτικό χρονικό, σχολιάζοντας, φωτίζοντας και επαναφέροντας σκέψεις και αγωνίες πιο επίκαιρες από ποτέ.
Μερικές εικόνες μιλούν σιωπηλά με τα θαμπά γράμματα μιας λέξης στο τζάμι, τις γραμμές ενός αυτοκινήτου, τη σκιά ενός χτενίσματος. Εικόνες που αιχμαλωτίζουν μια ποιητική σιωπή μέσα στον θόρυβο της κοινωνικής έντασης όπως το Badminton net του Frank Gohlke. Άλλες μιλούν με τον τρόπο που φωνάζουν οι πλατείες. Όπως το εξώφυλλο του LIFE που φωτογράφισε η Vivian Maier το 1971, με τίτλο: Saucy Feminist That Even Men Like – μια πρόταση-αντικατοπτρισμό της σύγχυσης και των μεταβαλλόμενων ρόλων των φύλων εκείνης της περιόδου.
Άλλες φωτογραφίες είναι πιο αιχμηρές. Το Equality του Bob Adelman, το Under Paid που κρατά ένα ζευγάρι σε ένα πάρκινγκ, όπως το απαθανάτισε ο William Gedney, συνομιλεί με την εργασιακή ανασφάλεια του σήμερα.
Όπως έγραψε ο συγγραφέας David Campany, «μια φωτογραφία μπορεί να είναι ταυτόχρονα τεκμήριο και φαντασία, αρχείο και δυνατότητα». Και αυτή η έκθεση, μέσα από την επιμέλεια της ομάδας της γκαλερί (όπου κάθε μέλος επέλεξε τρία έργα), προσφέρει ακριβώς αυτό: όχι μόνο εικόνες μιας εποχής, αλλά εικόνες που επιμένουν να σημαίνουν.
Κάθε φωτογραφία στην έκθεση αυτή, αποκαλύπτει όχι μόνο τι συνέβαινε, αλλά και πώς το βίωνε ο κόσμος. Και μας προκαλεί να δούμε πόσα από εκείνα εξακολουθούν να μας αφορούν.
